[ 1r ]

SENYORES LA EMBAXAda comesa a uosotros por los athenienos no era ni es de responder ni contrastar alas presentes proposiçiones plantas ⁊ querellas de nuestras amistades Mas por otras cosas Empero tantos cridos dados contra nosotros nos somos puestos en medio no solament por contrastas alos dithos cridos et paraulas mas encara dubdando nos que por complazer uuestos amigos no ayades buen consello et liberaçion por aquesto parlaremos algunas cosas que seran prouechosas a uosotros mostrando por comuna Razon que las querellas de uuestros amigos no son iustas Et como lo tenemos auemos con iusto titol ⁊ buena razon et que la nuestra çiudat es bien auenturada et pora prouar aquesto no serie neçessario recontar las antiguas cosas fechas por nuestros predecessores sino solament por que mayor testimonio de fama dan los fechos passados que no los aduenidores los quales no creemos sean ocultas a uosotros Et si no uos semellara greu faremos memoria de algunas Et primerament uos sabes bien que nos otros nos metiemos uigorosament en cosas periglosas por saluaçion quasi comuna alas quales en alguna partida fuestes uosotros participantes et agora somos mal mentados de aquellos qui la ora saluamos los quales siempre nos deurien loar et fer gracias et auer nos quasi por lurs padres bien que nosotros no nos deuamos

[ 1v ]

mas glorificar que los otros empero querriemos de uosotros mismos saber contra qual çiudat pugnaredes ni faredes resistençia si no aues buen consello diziendo ⁊ retornando uos a memoria como amaratona nosotros nos metremos en resistençia del barbaro no sin grandes periglos de nuestras personas et apres seyendo retornado el dicho barbaro la segunda ⁊ ultima ueguada sobre nos otros con muy grant poder por mar ⁊ por tierra por tal como nuestro poder no era suffiçient destar asu resistencia por tierra auido entre nosotros buen consello dexamos todo lo nuestro et metiemos comunament todos dentro en las galeas ⁊ como plazio ala fortuna sconfiemos ⁊ desbaratamos el dicho barbaro asalamina por el qual sconfimiento fue liberada toda la naçion elinica dela subiecion del barbaro Car si non fues stado nuestro buen consello et ardideza el stol del dicho barbaro sin ningunt empachamiento yua en torno del peloponisso guastando todos los castiellos Et tierras que son Riba mar los quales castiellos por deffender cascuno a ssi mismo no podrien soccorrer los unos alos otros assi como la fin dela dicha uenida del barbaro faze testimonio a nuestras paraulas el qual asi como por nosotros fue sconfido en mar fuyo con todo su exerçitu mostrando que no era suffiçient ni bastant de star contra nuestro poder por que pareçe clarament que la saluaçion dela generaçion ellinica fue nuestro buen consello ⁊ sfuerço ⁊ stol del qual stol era capitan general themistocles el qual entre las otras maestrias que fizo como sabio en aquesta guerra fue que

[ 2r ]

consello que la batalla se fizies enel strecho de salamina por el qual consello et maestria el dicho Themistocles fue de uosotros graciosament rreçebido ⁊ honrrado mas que los otros nosotros solos mostramos grant animosidat ⁊ sfuerço car uidiendo que por tierra no pudiemos auer socorro de nenguna part por que todos nuestros uezinos se eran dius metidos al barbaro nosotros queriendo prouehir a nuestro saluamiento ⁊ comuna ment de toda la generacion ellinica quisiemos mas dexar nuestra ciudat Et derrocar nuestras habitationes et hedificios no queriendo mal a nuestros uezinos por que no uinien en nuestra ayuda nos metiemos en mar uigorosament contra el enemigo a grant periglo de nuestras proprias personas por la qual cosa parece que nos otros nos loamos iustament auiendo liberado a uosotros et a toda la naçion ellinica dela subieçion barbarica car por tal como auiedes uuestros castiellos en prosperidat et plenos de Riquezas temiendo uos de perder los uos mouiestes Et uiniestes en nuestra ayuda auiendo ya nos otros abatidas nuestras habitaçiones et habandonados todos nuestros bienes pues nuestra periglosa ardideza la qual non era sin esperança ha scapado a todos comunament la qual cosa quisiemos antes fer Que por dolor de derramar nuestras familias Et de desabitar nuestra çiudat ⁊ habitationes fuessemos diusmetidos al barbaro como los otros Pues laçedemonyos por aquestas cosas Razonablement no deuemos seyr mal queridos por los Ellinos por que somos cabo de lur Senyoria antes deuemos seyer amados dellos por nuestro grant sfuerço Et sauieza la qual mostramos la ora no

[ 2v ]

en chica neçessidat encara nosotros no auemos ouida nuestra senyoria por fuerça ni con maneras squisitas como los uuestros han proposado mas por uosotros no quisiestes fincar al encalçament delos barbaros como nos fincamos encalçando los enta panfilia ado uenieron las amistades et seyendo preguados por ellos queriendo los complazer Recibiemos la dicha senyoria tomando exemplo de los otros por nuestro prouecho Et honor bien que no nos pareçie de todo prouechoso por que mucho nos querien mal et apres algunos de aquellos se retrayeron de nuestra amistança contra las conditiones fechas entre nos et ellos los quales fueron de continent destroydos quasi de todo Encara uosotros no guardastes el primero amor nuestro car por uuestro contrast nos aues dado sospecha pensando que por negligençia uiniessemos en periglo traballando nos de retraer nuestras amistades ⁊ de unir las con uosotros et es manifiesta cosa que nenguno no deue seyer enculpado si se prouide delo que es su prouecho en tiempo de neçessidat uosotros lacedemonios senyoreades todos los castiellos del peloponisso con horden de Olligarchia por uuestro prouecho et si fuessedes la ora fincados al en calçament del barbaro como nosotros la senyoria de los ellinos que nosotros hemos auriedes uosotros Et si la huuiesedes creyet que tan bien parecerie greu alas amistades como faze la de nosotros et assi como serie agradable a uosotros tener la senyoria forçadament sin star a periglo assi nos no auemos fecho sin Razon ni cosa stranya ala condiçion humana de perder la senyoria que uoluntariament ⁊ de comuna

[ 3r ]

uoluntat nos es dada la qual por tres cosas no la queremos dexar por honor por miedo et por prouecho dela qual cosa nosotros no somos los primeros quelo han començado antes es costunbre antigua que el mas poderoso sea senyor del menos poderoso ⁊ de aquesto soes uos otros exemplo car como mas poderos queres diusmeter ⁊ senyorear toda la naçion ellinica pero nos otros somos dinos de tal senyoria car seyendo nos dada la dicha senyoria nos somos mostrados iustos lo mas que hemos podido Et si por uentura huuies algun otro esta senyoria pareçerie que nosotros no somos senyores uiolentos ni iniquos mas domesticos plus que los otros por la qual domestiqueza nuestra nos es sdeuenido el contrario car como deuriemos seyer loados somos blasmados Et como quiere se fagua el iudicio segunt nuestra ordenança o segunt los patos delas amistades siempre les pareçe que nos no iudguamos ni femos iusticia no guardando cada uno como muchos otros senyores son a lurs subdictos inicos et iniustos et no son blasmados de aquellos por que a tales senyores no faze menester de star en iudicio con sus subdictos seyendo el poderoso de forçar los Mas los nuestros seyendo husados de parlar el uno al otro con egual onor si algun tiempo por condiçion ⁊ poder dela senyoria los abaxan un poco en honor se corroçan mas que si nos otros huuiesemos començado a senyorear sin ningun horden de razon Et ya por aquesta manera ellos no podran contrastar car no es razonable quel senyor se diusmeta al senyoreado ⁊ pareçe que los honbres se corroçan mas quando les es stado fecho tuerto que

[ 3v ]

fuerça por quel tuerto se faze a egual et fuerça a menos poderoso Et por aquesto comportauan pacient ment los greuges que sostenien delos medos Et la senyoria Razonable de los Athenienos les pareçe grieue por que siempre el subdicto se agreuia delo present assi como podrie sdeuenir a uosotros si huuiessedes prosperidat de auer tal senyoria como auemos nos el amor que agora auedes de los ellinos por miedo de nos muy ayna se tornarie al contrario si uos mostrasedes semblantes al tiempo que los senyoreastes por occasion delos medos por que no conuersan segunt nuestra ordenança ni los capitanes enuiados por algun luguar quieren conuersar segunt uuestro orden ni dela otra elada ⁊ pues la present congraguacion es fecha por grandes fechos auet uuestro consello deliberadament et no querades entrar en treballos et periglo por uoluntat ⁊ plantas de otri ymaginando primerament el començament dela guerra et del inçierto torneamiento de fortuna por que la luenga guerra pende mucho en la fortuna et muchas ueguadas auienen periglos dalla donde honbre no se piensa ⁊ quando los honbres comiençan a fer guerra sin deliberacion subitament fazen cosas las quales deurien fer apres ⁊ apres quando son constrenydos piensan aquello que deurien pensar primerament por que pues uos ⁊ nos somos fuera de tales pensamentos uos consellamos que no queraes Ronper los pactos pues aues spacio de auer buen consello ny no queraes seyr speriuros mas sean tirados los scandalos Et periglos con grant acuerdo segunt el thenor de nuestros pactos Nos otros no començaremos la guerra mas contra

[ 4r ]

qui la guerra començar nos metremos en resistençia et pugnaremos uirilment auiendo los dioses en nuestra testimoniança. Los laçedemonyos auiendo huydas las querellas primerament de lurs amigos contra los athenienos et apres las paraulas delos athenienos dichas de suso mandaron que todo hombre stirase apart por tal que pudiesen auer conssello entre ellos Et fecho el consello por la mayor partida fue determinado quel tuerto era de los athenienos por la qual cosa querien sentençiar de prender la guerra ⁊ uenguar lurs amistades Mas arquidamo Emperador delos laçedemonyos hombre sauio ⁊ honesto se metio en medio et dixo las paraulas seguientes O laçedemonios no so yo solo husado enlas batallas mas encara todos aquellos de uos otros que soes dela edat mia por que no me pienso que nenguno de uosotros quiera la guerra como farien los no husados ni alguno de uosotros puede pensar que la guerra present sea buena ⁊ sin periglo et si queres ymaginar quanto deue durar aquesta guerra la trobaredes muy luenga por que sila guerra huuiessemos con nuestros uezinos muy tost se finarie por que nuestro poder serie tan grant como el lur o plus mas la guerra auemos a fer con gentes que son luent de nos los quales son muyt diestros en mar ⁊ suffiçientes et poderosos de mantener guerra por la grant Riqueza de lur comun et particularment han gualeras

[ 4v ]

cauallos Et multitud de gent proprios de lur çiudat mas que nengun otro luguar dela elada et han muchos tributarios et ayudas pues como deuemos nos prender guerra contra ellos assi leugerament Et con que sperança la començaremos assi subitament no seyendo fornidos de gualeras et delo que nos faze menester ni no seyendo asi diestros como ellos por que ha hemprender la nos fazen menester dos cosas spacio de tiempo Et riqueza la qual auemos muy poca car nuestro comun non de ha et aquellos quela han la dan mal uoluntier si aues sperança que somos mas gentes que ellos Et mas diestros en fecho darmas ⁊ que guastaremos lur tierra los athenienos han mucha otra tierra dius lur Senyorya de do faran uenir por mar lo que auran menester o si speraes de fer les Rebellar lurs subdictos encara que todo aquesto fuesse deues guardar que en luguar de prouecho no uos uengua el contrario por que la mayor part delos ditos lurs subditos son habitadores delas yslas et uos fara menester auer fuerça pora defenderlos en mar pues como fara aquesta guerra por nos no auiendo tanto poder en mar ni podiendo los empachar de auer lurs Rendas con las quales sostienen la guerra tanto me pienso que nos pueda nozer que apres queriendo uenir a concordia con ellos no lo querran fazer speçialment si la occasion de començamento dela guerra uiene por nos assi pues no crea nenguno de uosotros que aquesta guerra aura fin assi tost en cara que ayamos nos guastada lur tierra mas me dubdo que dure entro al tiempo de nuestros fillos Et susçessores de aquellos tal es la manera

[ 5r ]

delos athenyenos que non se humiliarien en cara que lur tierra fues guastada ni temen la guerra como otros que no No uos do esti consello por que no ayades cura del dapnage de uuestras amistades como si no lo sopiesedes mas que no querades meter mano alas armas antes que no emuiedes a reprender los Athenienos mostrando que non aues desseo dela guerra Et entre tanto nos forniremos delo que nos faze menester et nos liguaremos con los ellinos Et con los barbaros por que no es ni sera Represo nenguno dela ellada si con ayuda de barbaros puede scapar de sus enemigos car qui es forçado no faze comparacion de ellinos a barbaros demandando una sola cosa es a saber su saluaçion et cercaremos manera como ayamos moneda Et poder en mar et si la ora nuestra demanda sera Reçebida delos athenienos por la manera que he dicto de suso aquesto es lo mellor como cosa pacifica et sin periglo Et en caso que no nos quieran huyr la de neçessidat daqui a dos o tres anyos si nos pareçera nos moueremos contra ellos seyendo fornidos de todas cosas Et me pienso que uidiendo ellos nuestro prouecymiento consintran antes de uenir en acuerdo no auiendo guastada lur tierra et por amor de lurs possesiones se consellaran mas domesticament pues no uos querades mouer assi suptament por tal que no metamos en desesperaçion los athenienos car si vna ueguada les guastamos lur tierra despues no trobariemos do fer les miedo por que dubdo me que si nos mouemos assi subitament no seyendo bien fornidos a destruction de lures blades et bienes que torne en strecchura del pelloponisso et

[ 5v ]

uergonia de nos Et las querellas delos castiellos de las amistades particularment leugerament los faremos contentos mas que nos metamos a guerra comuna por uoluntat et plazer de otri la fin dela qual es in çierta creyet me que muy mal la leuaremos ala fin que a nuestro honor se perteneçe Et no quiera pensar alguno de uosotros que seremos Repressos como couardes por hir sobre una çiudat seyendo tanta multitud de gent car aquella ha muchas amistades las quales le dan muchas monedas dela qual cosa ha menester la guerra mas que armas por que las armas poco ualen sin moneda Nos somos diestros a batalla en tierra et ellos son diestros en tierra et en mar nos les podemos nozer por tierra et ellos nos pueden nozer por tierra et por mar por la qual cosa nos deuemos prouehir primerament de toda cosa neçessaria pora mantener la guerra en speçial de moneda et nos mouamos por paraulas de nuestras amistades sin prouesion mas nosotros que auremos toda la culpa et cargua si la sperança present torna en el contrario ayamos nuestro consello deliberadament no faguamos assi subita ment aquesta guerra por uergonia de seyr repressos de couardeza de negligençia por que quanto mas tost la començaredes tanto mas turara car la començaredes sin sufiçient aparellament La nuestra çiudat es siempre franca ⁊ honrrada por que siempre sta en una derecha conuersaçion que ni por prosperidat de exalça ny por desauentura se humilia mas que la otras çiudades Et ni por loor de fama ni por dolor de Reprension no nos mouemos subitament a fechos

[ 6r ]

periglosos mas somos buenos conselladores et diestros guerreros por nuestra honestat por que la Reuerençia partiçipa mas con la honestat Et la animosidat con la uergonia pues no queramos mostrar de seyr mas sauios que las leys no queriendo las obedeçer por nuestra super fluidat de sauieza Et no nos queramos mostrar sauios en las cosas uanas reprendiendo por palauras los sauios prouehimientos de nuestros enemigos car trobando nos en la obra mal diestros pensaremos que otros ya tan sauios como nosotros Et recordemos nos que los auenimientos de la guerra et los torneamientos de fortuna son inumerables ⁊ no nos queramos loar de paraulas mas ordenemos sauiament nuestros fechos contra los enemigos muy sauios et sanos en lurs consellos et no ayamos sperança de prosperar por lures fallimientos mas por nuestros buenos prouehimientos et no pensemos que ya grant diferençia de un onbre a otro car aquel es mas fuert que se adiestra ⁊ se apparella en las cosas nesçessarias ni no queramos dexar los mandamientos et buenos consellos que nuestros primeros padres nos dexaron car quanto mas las guardaremos tanto mas nos saluaremos guardat que por uuestra gran cuyta en una ora del dia no tomemos mal consello pora nuestras personas castiellos possessiones Riquezas et honores mas auet uuestro consello deliberadament la qual cosa por uuestra grandeza podes fer millor que los otros enuiat alos athenienos uuestros misageros por el castiello de potidea ⁊ notificaldes las querellas delas amistades dadas contra ellos

[ 6v ]

por que los athenienos dizen que son contentos de star a rrazon car no es assi digno de punicion aquel qui demanda Razon et concordia como aquel que faze tuerto Et no se cura dela razon prouat por aquesta manera los athenienos Et uosotros dat grant diligençia de apparellar lo que uos faze menester pora la guerra Si aquesti mi consello sera de uos reçebido sera a uosotros mucho prouecho et uuestros enemigos ne tomaran grant miedo apres las quales paraulas se metio en medio uno delos procuradores dela tierra en aquel anyo que auie nonbre stenlayda por contradir alas paraulas et consello del emperador. LAçedemonyos yo no entiendo las muchas paraulas delos athenienos enlas quales manifestaron lures loores mas no respondieron ni contradixieron alas proposiçiones fechas por las amistades contra ellos ni han mostrado como no fazen tuerto alas amistades ni al pelloponisso lohan se que se mostraron ualientes et uirtuosos contra los medos pero pues que agora se amuestran iniquos contra los ellinos son dignos de auer el danyo o de seyr repressos al doble car seyendo primerament buenos se son fechos agora malos mas nosotros quales eramos la ora tales somos agora stando siempre en una buena semblança Et proposiçion por que si sauios somos nos es de neçessidat que ayamos cura del tuerto que Reçiben nuestras amistades

[ 7r ]

Et no demoremos tanto de socorrer les car no speran el mal mas ya son en passion los otros han muchas Riquezas gualeras Et cauallos et nos auemos amigos los quales no deuemos dexar uenir al poder ⁊ uoluntat delos athenienos ni a iudicio de paraulas car al present no sostienen mal de paraulas mas de fechos por que son dignos de seyr uenguados pues faguamos ayna lur uenguança con todo nuestro poder Et no querades star al dicho de aquellos que dizen que los iniuriados se deuen consellar Reposadament Mas dat sentençia de guerra sin replicar mas paraulas con grant animosidat et no dexemos creçer mas la fuerça delos athenienos ni dexemos los amigos nuestros alur tirania Mas mouamos nos con ayuda delos diosses contra ellos Como iniustos. O Amigos quanto los laçedemonios no seran de nos otros Represos daqui auant pues la present congreguaçion se es fecha por lur mandamiento queriendo prouehir al bien comun et dando a cada uno el honor conuenible Et han determinado la guerra present por la qual razon son dignos de seyr loados de todos nosotros como buenos ⁊ suffiçientes capitans Et digo a todos comunament que los habitantes cerca dela marina no cal que ayan grant sotileza conque los otros que habitan luent dela marina les soccorran certificandolos que si no les ayudan mal hi podran portar a uender lurs fruytos super fluos Et menos

[ 7v ]

podran auer las cosas que por mar uienen ala tierra firme pues cada uno de aquellos que es luent de la marina se guarde de consellar ⁊ iudguar mal sobre uuestro parlament pensando que no les toque rex antes deuen bien pensar que si los iustamarinos se diusmetiessen alos atheniennos que el nozimiento no serie de aquellos solament mas encara alos que son luent dela marina pues el present nuestro consello no faze mas por los que habitan cerca la marina que por los otros por la qual cosa sin negligencia deuen encara aquellos prender la guerra mas uolentier quela paz car assi como es buena manera alos sauios de star pacificament mientre que no son iniuriados assi es Razonable Et grant ualentia alos honbres sforçados et ualientes quando son iniuriados por alguno de prender antes la guera que la paz por uenguar se ⁊ apres auida fin de lur entençion dexar la guerra Et enclinarse a concordia et por auer prosperidat en las batallas no de exalçar ni puyar en superbia ni qui es iniuriado por star pacificament no lo deue suffertar car el que es negligent de uenguar se por star en reposo diusmetido por su pereza a otri ayna pierde el plazer de su Reposo semblant ment falle qui se ensuperbia por las prosperidades delas batallas no pensando que superbia es cosa desleal por el torno dela fortuna Empero que algunas ueguadas mal consello ha prosperado et bien auenido por el mal consello dela otra part contraria et algunas ueguadas buen consello uiene a menos dela entencion del consellador por quela fin no uiene siempre segunt la

[ 8r ]

entençion delos honbres nos al present nos mouemos ala guerra como iniuriados no en una causa mas en muchas Et quando seremos bien uenguados nos pacificaremos uolenterosament car auemos sperança de uictoria por muchas cosas la primera que somos gentes en mayor quantidat que nuestros enemigos la segunda que somos mas diestros en batalla la terçera que somos todos de una oppinion et nos hemos apleguado con animosidat Et con una uoluntat por que si son los athenienos poderosos en mar nosotros daremos cada uno delo suyo proprio et en cara nos faremos prestar delos templos de delphus Et de olinpio ⁊ dando nosotros mayor sueldo podremos leuar todos los marineros strangeros que los athenienos han alur sueldo car la mayor part del poder delos athenienos son strangeros soldados la qual cosa no puede sdeuenir a nosotros por que no auemos sperança en moneda mas en nuestras proprias personas et hemos sperança que por una batalla marina faremos çessar nuestros enemigos silos uençemos et por uentura si duran tanto en nuestra resistençia de poco en poco nos asitilaremos assi bien alas batallas marinas que seremos assi diestros como ellos Et auremos de uantaga la ualentia car lo que nos auemos naturalment no lo pueden ellos auer por maestria Et lo que ellos han por sçiençia podemos nos bien auer por maestria pregando nos que spendamos pro moneda por guanar lo nuestro proprio car no es razonable cosa que pues

[ 8v ]

las amistades delos athenienos nose agrauan de paguar los targos aellos impuestos en lur seruitut que nosotros por scasedat no osemos spender por far uenguança de nuestros enemigos Et saluar anos mismos guardemos nos que por scaseza de spender poco no lo perdamos todo et senyoreando nuestros enemigos nos podran agrauiar conlo nuestro proprio nos auemos buenas maneras et uias de guerra la una es diuision de muchas de lurs amigos la otra es por las dictas diuisiones de fallimento delas Rendas por las quales han puyado en tan grant poder ⁊ muchas otras occasiones que no son manifiestas al present por que la guerra no ha fin segunt el orden del començamento mas la guerra misma da orden ⁊ razon a prosperidat Et qui ordena la guerra sauiament et con buena diligençia ha buena sperança mas qui no se prouie falle et el contrast fues particular de cada uno de nosotros contra un otro su egual por qual que chica cosa nolo sufririemos et deuemos pensar como los athenienos son uenidos en tan grant poder que no solament son fuertes a cascun castiello delos nuestros por si mas contra todos en semble por que si no nos mouemos todos en semble a fer uenguança contra ellos liugerament podran destroyr a cascun de nos particularment et sconfitura es muy greu de oyr por que manifiestament representa suggecçion la qual solament en pensamiento faze uergonia antes que sea fecha a todo el pelloponisso Et es en conuenible cosa que tanta terra et castiellos seamos grauados por una sola çiudat deque paresçera una de dos

[ 9r ]

cosas silo consentimos o que somos grauados iustament o lo sofrimos por nuestra couardeza de que deuremos seyr represos de nuestros parientes como indignos los quales liberaron la elada si no podemos defender lo que ellos conquistaron Et nos dexaron consentiendo diusmeter dius la fuerça de una çiudat todas las otras speçialment loandonos seyr destruydores delos tiranos Quanto delas cosas passadas no cal parlar ne luengament mas delas que son a uenir daqui auant deuemos al present ayudar con traballo et pues auemos fama por nuestros parientes mantenguamos la uirtuosament con treballo car si auemos auantage de Riqueza et senyoria mas que los otros no deuemos por aquello dexar prender las cosas que auemos conquistadas con treballo enclinando uos ala negligençia por sperança dela nuestra grant riqueza mas mouamos la guerra auiendo sperança segunt el comendamiento diuigno pues que del dios nos es prometida ayuda car todo el remanient dela elada uerna animosament en nuestro socorro por dos Razones la una por temor la otra por lur prouecho et no penses que uosotros seres los primeros Ronpedores dela paz car antes la han Rompida los athenienos por la qual cosa uos comiendan los dioses prender guerra contra ellos como speriuros car no son speriuros aquellos que demandan uenguança mas aquellos que primerament comiençan a iniuriar lurs amigos et Verament uos seredes loados como uenguadores de honbres iniuriados de que paresçe de todo que aquesta guerra es iusta de fazer Et todos en semble

[ 9v ]

consellamos que se fagua por prouecho comun Et de cada uno Et no tardemos mucho de uengar los potideatos los quales seyendo de la naçion son grauiados de que es todo el contrario de lo que fue en los tiempos passados Et no seades negligentes en afranquir los que son en periglo et no se pueden mas defender ⁊ no solament son en periglo los potideatos mas en cara algunos delos que son enla present congreguaçion Et si destos no femos uenguança breu ment se ueran los otros en semblant passion pues o amigos pensat ya la neçessidat uos sobre uiene et que nuestro consello es profeytoso dat setençia de guerra et no uos dubdedes del treballo que aures mas deletaduos del luengo Repposo que guanares fendo ayuda et exsiguiendo la present guerra car por occasion dela guerra se firma la paz Et por poco treballo auiene el luengo reposso por que no es iudguado uirtuoso qui no se osa meter en batalla por el periglo auiendo esperiança apres aquella deue auer paz ⁊ Reposso pues mouamos nos contra et en destruçion de tal çiudat la qual es fecha tirrana contra toda la elada diusmetiendo assi toda la mayor part Et piensa en cara en diusmeter el Romanient por peraça de sofrir un poco de treballo por nuestro mismo prouecho ⁊ reposo et por deliberacion de todos los otros ellinos que son seydos por fuerça diusmetidos a ella.

[ 10r ]

SEnyores athenienos quanto mi consello siempre es uno que no uos diusmetades alos pelloponissos et bien que quando se corroçan los honbres son animosos alas batallas et apres quando son sobre el fecho et les es ya passada la furia son perezosos por que segun las bueltas dela fortuna se bueluen lurs uoluntades pues neçessidat es de proponer mi consello en aquesta manera pero digo primerament que si el present consello uos plaziere et se firmare por todos Et apres por uentura uiene a fallimiento que no sea Represo el consellador car no serie razon tampoco como alguno no se deue loar por buen consellador si su consello uiene segunt su entençion por que las cosas no siguen siempre al consello mas muchas ueguadas auienen los aduenimientos contrarios ala entençion del hombre por que no es causa el consellador delos aduenimientos prosperos ni contrarios mas la fortuna uos otros sabes çiertament que entro aqui siempre los laçedemonyos nos trayen ⁊ deçibien occultament et agora nos menos preçian manifiestament Et assi guardemos bien lo que auemos car entre nos ⁊ ellos eran pactos de amor et que todos ensemble matariemos los escandalos con razon et agora nos demandan cosas irrazonables Et si nos las demandasemos no las querrien consentir antes aman mas amortar las querellas de lures amigos con batalla que con acuerdo segunt que agora poco ha emuiaron embaxadores no reprendiendo nos como culpables

[ 10v ]

mas mandando nos como si fuessen nuestros seniores que dexasemos el castiello de potidea et la ysla de egina en lur libertat et de anullar la determinaçion que auiemos fecha contra los megaros et encara aquestos presentes embaxadores nos mandan que dexemos todos los ellinos en lures libertades la qual cosa no es otro comendamiento sino que renunçiemos toda la Senyoria que auemos sobre ellos pues deuedes pensar que anullada la determinaçion fecha contra los meguares entraremos en guerra et batalla por una otra petita occasion sino que de todo faguamos lur uoluntat car como ueyedes muchas otras cosas proponen los lacedemonios contra nos assi en aquesta chica causa sta nuestro fundamiento Et la prueua de nuestra uoluntat por que si aquesta les consentides luego uos comandaran otra mas grande et apres aquesta otra mas greu pensando que por miedo de uenir en guerra les consintiredes una et apres otra como la primera mas si uos no consentides ren ellos se enclinaran a egual acuerdo et no uos comendaran con senyoria como fazen agora pues una de dos cosas deues fazer si aues miedo que antes que sufraes dapnage uos diusmetades aellos o no les consintades ren que apres que aquesta les aures consentido muchas grieues cosas trobarien deque enculpar uos a mouer uos guerra pues uos uean temerosos Et lo millor me pareçe que noles otorguemos cosa ninguna chica ni grande car silo femos

[ 11r ]

mostraremos que lo que auemos es de mal iusto ⁊ daremos a entender que tenemos con miedo las cosas que auemos conquistado con treballo Et si feches una delas mas chicas cosas que ellos uos comandan Representara subieçion pues por que nos enclinaremos a nenguna cosa de lo que nos comandan en las batallas no somos menos ardidos ⁊ poderosos que ellos Et dir uos he las cosas que son en la part contraria los pelloponissos se muestran pobres en todas cosas por que non han moneda comuna ni propria apres en las batallas marinas no son tanto husados como nos ni las batallas terrenas en do son husados no pueden mantener luenguament si enuian una huest en tierra luent dela suya Et uiene a menos por qual que fortuna apres por lur pobreza por mar ni por tierra no le pueden soccorrer ni en uiar otra en su luguar et la guerra no se mantiene por donos forçados de cascuno mas por comun rriqueza por la qual pobreza los pelloponissos son mas prestos con lurs personas enlos fechos que guerreros con moneda pensando de saluar se mas lur ardimento que por la poca moneda Certas los pelloponissos en semble con lurs amigos pora una batalla son suffiçientes a todos los ellinos mas no pueden mantener la guerra luenguament como pobres por que no han comun luguar de consello ni trasoro Et no nos dubdemos si por uentura auran sufficient poder en mar car no la pueden auer assi grant que en mar nos puedan contrastar Et el huso delas batallas marinas faran

[ 11v ]

a nos pues tost diestros alas terrenas que no faran alos laçedemonios por las terrenas alas marinas alas quales no se podran assi adextrar por que non de podran husar por el empachamiento de nuestro grant stol Et encara que ellos fuessen husados en la mar et huuiessen suffiçient stol contra nos seyendo uirilment empachados del nuestro se paçificaran quieran o no ⁊ no pudiendo husar en la mar no se podran amaestrar et por conseguient seran mas pereçosos por que a nenguna cosa no es honbre ten pereçoso como ala cosa que no ha husado ni sabe fer speçial ment que la marineria ha menester mas destreza que nenguna otra arte et es cosa inpossible que ninguno se pueda bien adextrar sino que dexado todo otro treballo continuament huse la art dela marineria si los laçedemonyos se fazen prestar la Riqueza duna delos templos del delphus et delos olinpios con entençion de leuar nos los marineros strangeros dando les mas sueldo pero non deuemos mucho curar car nos auemos marineros dela tierra por uoguar asaz et comites et nauchiers nuestros proprios çiudadanos susfiçientes et diestros en los quales sta todo el fecho dela marineria. Et auemos de nos mismos muchos buenos hombres et ualientes guerreros husados alas batallas marinas et yo creo en cara que los strangeros marineros que son husados de beuir et star con nos por esperança de un poco mas sueldo en poco tiempo no querran

[ 12r ]

fuir ni dexar a nos Et a mi parece que de todas las cosas de que he parlado dellos somos nos otros habundantes Et auemos otras speranças mayores car si ellos con huest querran destruir nuestra tierra et nos nauiguando por la Ribera del pello ponisso desçendiendo de luguar en luguar les destruyremos toda la Ribera de la mar la qual cosa no es egual car ellos guastaran los blades Et fruytos et nos destruiriemos ueniendo subitament sobre lurs possesiones et fruytos los quales no podran recobrar ni guanar otra tanta en luguar de aquella sin grandes guerras et batallas Et si a uos corren et guastan aquesta auemos grandes tierras en mar ⁊ en tierra en muchos luguares ado podemos auer Refugio pues auet cura de uuestras personas ⁊ no uos faguan duelo los casales ⁊ possessiones car con las personas seyendo francos cobraremos Riquezas Et con las riquezas no podriemos cobrar las personas si eran en seruitut en cara me recuerdo de muchas cosas que si uosotros querres con aquellas auredes uictoria dellos empero yo uos consello assi que por uuestro ardiment no començedes la guerra ni querades meter uuestras personas a periglos uoluntarios car mas me dubdo de nuestros fallimentos que delos consellos de nuestros enemigos pues demos conget alos embaxadores con tal respuesta que nos daremos libertat alos meguaros segunt lur demanda et les daremos todos nuestros puertos alur comun necessidat si ellos querran çessar de echar los strangeros

[ 12v ]

de lurs iurisditiones tanto los proprios como amigos nuestros ⁊ daremos franqueza a todos los otros castiellos que al tiempo dela paz eran liberos si ellos daran aquella misma libertat alos castiellos a ellos subdictos en manera que biuan cascuno asu uolumtat et no a plazer delos lacedemonios et que nosotros no queremos començar guerra mas que nos plaze de star a rrazon segunt los pactos dela paz et si ellos la queran començar que nos somos prestos de star ⁊ uenir alur Resistençia aquesta respuesta es conuenible a nuestra çiudat de dar alos laçedemonios mas con todo aquesto me pareçe que es nescessario de entrar en aquesta guerra la qual quanto mas uolumptariament la Reçibremos tanto menos nos forçaran nuestros enemigos particularment ni emsemble a toda la çiudat et los grandes honores no uienen sino delos grandes periglos segunt que paresçe por nuestros anteçessores los quales no auiendo tan grant poder como nos dexaron todas cosas por fer guerra et resistir alos medos alos quales echaron de lurs confinias mas por fuerça o ardideza de persona que por puxança et cresçieron tanto lures cosas que son mas dignos de grant fama muertos que nos otros biuos por que nos sera inconuenible et de grant deshonor si nos mostramos menos uirtuosos que nuestros parientes pues conuiene nos de neçessidat tanto por nuestro honor como por nuestra saluaçion de Resistir uirtuosament a nuestros enemigos Et soliçitar

[ 13r ]

en toda manera de dexar a nuestros suscessores entegrament lo que dexaron a nos otros nuestros parientes tales fueron las paraulas de pericles ⁊ plaziendo alos athenienos el consello de pericles fue confirmado et respondieron alos embaxadores delos laçedemonyos segunt que pericles auie consellado por horden a cada una demanda çertificandolos que por lur comendamento no farien cosa ninguna Mas que eran aparellados de star a rrazon segunt lurs pactios et de amortar las plantas delos amigos con comuna concordia con esta respuesta partieron los embaxadores delos lacedemonyos delos athenienos et apres no tornaron otros ningunos aquestos de suso escriptos fueron los scandalos ⁊ occasiones dela guerra los quales uinieron por epidamno Et por quirquerea segunt es dicho de suso. GEntiles honbres del pello ponissos et amigos muchas huestes han fecho nuestros parientes et predeçessores en lur tiempo dentro del pello ponisso Et de fuera et en cara todos uosotros los antigos somos husados alas batallas enpero nuestros predeçessores ni nosotros nunca salieron con tan grant huest et poder como agora auemos nosotros Et assi nos es neçessario por que nos mouemos contra la mayor çiudat E mas poderosa de toda la ellada pues por Razon no nos deuemos mostrar peores de nuestros predeçessores ni deuemos

[ 13v ]

perder la fama que auemos delas gentes pues auemos mayor poder que ellos auien por que toda la Ellada guardan aquesti fecho et por el amor que han a nos otros et el mal que quieren alos athenienos se piensan et han todos buena sperança que uernemos a buena fin de nuestra entençion por lur libertat pero no quiera nenguno pensar que somos muchos et ualientes no ossen nuestros enemigos star ni uenir abatalla con nosotros ni quiera seyer negligent por aquello mas cada un capitan Et honbre darmas quiera pensar en si mismo que hi ha gran periglo por que las bueltas dela fortuna son muchas Et los aduenimientos delas batallas inçiertos ⁊ començamiento faze naçer furia en los coraçones de aquellos contra qui se fa el mouimiento Et muchas ueguadas poca huest ha stado en campo de batalla contra grant huest uigorosament Et han sido uictoriosos los pocos por que la grant huest auiendo sperança en la grant multitut se metien enla batalla negligentment por que conuiene ala huest quando es en tierra de sus enemigos que de coraçon con toda su fuerça se meta contra aquellos et deue star continuament assi bien apparellada como si quisies ya entrar en batalla et stando bien apparellados si se mouran contra los enemigos et los scometran mas ardidament et si los enemigos los scometieren seran mas seguros agora nosotros no nos mouemos ni himos contra çiudat que no es poderosa a resistir nos antes es de mayor poder que nos

[ 14r ]

otros Et bien fornida de todas cosas neçessarias pues deuemos pensar que ellos se metran palesament contra nosotros en batalla campal uidiendo stroyr lurs possesiones et fruytos car los hombres quando ueen subitament uenir sobrellos alguna pasion no husada se corroçan Et los mas ocçiosos et negligentes por furia se meten en el fecho et mayorment pertenesce alos athenienos corruçarse mas que a otros por queles parece auer razon de senyorear los otros et no seyr senyoreados ⁊ de yr a correr et guastar las tierras delos otros et no seyr guastada la lur pues ayamos en memoria contra que çiudat nos mouemos et que aqui deuemos conquistar fama a nosotros et a nuestros desçendientes de honor o de desonor por que uos conuiene seguir las hordenaçiones de uuestros capitanes Et sobre todas cosas queras star concordes et parellados a reçebir los comendamentos de aquellos por que no es mas segura cosa en uuestra huest que aquesta Et tanto quanto es mayor la huest tanto deuen seyer entrellos mas concordes et obedientes alur capitan. Stando en cara la huest delos pelloponissos al strecho de corintio pericles dexantipo penso en su coraçon que si por ventura arquidamo como amigo antigo suyo por fer le gracia o los laçedemonyos de çierta sçiençia

[ 14v ]

queriendo lo mal por meter lo en sospectha Et yra delos athenienos como auien fecho otra ueguada segunt es dicho de suso enel primer libro no le quisiesen guastar ny destroyr sus tierras et casales que serien en periglo por la qual cosa pericles se metio un dia en medio del consello et congreguacion delos athenienos et dixo tales paraulas athenienos arquidamo es mi grant amigo de grant tiempo entaca la qual amistat fiz yo no por mal de mi nacion ni de mi tierra mas por bien et si por uentura por la dicta amistat queriendo me en speçial fer gracia no me guastase mis blades ni me Robase mis casales uosotros me auriedes en sospecha por la qual cosa antes que aquello pueda sdeuenir lo do yo todo al trasoro comun apres Vos consello que metaes todas uuestras cosas enla çiudat et no salguaes fuera ala Resistençia de uuestros enemigos mas que stedes dentro ⁊ guardedes uuestra çiudat ⁊ quanto mas podres con grant solliçitud ordenedes la fuerça uuestra dela mar no planniendo hi nengunas spensas diziendo que toda guerra auie menester dos cosas pora uenir a buena fin Riqueza et solliçitut et que huuiessen grant sperança diziendo assi nos auemos de tributo de nuestras amistades cascun anio vic talentes en moneda solament menos delas otras cosas et al present auemos en nuestro thesoro comun vim talentes en cara auemos en baxela et en muchas otras cosas que son estadas offreçidas alos templos por los cursarios

[ 15r ]

de oro et de argent vc talentos Et ultra aquesto mucha otra uaxiella et ioyas delos dioses en cara la ydola dela dea que fizo maestre medea ha muchas ioyas dela despulla de los medos la qual ha sobre si oro fino talentes .xl. las quales cosas et ioyas es Razonable de prender las en tienpo de neçessidat por nuestra saluaçion Et apres Render les semblantes o de mayor ualor nosotros auemos honbres suffiçientes darmas .xiiim menos delos que son hordenados ala guarda de los castiellos et delas murallas de la çiudat los quales son entre uiellos et iouenes .xvi.m. apres auemos hombres de cauallo .mjl et .ijc. et de ballesteros mjl.vjc. et auemos gualeras entre chicas et grandes apparelladas a naueguar .iiic. pues sforçemos nos et entremos con grant esfuerço en esta guerra en la qual guanaremos mayor fama Et honor que en todas las otras guerras. Dicho es de suso que sobre la sepultura delos que eran muertos en batalla de dizen por algunt sçient honbre lurs uirtudes segunt era lur husança por que los athenienos preguaron a pericles que dixiesse algunas cosas loables por honor delos que eran muertos en aquella batalla el qual puyo en hun luguar alto fecho pora aquesto Et dixo todos los rectoricos que enlos tiempos passados loaron la uirtut delos que fueron muertos

[ 15v ]

por el bien delur tierra loaron el ordenador de aquesti honorable comun sepellimiento Et a mi paresçe que sea suffiçient que assi como ellos eran uirtuosos no de paraulas mas de fechos assi nos con obra deuemos mostrar lurs honores por tal que las uirtudes de tales honbres no podrien seyer dichas por la sçiencia et lengua de uno solo car inposible es que lo que por uno solo es dicto sea creydo de todos speçialment quando alguno es enuidioso se piensa que lo mas sea dicto fuera dela uerdat la qual cosa auiene por en uidia o por que huye mas famosas uirtudes que no son enel las quales no creyen mas delo que huyen de otros sino tanto quanto el es suffiçient a fazer empero algunas ueguadas tales como aquestos si huyen las cosas con affeçion por uentura les pareçe mas uerdat que lo que ellos saben mas pues que a todos los antigos plazio la ordenaçion del que lo ordeno me conuiene seguir la dicta hordenaçion Et dezir Razonablement tanto que sea uuestro plazer et honor et primerament començare en nuestros parientes anteçessores por que razonable cosa es et iusto en tales fechos fer memoria dellos por que ellos nos dexaron habitar en lur çiudat liberament los quales son dignos de fama por que aquello que les fue dexado guardaron con grandes treballos de lurs personas mas apres fue agradeçido por nos speçialment por los que son mas ançianos et auemos fecha nuestra çiudat et tierra suffiçient pora tiempo de guerra

[ 16r ]

et de paz las quales cosas dexo a dezir a aquellos que lo saben mas por que uinieron en tal stado et por qual hordenaçion pollitica et por qual manera agrandesçieron las cosas dela çiudat quiero dezir et mostrar primerament et apres tornare a loar aquestos que auemos soterrados et pienso que lo que se dira al present sera cosa conuenible et a toda la multitud sera prouechoso tanto alos dela tierra como alos strangeros que escuchar lo querran porque nuestra conuersaçion no sigue las leyes de otros malos ⁊ otros la toman por enxemplo Et por que el horden de nuestra senyoria es en muchos se clama dimocratia por que en orden legual todos son eguales et no ha diferençia del uno al otro en honor por Rico ni por pobre que sea mas en dignidat qui mas se muestra uirtuoso amas auantaga et el auantaga del honor es dada a cada uno segunt es mas uirtuoso et todos conuersamos chicos et grandes liberament en la comunidat por tal que ninguno no aya sospecha de despreçio et no nos corroçamos ni lo tenemos en despreçio si el mas chico de nos faze alguna cosa prouechosa al comun delo suyo proprio cada uno faze asu guisa mas delo que toca al comun no osa ninguno fer cosa sin razon por miedo delas leyes tanto son strechas approuecho de los iniuryados pues por Refrescament del treballo auemos hordenado muchos reposos Et luguares muy bellos de theatros ginmagios por prouecho soplenidades et sacrificios diuignos por

[ 16v ]

nuestro plazer delos quales la alegria continua nos tira los dolores et la mal enconia En cara por la dignidat de nuestra çiudat ⁊ de todos los castiellos et tierras lieuan a uender todas cosas en ella como a plaça comuna en cara en husar en fecho darmas grant differençia ya de nos a nuestros enemigos por quela nuestra çiudat es comuna a todos et nengun stranger no se mete aprender et ueyer de nos que uidiendo quasi no prendra fruyto de prouecho et la razon es aquesta nos otros que no auemos sperança en maliçias et en guanyos mas en la animosidat que regna en las obras Et fechos nuestros naturalment et los iouenes nuestros en lur iouentut se adoctrinan con grant treballo de lures personas alas armas et los que somos de hedat antigua et beuimos reposadament como amadores de nuestra uida no somos menos ardidos quelos iouenes en los periglos que ellos se meten amando conquistar honor segunt se muestra por obra Et aquesti es senyal manifiesto por que los lacedemonyos se son mouidos contra nos con otros de sus amistades En cara iamas no fuemos en tan grant neçessidat de mostrar nuestro poder como somos agora Et quando auiamos stol por mar o huest por tierra en alguna part si nuestros enemigos se encuentran con alguna partida de aquella ⁊ los sbaratan se loan que han uençido todos los athenienos et si ellos son uençidos se escusan diziendo que por todos los atheniennos son stados uençidos et si es assi como nuestros

[ 17r ]

enemigos nos blasman es a saber que no queremos periglar tanto por orden legal et manera de ualentia como por inpaçiençia ⁊ husança que auemos enel treballo a nos uiene grant prouecho que quando nos deue uenir algun mal no nos agrauiamos antes que uengua ni desque es uenido no nos mostramos mas impaçientes que aquellos que son siempre en passion pues por aquesta cosa es Razonable Que nuestra çiudat sea famosa mas que todas las otras por que amamos el bien con humildat et prodeza en semble et en tienpo neçessario auemos de continente habundançia de obra a todas nuestras neçessidades pues o que grant auançament de paraulas sin fruyto car no es suzia cosa qui confiessa palessament su pobreza mas peor es qui no se ingenia de tirarle la pobreza de sobre si assi como nos no auemos grant diligençia cascuno del suyo proprio mas todos comunament delos fechos comunes et semblantment somos diligentes en saber las Razones del stado ⁊ conuersaçion pollitica et entre nos otros aquel que no da buena diligençia en saber el horden del stado poblitico no es por nos tenido por paçifico mas de todo por honbre de no ren ⁊ de poca ualor Et todos nuestros fechos metemos en ordenaçion segunt que nos pareçe lo millor o segunt las antiguas ordinationes car no semella a nos que la doctrina sea nozimiento de nuestros fechos mas nos pareçe mas nozimiento que alguno fagua

[ 17v ]

conuenible sin que lo aya apreso antes por tal que con huso de doctrina uengua a fin de lo que es conuenible dela qual cosa auiene no falle et si falle no es represo la qual cosa auemos nos mas que los otros por que somos en los periglos firmes et en los fechos proueydos mas que los otros Mas çierta ment aquellos seran de razon iudguados ualientes que han mas apertament las cosas delectables et dolorosas et todo lo toman en paçiençia En cara auemos nos uirtudes et muchas cosas que no las han otros por que nos auemos amigos no que ellos ayan fecho antes a nos bien et seruicio mas tales que son tenudos a nos de muchos benefiçios et graçias et es mas seguro qui faze bien a otri que qui Reçibe bien de otri por que qui faze bien acquista el amor del que lo reçibe mas qui reçibe benefiçio es meior del bien fechor por que siempre es deudor a render le semblant gualardon no de graçia mas de deudo Encara nos somos que sobre todos femos bien alos otros no por sperança de auer prouecho enel tiempo aduenidero mas por notificar nuestra grandeza et a breument parlar nuestra çiudat es cabo de doctrina de toda la Ellada ⁊ cascun çiudadano della me pienso que sea sufiçient alas mas famosas cosas de ardideza et de grant husança Et que mis paraulas no sean uanas Et de grant loor mas uerdaderas lo notifica la potença de nuestra çiudat la qual creçe por la manera que auemos

[ 18r ]

dicha de suso por que entre todas las çiudades del tienpo present sola la nuestra es famosa de todas las uirtudes Et speçialment en la grandeza ⁊ la sobirana uirtut que un honbre pollitico puede auer si es que sea de grant coraçon et firme en las tribulaçiones et desauenturas assi como nuestra çiudat si le sobreuiene algunos enemigos no se echa a desesperaçion segunt que son testimonyo a esto las sepulturas de los que son stados muertos en muchos lugares et partes por saluaçion ⁊ bien de lur ciudat la qual cosa es marauilloso indiçio del grant amor que han alur çiudat por la qual murieron combatiendo no por otro sino por la antigua dignidat de la çiudat que es la libertat por la qual cosa el primer hordenador de aquesti sepellimiento ordeno aquesti loor el qual lohor no toca a todos mas solament a aquellos que son stados en muchos periglos por el bien de lur tierra no que el hordenador tire aquesti loor a ninguno mas uerament qui no ama el bien de su tierra el se tira las uirtudes de aquestos que agora femos mençion se manifiesta por lur muert por que ninguno de aquestos ni por Riqueza quiso antes la uida delectable ni por pobreza sperando ueuir rico quiso fuyr ala muerte mas considerando ellos que no es otro periglo mas honorable que aquel que honbre se mete por el bien de su tierra amando mas fer uenguança de lurs enemigos que beuir en despreçio Et metieron se todos con una et semblant entençion a fazer venguança

[ 18v ]

por conquistar gloria et Remetieron ala sperança que aurien uictoria delos enemigos aquestos fuyeron a reprension de cobardeza queriendo antes que la muert comuna que deuien morir sin regraçiamiento et loor Reçebirla por lur tierra ⁊ por lures parientes ⁊ çiudadanos en loor lur et de lurs proprios parientes et en prouecho de lur Tales amadores fueron estos alur çiudat el Romanient deuemos preguar de beuir segurament no pero de seyer couardes contra lurs enemigos uidiendo quantos prouechos et bienes se fazen por la Resistençia que femos a nuestros enemigos mas uidiendo encara el fecho et el poder dela Çiudat tornando a memoria que no se agrandeçio por si misma mas con treballos de honbres sauyos ualientes Et uirtuosos en los fechos et si murieron saluaron lur tierra de periglo con treballos de lurs personas Reçibiendo en regraçiamiento loor perpetual et famosa sepultura delos quales prendiendo nos exemplo no seamos perezosos en los fechos dela batalla porque al honbre sauio la uida le es mas dolorosa en mala buelta de fortuna que la muerte en tienpo de prosperidat por la qual cosa no me duelo de los parientes de aquestos muertos mas deuen auer consolaçion dela muert loable que han reçebida los quales por una passion et muert han scapado de muchas otras desauenturas que occoren en la uida et la lur desauentura es fecha lur prosperidat por que es stado

[ 19r ]

complido el tiempo de lur uida et cresçido el loor de lurs uirtudes et el tiempo que uiuieron en aquesti mundo lo uiuieron prosperament Se bien yo mis çiudadanos que no es leugera cosa que yo uos fagua otorguar de sofrir aquesta passion car la ualentia de los biuos daran a uos memoria delas uirtudes de uuestros fillos et parientes assi como auiedes en tiempo passado alegria de lurs ualentias el mancamiento delos quales dara tanto dolor que no se podra sofrir por que no es assi doloroso el deffallimiento delas cosas que honbre no huuo iamas como es delas cosas que honbre ha et despues la pierde por que los que soes de edat iouenil deues sofrir el dolor sperando de engendrar otros de los quales impliendo se nuestra çiudat no sera despoblada ni desierta al tiempo aduenidero Et los fillos que faredes uos daran obliuion de los passados et aures en luguar de dolor alegria ⁊ los que sodes ya uiellos deuedes auer por guanançia la prosperidat que aues ouido entro ha hagora et mientre biures da qui auant deures auer consolaçion dela gloria que uuestros fillos auran por todo los quales murieron honorablement por que en la uelleza como se piensan algunos no es tan honorable la Riqueza como el honor el qual es singular sobre todos los deleytes del mundo el qual no se pierde iamas pues razonable cosa es que los fillos destos muertos sean nodridos del comun dela çiudat entro aque sean de hedat perfecta

[ 19v ]

en gualardon de la uirtud de lurs padres la qual cosa sera prouecho ala çiudat si en los tiempos aduenideros huuiere guerras como ha al present por que alla do se gualardonan los honbres uirtuosos se apleguan los famosos Apleguados los athenienos pericles se metio en medio ⁊ dixo O athenienos ya sabia yo antes que seria blasmado por la qual cosa uos he fecho apleguar aqui por recordar uos Et encara reprender uos porque ni a mi blasmades iustament ni soes paçientes enla aduersidat car yo pienso que quando prospera la çiudat mas leugerament podrie ayudar a cascun de sus çiudadanos si es aduersidat enque no podrie cada un çiudadano prosperando ayudar asu çiudat quando ueniese de todo en aduersidat sila comunidat prospera Et la çiudat uiene a menos o alguno de sus çiudadanos no se desespera seyendo ayudado de su tierra pues la çiudat puede portar la aduersidat de cada uno et uno solo no puede supportar la aduersidat dela ciudat por que es conuenible cosa que sea ayudada de todos mas todos uosotros ⁊ cada uno seyendo uençido de su proprio dolor aues abandonado uuestro comun saluamiento Et yo so represo por que uos conselle la empresa de aquesta guerra et encara reprendes uuestras proprias personas pues que todos fuestes enla congreguaçion et consentimiento del dicho

[ 20r ]

consello Et agora blasmades a mi que si huuies conoscido la inconueniençia la auria magnifestada ala congreguaçion como aquel que amo el bien de mi tierra et no me corrumpo por moneda por que qui sabe et siente el prouecho et no lo dize a sus çiudadanos tanto uale como si no se auisas ni lo sopies et qui lo siente et lo dize si no ama de buen coraçon su tierra bien lo dira mas no como se deue dir et si por uentura lo dira como se deue si es cobdicioso de moneda sus uirtudes no ualen ren las quales uirtudes no uos deuen semblar que yo las aya ⁊ pues que fuestes contentos del consello que uos di sobre aquesta guerra no me deues agora inculpar ni blasmar por que grant follia uos serie Si entrasedes en esta guerra que neçessario no uos fues mas necessario era que una de dos cosas se fizies que nos diusmetiesemos ala senyoria de nuestros enemigos o por fuerça de batalla saliesemos fuerra de lur subieçion et senyoria aquel deue seyr inculpado et represo que squiua la guerra mas no qui la mantiene Et quanto yo so de una opinion que no la esquiue ni la tire a çagua Mas uos otros aues mudado consello et entençion por que no lo ymaginastes quando no auiedes nenguna tribulaçion et agora que aues ouido passion uos arepentides ⁊ dezides que mi consello no era bueno no por otra cosa sino por la in constançia de coraçon et pensamiento mas el çaguero aduenimiento de prouecho en cara no es magnifiesto a todos afflaqueçiendo

[ 20v ]

uos assi grandament por poca cosa que no podes sofrir nenguna cosa segunt la animosidat que mostrauades enel prinçipio et es uerdat que el sfuerço humilia todas las cosas que auienen subitament speçialment si es cosa inrazonable como es stada aquesta pestilencia empero segunt la grandeza et fuerça de nuestra çiudat la qual es grande et poderosa et husada en los tiempos passados a prosperidades et a tribulationes nos conuiene agora sofrir la aduersidat et las cosas graues por tal que nuestra flaqueza no fagua perder la dignidat de nuestra çiudat de que senos sigue en luguar de antiguo honor nueuo blasmo por que los honbres egualment iudguan a blasmar un çiudadano de una famosa çiudat que por su pusilaminidat se muestra cobart et aquellos que se tienen no deuidament sino son de famosa çiudat por que da qui auant cada uno deue dexar su propria tribulaçion et dolor et dar buena diligençia en nuestro comun saluamiento Et si uos dubdaes quela guerra sera trop luengua et no lo podres durar ya uos he dicho que lo no pensaes bien por que uos quiero dezir una cosa que iamas no la huystes la qual no dixe al començamiento ni la diria agora por que sembla grant loor sino por que uos ueo de todo smaguados et fuera de uirtut uosotros ymaginades que no senyoreades otra cosa sino aquellos que auedes en uuestra ligua Et amistad mas yo uos mostrare que delas cosas que son mayores Et mas neçessarias en esti mundo son a ssaber

[ 21r ]

el mar ⁊ la tierra senyoreades la una de todo aquesta es la mar por que no ya emperador ni ninguna otra gente que sea sufiçient a resistir nuestra fuerça marina por que a conparacion de asi grant poder no es res lo que pensaes auer perdido en casas et en possessiones et mostraes que sodes desfechos por aquesta perdida assi que no fecha mençion de tales perduas deues auer en memoria que si seredes diligentes a saluar la libertat de uuestra çiudat reaquistaredes con honor lo que aues perdido Et si uos diusmetedes a otri con el uituperio que aduze la subiecçion perdres encara aquello que auedes pues no uos querades mostrar en aquestas dos cosas menores de honor que uuestros parientes los quales lo conquistaron con grant treballo de lurs personas en las neçessidades Et saluandolo con grant diligencia lo dexaron a uosotros por heretage en cara es mas deshonor a un honbre perder aquello ha que si pierde lo que demanda uiniendo a menos de su entençion por que no nos deuemos mouer contra nuestros enemigos no solament con sperança mas encara menospreçiando los car algunas ueguadas el honbre temeroso toma sperança quan uiene en alguna prosperidat sin prouedimento aquel deue menospreçiar su enemigo que es çierto que lo sobre puya de seso el qual seso se dize que Regna mas en nos que en todos los otros pues seso ⁊ despreçio en semble dan audaçia segura et la sperança es incierta de prosperar Mas el seso

[ 21v ]

no es inçierto por que no es sin prouedimiento deues pues ayudar ala dignidat de uuestra çiudat no queriendo fuyr al treballo en aquesta cosa deues dar grant diligençia por tal que en luguar de libertat no seades fechos sieruos et deues auer cura de no perder la senyoria por la qual si la perdes seres destroydos de todo ⁊ por quela aues conqistada tiranesca ment pareçe in iusta de tenerla mas dexar la es magnifiesto periglo et los que piensan el contrario no lo piensan bien los quales con lur consello podrien liugerament fer uenir los enemigos et combatir nuestra çiudat en cara aquestos solos serien suffiçientes a destroyr la si huuiessen cabo de senyoria pues no seades enguanyados de tal çiudadano ni querades auer mala uoluntat contra mi por que los enemigos han guastado lo que han podido segunt la husança dela guerra por que no uos quisiestes subiuguar alur senyorya vos otros me queres mal por Razon dela guerra et dela enfermedat asin razon por que la guerra comunament la consintiestes por la pestilencia de enfermedat por que assi como si uos fues uenida alguna prosperidat no auriedes pensado que ende fues stado causa tan poco no deuedes echar la culpa dela enfermedat sobre mi mas conuiene nos de necessidat sofrir la disciplina de los dioses con humildat Et la fuerça de los enemigos uigorosament car nuestra ciudat es husada a tales cosas de grant tiempo entaqua et por aquesto es famosa por que no se abandona ni se humilia

[ 22r ]

alos contrarios aduenimientos dela qual Remandra memoria perpetua en cara que agora uiniesse ha menos por que natural ment todas las cosas del mundo uienen a menos encara diran que habitamos la mas Rica grant et famosa çiudat dela elada Et yo se bien que alos que plaze beuir pacifica ment me reprehendran delo que yo digo mas qui es diligente et animoso lo loam et si dezides que somos mal queridos aquesto han todos aquellos que aman senyorear car sabet çiertament que qui no abandona la dignidat por occasion de enuidia es bien consellado por que la enuidia no dura mucho mas la dignidat del honbre que ama honor tura et es perpetual a todos tiempos pues considerando el honor que auies apres Et de quanto deshonor seres fuera mostrando agora uuestra prudencia et bondat seyet magnanimos de conquistar fama et loor enel tiempo present poral tiempo aduenidero et no queraes enuiar embaxadores alos lacedemonyos ni magnifestar les el dolor dela passion sdeuenida sobre uos por que aquellos delos quales la entencion no se uençe del dolor Et son pacientes enlas tribulaçiones son fuertes a uençer lurs enemigos. Dela otra part formion capitan de la huest delos athenienos uidiendo que la gente de su stol se apleguauan en semble et tenien muchos parlaments del grant stol delos enemigos la multitut del

[ 22v ]

qual les ponie grant miedo queriendoles parlar et confortar ala batalla segunt auie fecho ala otra batalla passada por sacar los de pensamento fizo apleguar toda la gent de su stol et parloles por la manera seguient O gentiles honbres et companyeros uidiendo el pensamiento que auedes por la multitut de uuestros enemigos uos he fecho apleguar no que yo digua que temaes los periglos mas por Reduzir uos a memoria que nuestros enemigos como sconfidos de nos uidiendo çiertament que no son semblantes a nos enel huso dela mar son uenidos con tanto stol Et si ellos han sperança en lur ualentia assi como ellos mismos se loan no son ualientes sino en las batallas de tierra en do se piensan por lur destreza auer auantaga a nos mas que nos seamos mas diestros en las batallas de mar ellos mismos lo confiessan pues que contra tan poco estol como el nuestro han apparellado tan grant armada Quanto de sfuerço natural no son mas sforçados que nos pues no dubdedes de lur multitud por que como sconfidos antes de agora son uenidos no solos mas con aquella grant armada de lurs amistades deque ellos mismos scubren lur uergonia mostrando que somos mas ardidos que ellos Et si no fuessemos no esperariemos en batalla assi pocos a tan grant armada et somos çiertos que faremos obra de ualentia car quando los muchos uienen sobre los pocos pareçe que han sperança en lur multitut mas quando los pocos se meten sin neçessidat ardidament en batalla con lurs enemigos es cosa magnifiesta que

[ 23r ]

tal ardimiento uiene de lur magnanimidat et seso la qual cosa considerando nuestros enemigos han miedo de nos no tanto por la multitut de nuestro stol quanto por el huso nuestro et animosidat assi como muchas ueguadas grandes huestes son stadas sconfitas por mas chicas Toda ueguada yo no me metre en batalla dentro el golfo sino contra mi uoluntat por que los lenyos que han sperança en lur sotileza et de en uestir ⁊ appartarse et apres tornar estrecho luguar lo empacha car en poco spaçio no pueden tornar fuerça de uogua por en uestir ny por apartarse antes le conuiene por fuerça star en hun luguar firmes ala batalla et en tal luguar pueden antes prosperar aquellos que son muchos de aquesto yo me proueyre lo millor que podre Et cada vno de uos otros quiera star firme en la plaça que le sera hordenada Et seyt obedientes alos comendamientos de uuestros sobiranos Et lo que faros sea fecho sin Rumor et bien hordenadament la qual cosa es prouechosa en fecho de batalla et speçialment en mar Et stat ualient ment ala Resistençia de uuestros enemigos como fiziestes no ha muchos dias por que la ora semblant ment eran en quantidat mas de uos et agora es de neçessidat que una de aquestas dos cosas se fagua o que los pelloponissos se desesperen de todo dela fuerça marina o que los athenienos les ayan miedo assi por mar como por tierra finalment uos digo que uos metades uigorosament en batalla contra aquestos los quales son stados sconfidos de uos car uerament non ha tal cor ny ardiment ni lo deue

[ 23v ]

auer Razonablement el uencido como el uençedor Los embaxadores de mecelin de suso dichos como fueron pleguados ala çedemonia les fue comendado por los lacedemonios que sperasen entro al dia que se fazie la fiesta delos olimpios ala qual se deuien pleguar todas las amistades por tal que lur embaxada fues oyda de todos emsemble Et pudiesen auer lur consello pues uenido el dia dela fiesta et apleguadas todas las amistades los embaxadores de metelin propusieron lur embaxada segunt se sigue Senyores de Laçedemonia et delas amistades de aquella todos sabemos la costunbre ellinica que en tiempo de guerra si algunos se retrahen de lur primera amistat et se apleguan a otro aquellos por qui son Reçebidos se alegran dela nueua ligua tanto quanto puede seyr su prouecho empero siempre los han por sospechosos como rebelles ⁊ traydores alur primera amistat la qual oppinion o iudiçio no es irrazonable contra gentes que se retrahen de fecho uoluntariament sin ninguna Razon de amigos de buena uoluntat et amor mas no es assi entre nos et los athenienos por que uos preguamos que no nos querades reputar por maliciosos pudiendo dezir que los athenienos en tiempo de paz nos honrauan et nosotros agora en tiempo de guerra et de tribulaçion los abandonamos ⁊ çercamos

[ 24r ]

otra ligua la qual cosa no femos iniustament car todos sabemos çierta ment que ningun honbre ni çiudat no pude auer firme amistat et ligua con otra sino que sea prouechosa ala part et ala otra por la qual puedan auer concordia et assi como se mudan las maneras de las gentes et delas çiudades o castiellos assi se mudan lurs fechos nosotros nos faziemos amigos dela ligua de los athenienos quando uosotros por negligençia ⁊ por no treballar uos partiestes dela guerra de los medos et ellos hi fincaron entro ala fin dela dicha guerra Et fiziemos nos de lur ligua ⁊ amistat no por diusmeter obedencia et comendamiento la nacion ellinica mas por liberarla de los medos Et mientre que ellos senyorearon las amistades como deuien nos los obedeçiemos uolunptariament mas despues que huuo fin la guerra midica et començo la subiecçion delas amistades segunt que se diusmetieron todos alur senyoria exçepto nos otros et los [??] siempre nos dubdamos dellos et entro agora los aconpanyamos como liberos guardando la fin de lurs fechos Et agora uidiendo que en todos lurs fechos son iniustos no nos pareçie que fiziesemos bien en no aconpanyar los mas car no nos pareçe que sea otra cosa sino ayudarles a diusmeter la naçion ellinica et lo otro que no nos fiamos dellos uidiendo aquello que fazen alos otros con nuestra ayuda que por uentura no fiziessen semblant a nos si en luguar les uiene car alla

[ 24v ]

se mantiene firme la amistat en do la una part se dubda dela otra como semblant et egual de poder los athenienos dexaron a uos otros liberos entro agora engeniandose con manera maliciosa de diusmeter la mayor part alur senyoria por que al Remanient encara que fuessen poderosos dalli auant non les preciarien rex lur poder por que serien solos et menos poderosos que ellos por la fuerça o poder delos que auien traydo alur obediençia car si huuiessen començado primerament quando cada una amistat era libera no las aurien podidas subiuguar temiendo se dela nuestra fuerça marina que no nos alleguasemos con uos o con otros et enpachasemos lur entençion con periglo de lurs personas entro aqui no eramos obedientes alos athenienos et honrrauamos lures senyores et gentiles honbres por passar nuestro tiempo no amiguablement mas paçifica por que no es iusta amistat ni leal libertat retener el uno al otro contra su uoluntat car quando los athenienos son en guerra honran a nosotros por que nos han menester et en tiempo que son en paz somos dius lur senyoria por miedo et guanamos nuestra libertat con temor la qual uerament se firma del amor et desque somos en la amistat delos athenienos entro agora hemos fecho mas por miedo que por amor dubdando que nos ronpiesen la amistat como mas poderosos pues qui piensa quel tuerto es nuestro por que nos retrahemos dela senyoria de los athenienos sin sofrir antes algun mal o iniuria dellos et que non auemos

[ 25r ]

sperado la fin de lur consello et entençion no lo piensa bien por que si fuessemos poderosos a la Resistençia delur poder iamas no nos auriemos humiliado a seyer dius lur senyoria et obediençia Et assi como los athenienos diusmetieron a lur senyoria a nos otros maliçiosament la qual cosa pareçe magnifiesta ment por lo que fazen alos otros assi nos queremos agora tomar la auantaia por nuestra seguridat aquestas son las occasiones por que somos mouidos a retraernos dela Senyoria delos athenienos por que es magnifiesto a todos que iniusta ment no nos Retraemos de ellos si por miedo nos prouehimos de nuestra seguridat et assi como uos sabedes grant tiempo ha que nosotros Requiriemos uuestra ayuda queriendo nos retraer de lur amistat la qual requesta nuestra fue de uosotros refusada por la qual cosa emos sperado entro agora no queriendo manifestar nuestra entençion alos athenienos Mas agora seyendo nos requiridos por los athenienos de sobre aquesti fecho de continente de lur consello somos uenidos a uos con entençion no solament de retraer nos delos atheniennos por que ala fin no fuesemos destroydos dellos mas encara de todo el remanient delos ellinos que no querran dar lur fauor et ayuda ala liberaçion ellinica toda ueguada por que nuestro retraymiento fue subito no seyendo fornidos suffiçientment deuedes reçebir nuestra demanda sin tardança de buena uoluntat et enuiarnos ayuda prestament la qual ayuda no sera solament prouechosa a nos mas encara

[ 25v ]

nozimiento et danyo de uuestros enemigos speçial ment en tal tiempo como aquesti que son destroydos quasi del todo por la pestilençia mortal queles es auenida Et son muy pobres por la spensa de aquesta guerra encara lur fuerça es derramada daqua et dalla alas partes de uosotros et alas nuestras et si aquesti stiu queres yr contra ellos por mar et por tierra no seran suffiçientes a guardar lur çiudat et a resistir al stol uuestro et fuerça marina antes les conuerna fer de dos cosas la una o que no salguan a uuestra resistençia o fuyan por mar ⁊ por tierra como sconfidos et no uos agrauiedes de meter uos en periglo por nuestra tierra car tanto como es mas luent de uosotros tanto trobaredes mas çerca uuestro prouecho si huuieredes a guerrear ni fer batalla en lactica la qual no ha rendas sino delas amistades et si pueden destroyr a nos sera mas prouechosa et no osara daqui auant nenguna amistat retraerse de la senyoria delos athenienos et nosotros que nos diusmetamos primera ment alur senyoria sofriremos mas mal que los otros si agora sobre la rebellacion pueden auer senyoria sobre nosotros nos prestaes agora uuestro fauor seremos fuerra del periglo delos athenienos et uos conquistaredes grant fuerça marina la qual aues grant menester en tal tiempo como aquesti con la qual liugerament humiliaredes la fuerça delos athenienos rebelandoles de poco en poco lures amistades car uidiendo nuestro reçibimiento cada una se enclinara segurament a uuestra ligua et de aquesto

[ 26r ]

no seres represos de nenguno car uos mostraredes nuestros liberadores affranquidores et conquistares buena fama et grant fuerça pora aquesta present guerra pues refirmando la sperança que los ellinos han en uos et honrrado el dios olimpio en tiempo del qual seremos uuestros supplicadores et oratores sientan uuestra ayuda los de metelin et no queraes refusar tales honbres que meten lurs personas en periglo los quales si prosperan lur prouecho no sera singlar mas comun alos otros et por el contrario sy decayan por falta de uuestra ayuda assi mismo lur destruçion sera comuna a todos pues mostrat por obra contra nos segunt la fama que aues entre los ellinos et segunt la nuestra present necessidat A todos los senyores que somos sobre aquesti stol dando consello me pareçe bueno que antes que los athenienos sapian nouellas de uuestra uenida uayamos lo pus tost que podremos et los scometamos subitament car yo creo que como una huest quando prende una çiudat o una tierra stan todos por la alegria dela presa alegrament et sin guardia que assi sten agora los athenienos speçialment por que no se dubdan por mar en do nos auemos agora fuerça suffiçient et si nos los scometemos de noche subitament he sperança que los spantaremos en tal manera que si algunos amigos nuestros son fincados en la çiudat con lur obra et fauor et con nuestro seso et ardiment

[ 26v ]

podriemos prosperar pues no ayamos miedo considerando que una guerra es cosa marauillosa et de grant fama al honbre en prouar si dela desauentura podra auer prosperidat et he buena esperança que uernemos a fin de nuestra entençion liugerament lo uno por que nuestros enemigos como no proueydos et ignorantes de nuestra uenida no auran buenas ni suffiçientes guardias et la otra por que sabiendo nosotros lurs fechos yremos bien prouehidos a batalla. Fecha la segunda congreguaçion et consello dixo cascuno su oppinion et apres se metio en medio cleon honbre ualient en los consellos et buen parlador el qual auie dada la dicta primera sentencia en destruçion delos de metellin et fizo su proposiçion segunt se sigue afirmando el su primer consello et oppinion O athenienos muchas ueguadas me pense en mi coraçon que una çiudat que se gouierna dius senyoria de pueblo es imposible que pueda senyorear otra tierra mas agora me so çertificado por el arepentimiento uuestro et mutaçion de consello la qual cosa es auenida a uosotros por que no guardades uuestras amistades antes ni despues ni consideraes que si por lausengeria o por almosna uos enclinaes a misericordia de uuestros culpables tal misericordia es uuestro periglo ni ymaginaes que casi tiranescament tenedes la senyoria

[ 27r ]

Et que siempre soes mal queridos de todos los uuestros subdictos por que los senyoreades por fuerça et soes obedeçidos dellos no por amor mas por fuerça por que no pueden resistir a uuestro poder et lo peor si es que la nuestra determinaçion no se tiene firme ni consideramos que millor se rige una çiudat que sigue sus leys et statutos encara que no sean Razonables que no faze aquella que ha iustas leys et statutos et no los sigue et mas honrado es un honbre ydiota uirtuoso que no otro sçient et de mala conuersaçion assi que mas seguras son las tierras que son habitadas de honbres no çientes que no son aquellas que son habitadas de honbres sçientes por que los sçientes queriendo cada uno approbar su oppinion contra el test del orden legual contrastant enlas congreguaçiones et consellos no reguardando tanto al bien comun como a mantener cada uno su oppinion la qual cosa no osarien mantener dauant de otros mas sçientes que ellos deque auiene fallimiento alur çiudat mas los ydiotas no fiandose de lur seso mantienen la sentençia legal ⁊ no reprehenden a ninguno que sigue la horden delas leys mas afirman la lur sentençia como legual por la qual cosa prosperan en los mas fechos lures assi deuriemos fer encara nos et no forçar el pueblo a mudar consello sobre cosa determinada por superbia de mantener cada uno su oppinion Et quanto yo siempre so de una oppinion et marauillo mucho de aquellos que han tractado que aquesti segundo consello se fiziese por los de metellin

[ 27v ]

et de prolonguar tanto la uenguança la qual es prouechosa alos culpables et danyosa alos iniuriosos por que el honbre iniuriado se mueue subitament a uengarse si puede de su enemigo como deue mas silo dexa passar algunt tiempo la yra se humilia ⁊ fazese de dos cosas la una qui lo dexa passar algunt tiempo que no se faze uenguança nenguna et si se faze es una poca et no suffiçient dela qual cosa poral tiempo aduenidero naçe grant nozimiento por quel mal fechor despreçia al iniuriado por la pereza que ueye enel et encara spera tiempo et luguar de fer peyor Et me marauillo que aquesta cosa pueda alguno contradir que la iniuria fecha a nos por los de metellin sea a nos prouechosa et el dapnage nuestro sea nozible a nuestros enemigos la qual cosa es magnifiesta que alguno queriendo mostrar la fuerça de su Rettorica o por uentura sperando guanar alguna cosa que contra digua ala primera nuestra sentençia Et fagua mudar el comun consello por los quales contrastes los culpables se saluen et nuestra ciudat uengua en periglo et toda la falta uiene por culpa uuestra car aues husado reguardar las paraulas et huyr los fechos como es razonable que en los fechos aduenideros çercaes qual consello es millor por uenir a buena fin de uuestra entençion que es cosa inçierta et en los fechos passados uidiendo los aduenimientos no queres mantener uuestra primera oppinion mas como aquellos que aues husado de oyr uolenterosament paraulas lausongeras se engenia uuestro coraçon como si huuiesedes

[ 28r ]

a iudguar quales paraulas son mas recthoricas et no qui consella el bien dela çiudat assi dexaes las cosas husadas et demandaes las no husadas et inclinades uos a aquellas uolumptariament et las cosas prouadas no queres seguir assi como si el treballo fues por otri et por nuestro honor de seyr senyores como somos Breument la mi sentençia es aquesta los dela çiudat de metellin tractaron de fer perder a nos la ysla de metellin sin causa ninguna por la qual cosa no son dignos de misericordia car en aquellos ha luguar de misericordia los quales forçados por grauamiento de senyoria se Rebellan mas no en tales como aquestos que auien la ysla dius lur comandamento et habitauan castiellos ⁊ fortalezas bien muradas ⁊ no auien miedo de nuestros enemigos sino por mar et encara contra lur fuerça marina eran suffiçientes et conuersauan liberament a toda lur uolumptat honrados por nos mas quelas otras amistades los quales se han Rebellado no por diuision car la diuision naçe entre aquellos que son grauados Et por fuerça del grauiamiento se rebellan antes sin nenguna razon han fecha magnifiesta trayçion et rebellamiento segunt pareçe manifiestament car ellos se apleguaron con los peores enemigos nuestros speçialment en tiempo tan perigloso queriendo nuestra destruççion de todo la qual cosa es peyor que si ellos solos auiendo el poder se fuessen mouidos contra nos no recordandose del poder de nuestra çiudat ni los castiguaron las passions

[ 28v ]

delos otros nuestros rebelles como por fuerça los diusmetremos a nuestra senyoria mas por lur gran superbia no guardando a ninguna de aquestas cosas se son mouidos contra nos por lur fuerça luenguament mas segunt la uoluntat que auien a nuestra destruçion curtament et pensando con lurs ingenyos sobre puyar nuestra fuerça fizieron tractado subitament contra nos sin ninguna occasion de grauamiento et assi como conteçe ad algunos castiellos que si subitament les uiene alguna prosperidat se leuantan en superbia assi ha conteçido agora alos de metellin que por tal como nos otros los honrrauamos mas que a las otras amistades han fecho aquesto superbia del qual honor ellos no eran dignos Et ya es humana et antigua costunbre que quando el mayor consiente mas que non deue al menor es luego menos preçiado por aquel por que es Razon que aquellos de metellin sean punidos corporalment segunt lur fallimiento et no singularment mas todo el pueblo grandes et chicos car todos de comun consello consintieron al tracto de la Rebellaçion Et si aquesto dexaes passar assi sin punicçion qual castiello sera aquel a uuestro pareçer que con occasion o sin occasion no se Rebelle de nos pues les damos razon ⁊ apres que metamos en reaquistar aquellos las nuestras personas et bienes en periglo et conquistado perderemos las Rendas que soliemos dellos pues seran destroydos dela guerra conlas quales somos potentes et si se liguaran con los otros nuestros enemigos en luguar de guerrear nuestros

[ 29r ]

enemigos auremos a guerear ⁊ a conbatir nos conlas amistades Rebelladas de nos assi que nos otros mismos creçemos la guerra sobre nos por la superbia inrrazonable misericordia nuestra pues no sea tan ardido ninguno que conselle el contrario por subornaçion ni por mostrar la fuerça de su sçiençia car la misericordia ha luguar en aquellos que fallen contra lur uoluntat mas los de metellin uolumptariament cometieron contra nos rebellaçion por que afirmando la primera oppinion mia et la sentençia dada contra ellos de metellin contradigo a aquesta segunda congreguaçion Et consello ⁊ alos que quieren consellar que los Rebelles nuestros de metellin no sean punidos preguando uos et consellando uos que no uos arrepintaes dela primera sentençia dada contra los dichos rebelles por tal que no falguamos en aquestas tres cosas que son muy nozibles a una senyoria compasion enguanio et consentimiento compassion es quando alguno ha misericordia del culpable enguanyo es quando al honbre plaze de huyr paraulas dulçes et sin prouecho consentimiento quando honbre no cerca diligentment la Razon legual car la misericordia es buena en honbre misericordioso o no en aquel que no ha en si misericordia ⁊ es iniquo et maluado et muestran se los Rectoricos con la uirtut de lur sçiençia en otros fechos mas no en aquellos que guanan o speran guanar et la çiudat aura alguna alegria en las paraulas et si les da mal consello

[ 29v ]

en los fechos aura grant danyo consentimiento ha luguar en aquellos que son firmes amigos si les conteçe algun fallimiento de uentura breument la entençion de mis paraulas es aquesta et si queres seguir mi consello fares contra los de metellin iustament et segura pora uosotros et faziendo el contrario no fares gracia a ellos mas inculparedes a uos mismos car silos de metelin se rebellaron iustament uos senyoreades iniustament pues renunçiat la senyoria o punillos corporalment segunt lur fallimiento considerando lo que ellos aurien fecho contra uos si huuiessen prosperado et no ayas compassion de tales traydores como aquestos car el mal fechor scapado dela iusta puniçion çerca de fer peor pues no seaes traydores contra uos mismos mas pensando que soes enel periglo que se auien pensado contra uos los dictos traydores Rendeldes iusta et digna retribuçion segunt lurs fechos et fazet dellos iusta punicion la qual han guanada bien por tal que aquesta tal pugniçion sea exemplo alas otras nuestras amistades et qui se quiera Rebellar de nos sepa que no ha otra pena sino la muert o renunçiat la guerra de uuestros enemigos por guerrear uuestros Rebelles. Apres que cleon huuo dicta su entençion como aues uisto diodoco de entrantes honbre de grant sciençia el qual enel primer

[ 30r ]

consello consellaua alos athenienos que no destruyessen los de metelin encara se metio en medio et parlo por la manera seguient o athenienos ni aquellos que tractaron que esti segundo consello se fiziese Reprendo ni encara loo aquellos que Reprenden si muchas ueguadas se faze consello sobre grant cosa por que segunt mi pareçer aquestas dos cosas empachan al honbre de auer buen consello furia et frecta delas quales la una uiene por impaciençia Et la otra por poco huso et qui dize quela sçiençia no es maestra delos fechos es ignorant o maliçioso ignorant es sino creye que un otro pueda assi bien consellar sobrel proposito dela demanda como el maliçioso es queriendo fer comfirmar ala multitud su oppinion inculpa los contradizientes et lieua a reprension aquellos que los consintiran apres la Razon por que enculpan aquellos que consellan el contrario ⁊ dize que como subornados contradizen et son inculpados como ydiotas et por que no pueden fer consentir la multitut a su consello son reputados mas ignorantes que iniustos mas agora inculpados como iniustos por subornaçion et los que pueden fer consentir ala multitut cayen en sospecha et qui no puede se reputa por ignorante et ministro delas quales cosas la çiudat no ha nengun prouecho car por sospecha uiene a menos de buen consello deque conclude que mas prospera una çiudat que es poblada de çiudadanos ydiotas por que ninguno dellos

[ 30v ]

no la puede forçar a consentir a nengunt fallimiento digo el buen çiudadano no deue menazar nenguno que quiera contradir al primer consello mas esponiendo cada uno su entençion con egual libertat puedan los çiudadanos esleyr lo millor pues la çiudat no deue a un buen honbre exalçar lo enlos mayores honores ni abaxarlo ni por el contrario a uno que no sea diestro consellador no lo deue condepnar ni blasmar et con aquesta manera aquel qui da el consello sile es reçebido no se leuantara en superbia de consellar cosa no conuenible ni aquel de qui no es Reçebido osara con paraulas lausongeras tornar la multitut del pueblo asu consello de las quales cosas nosotros femos el contrario car si alguno dize bien caye en sospecha de subornaçion et por inuidia delo inçierto fazemos perder ala çiudat su manifiesto bien et hutilidat et tanto es creçida la sospecha que qui dize bien no es menos sin suspicion que qui dize mal por las quales suspiçiones pareçe impossible que ninguno pueda ayudar asu çiudat sin enguanyo car qui simplement consella aquello que le pareçe prouechoso asu çiudat caye en suspiçion de todo el contrario por la qual cosa quando se faze consello sobre grant cosa no se deue dexar todo a la oppinion de uno mas cada uno por si et todos ensemble hi seades et proueades lo millor et no podres inculpar a uno solo consellador empero yo so entrado en medio

[ 31r ]

no a contrastar por la libertat de aquellos de metelin ni encara por inculpar uos car no es agora neçessario de mostrar si ellos fizieron a uos iniuria Mas por reduzir uos que ayamos cura de auer buen consello por nos Et con todo que yo mostrare que aquellos de metelin son iniustos contra nos no digo que por aquello los faguamos morir si lur muert no es a nos prouechosa ni en cara contrasto por lur perdonança si alathica no pareçe que sea su prouecho et a mi pareçe que agora no deuemos çercar la Razon mas aquello que nos puede conteçer enel tiempo aduenidero et segunt dize et afirma en su propossiçion nuestro prouecho sera de hordenar que qui se Rebellara no aya otra puniçion sino la muerte con entençion que por miedo dela muert muy pocos se rebelaran contra nos et yo guardando por semblant manera al tiempo aduenidero consello todo el contrario et si uos prego que no sea refusado el mi prouechoso consello por la fuerça delas paraulas propuestas por el dicho cleon car segunt la yra que aues al present contra aquellos de metellin su proposiçion uos es iusta mas nos al present no somos en iudiçio con ellos por demandar iusta uenguança mas somos en consello por ueyr que cosa faremos contra ellos que sea nuestro prouecho todos sabes que en cada una çiudat son ordenados danyos et punicions mortales no solament por tan gran fallimiento como aquesti de metellin

[ 31v ]

mas por mucho menor pero que con todo aquesto dius alguna sperança cada uno se mete en periglo ardidament et naturalment los hombres cada uno por si et todos en semble fallen nenguna ley ordenada por los sauyos en pugniçion de los honbres que fallen no ha ouido poder de fer çessar el mal huso por do pareçe que en los tiempos passados la ordenaçion delas poniciones no era asi fuerte mas por las desobediençias delos honbres de poco en poco los ordenadores delas leys cresçieron las pugniçiones entro ala muert Et con todo aquello no çessan las desobediençias delos honbres pues pensat de trobar otra mayor pugniçion que aquesta car aquesta no puede empachar los fallimientos por quela pobredat Et neçessidat da desobediençia mas la senyoria da cobdicia con superbia et blasmo et semblant ment todos los otros delictos son mouedores de periglo yrado cada uno si no puede auer cosa ha el paçible todo el nozimiento uiene de esperança et de cobdicia et nace primero la cobdiçia et apres se sigue la sperança la cobdiçia da cura de començamiento et la sperança da entendimiento de prosperidat et algunas ueguadas la fortuna da su fauor a aquestas cosas tanto que algunos honbres de poco stado el subito aduenimiento los mueue a grandes periglos et semblant ment fazen todas las çiudades et castiellos por lurs libertades o por

[ 32r ]

cobdiçia de senyorear Et qui se piensa que quando la natura humana se mueue a alguna cosa con animosidat la pueda empachar ley ni nengunt otro temor piensa impossible et es magnifiesta follia pues por aquesto no deue ninguno seguiendo la puniçion consellar mal ni dar occasion de desesperaçion alos Rebelles sguardando que si algunt castiello se rebellara contra nos daqui auant ⁊ apres la rebellacion no se siente suffiçient a nuestra Resistençia sabiendo nuestra buena misericordia et confiando de aquella mas liugerament se inclinara a concordia Et tornara a nuestra primera obediencia contemtando nos de todas las espensas dela guerra et paguando dalli auant cascun anyo el tributo ordinario mas si de todo lo querres destroyr necessario uos sera quelo assitiedes strechament et lo ayades por fuerça de batalla en do spenderemos nuestro auer con periglo de nuestras personas et silo conquistaremos no auremos del nenguna renda como soliemos por que sera destroydo de la guerra delas quales rendas se mantiene nuestra fuerça et si no lo podemos conquistar creçeremos la fuerça de nuestros enemigos sobre nos pues no sera nuestro prouecho si por çercar sotil et iusta razon femos danyo a nos mismos Mas daqui auant la puniçion sea con misericordia contra los culpables por tal que ayamos los castiellos delas amistades en nuestra subieçcion et obediençia seyendo sufficientes a uenir en nuestra ayuda et no

[ 32v ]

creades que la puniçion cruel sea buena car ai algun luguar que sea franco es subiuguado contra su uoluntat et se mueue a rebellacion por tornar en su primera franqueza no es bueno de punir tales honbres greument mas antes que salguan los deuemos guardar por manera que no puedan auer fin de lur entençion ni pensar tal cosa contra nos et quando una çiudat se Rebella contra nos quando es conquistada no deuemos [??] culpar todos los heretadores de aquella antes dar la occasion [??] [??] pues pensat en uuestros coraçones quanto fallaredes si [??] el consello del [??] [??] car entro aqui de todos los pueblos delos castiellos de luguares de nuestras amistades fues bien queridos Et si algun gentil honbre faze tracto de rebellacion el pueblo no lo es participant Et silo consiente traerlo por fuerça contra su uolumtat et apres quando aluguar se leuanta contra los dictos gentiles honbres [??]tadores dela trayçion et auiendo uosotros la uoluntat del pueblo poderes yr con buena [??]ça contra uuestros Rebelles como fue el caso semblant con los de metellin pues [??]rado ala destrucçion del pueblo el qual no era participant ala rebellaçion antes quando trobaron tiempo et hora conuenient se rindieron a uos con lur çiudat falliredes con dos cosas la primera que [??] [??]stament de destroyr uuestros buen fechores ⁊ apres que por aquesta Razon se [??] de [??] [??] con los gentiles hombres los

[ 33r ]

quales quando faran Rebellar algun luguar contra uos auran el pueblo en lur ayuda queles era contrario no por otro sino que punis de egual pugniçion los ignorantes con los culpables ancara si sabedes algunos que sean culpables deues mostrar que non de sabedes ren por tal que non demos occasion al romanient de nuestros amigos que se faguan nuestros enemigos et yo me pienso que mas prouechoso sea a sostenimento de nuestra senyoria dexar uoluntariament alguna cosa de nuestra Razon que perder aquellos de metellin a nuestro danyo la qual cosa segunt la oppinion no pareçe assi considerando como iusto de punir assi asprament los de metellin Empero considerando uosotros lo millor no queraes consentir ni inclinaruos a misericordia mas que no se deue mas segunt muestra el fecho consentit et confirmat mi consello el qual es aquesti que todos los de metellin que paquida enuio aqui como culpables sean iudguados con buena deliberaçion et el Romanient sean perdonados et dexat los habitar lur çiudat et aquesto sera uuestro prouecho como cosa paçible a uuestros amigos et despazible a uuestros enemigos et aquesto es cosa iusta mas que si fuesedes sobrella con grant fuerça no proueydament tal fue el consello de diocto. SEnyores de la çedemonia nuestro castiello et nuestras personas auemos Rendidas a uos dius sperança de misericordia et no dius pugniçion la qual puniçion es magnifiesta segunt uuestra demanda sobre la qual demanda

[ 33v ]

Respondiendo contra la uerdat el fecho nos Reprende et diziendo la uerdat nosotros mismos iudguaremos contra nos mas pur respondremos de neçessidat bien que seamos dapnados a muert por tal que sobre nuestra destruççion no seamos en cara Repressos que por responder no fuemos scapados dela muert et es uerdat que no es liugera cosa que uos faguamos atorguar lo que es en uerdat car si fuesemos en iudicio con tales que no supiessen nuestro fecho podriemos auer prouecho produziendo testimonios en los fechos ignorados dellos mas agora queremos dir lo que deuemos ya lo sabedes todo delo qual ya como condepnados nos dubdamos empero tornaremos a nuestra memoria todo lo que a nos pareçe Razonable sobre aquesta guerra contra los thebeos o otra naçion ellinica et primerament sobre la demanda uuestra si enla presente guerra auemos fecho algun prouecho alos laçedemonyos et alurs amistades respondemos assi si uos lo demandades como a enemigos tuerto alguno hemos fecho a uosotros car el enemigo al otro no deue de tractar ni fer prouecho alguno et si nos reputaes por uuestros amigos la ora falliestes uosotros que prendiestes armas contra nos enel tiempo dela paz bien sabedes que enla uenida delos medos nos mostramos ualientes et de grant animosidat et en tiempo de paz no podemos seyr represos que entro agora ayamos seydos ronpedores de aquella enel tiempo dela uenida delos medos porque nosotros solos entre los otros uiotios nos metiemos

[ 34r ]

alur Resistençia por la libertat ellinica et ydos por tierra entro al luguar clamado arthemisio nos metiemos en mar et nos combatiemos contra el stol delos miedos con todo que no lo auemos usado iamas et somos agora mal queridos encara enla batalla fecha en uuestra tierra uiniemos en uuestra ayuda enel qual tiempo en todos los periglos eramos participantes con el romanient delos elinos encara quando se rebello contra uos el castiello de ythomi apres el theremotu nosotros fuemos en uuestra ayuda la qual rebellacion metio toda spartia en grant miedo como uosotros sabedes et hi enuiamos en seruicio uuestro la terçera part de nuestra fuerça la qual cosa no deues oluidar Tales amigos nos mostramos enta uos enel tiempo passado et apres nos feziemos uuestros enemigos mas la occasion fue uuestra car seyendo costrenydos et iniuriados delos thebos Requiriemos uuestra ayuda et uosotros refusastes nuestra requesta dando nos en tal tiempo de neçessidat tal respuesta repensible Nosotros somos luent de uos et los athenienos uos son mas çerca yt aellos apres en aquesta present guerra no aues reçebido danyo alguno de nos Et si nosotros nos retraximos de la senyoria delos athenienos segunt uuestro mandamiento no feziemos iniustament porque no era iusta cosa fer trayçion contra aquellos que uos fauorearon contra los dictos thebeos nuestros enemigos los quales muchas ueguadas nos iniuriaron et ultimament segunt sabedes la traycion que cometieron contra nos

[ 34v ]

por la qual hemos sofrido muchos males et encara somos a periglo los quales asallieron en tiempo de paz a traycion nuestra ciudat et por que fiziesemos uenguança contra ellos segunt la Razon comuna la qual quiere que cada uno se defienda de su enemigo nos queredes agora punir si nos punides iniustament seremos punidos et si iuzguaes contra nos reguardando a uuestro prouecho et ala enemistat que es entre nos et los thebeos et no ala Razon uuestra sentençia sera iniqua et iniusta et si queres dir que los thebeos son en uuestra ayuda et amistat recordat uos deuedes del tienpo que erades en mas grant periglo que no aquesti como por el uuestro succurso et por el delos athenienos huuiestes grant prouecho car agora aues guerra conlos athenienos mas en aquel tiempo el barbaro uinie contra todos los ellinos delos quales ellinos los dichos thebeos eran conel barbaro solament Et si por uentura auemos fallido agora en alguna cosa deues meter en luguar del fallimiento la animosidat et sfuerço quela ora mostramos et special ment en tiempo tan perigloso que era casi impossible quela fuerça ellinica huuies podido Resistar a tan grant exerçitu barbarico de innumerable quantidat Et en aquel tienpo eran loados no aquellos que prouihien solament lures personas seyr fuera de periglo mas aquellos que no curauan del periglo de la muerte et metien lures personas uoluntariament con sfuerço enlos periglos por conquistar fama et ualentia enel qual tiempo

[ 35r ]

nos mostramos animosos et valientes no menos de los otros et agora somos en periglo de seyr destroydos por que no quisiemos antes a uosotros con guanançia que alos athenienos con Razon dela qual cosa somos dignos de loor car no es mas loable cosa quel amigo quando guarda firmement la amistat recordandose del seruiçio et graçia a el fecha por su amigo considerat pues que el Romanient dela naçion ellinica uos tienen por comun exenplo de ualentia la qual cosa es tenida delos honbres por uirtuosa quando se acompanya con la iustiçia et si uos queres punir et danar a muerte la qual puniçion sera magnifiesta por todo apres uuestra ualentia sera iudguada delos hombres por uicio et no por uirtut encara sera iniqua cosa si offreçes a uuestros templos de nuestra despulla car çiertament somos stados bien fechores dela ellada pues considerat quanta reprension aures si el castiello de platea enel qual uuestros parientes anteçessores scriuieron enel templo de delphus famoso por su uirtut sea agora destruydo de nos otros por amor delos thebeos la ora eramos en periglo de seyr destroydos si el barbaro huuies prosperado et agora stamos a destrucçion no por los barbaros mas delos amados de nos mas que los otros et pendemos entre dos peligros el uno que si nos huuiesemos Rendido el nuestro castiello a uosotros seriemos muertos por fuerça de fambre et de muert muy dolorosa et el otro agora que nos hemos rendido uoluntariament stamos a sentençia de morir iniustament et somos abandonados

[ 35v ]

de todos tales honbres de grant animosidat entre todos los elinos et no auemos sperança sino en uosotros lacedemonios por que uos preguamos et uos coniuramos de part delos dioses que tornando a memoria el nuestro antigo succurso ayades misericordia de nos et no queraes proçedir contra nos segunt la demanda delos thebeos mas contra aquella guardando a uuestro honor por que leugerament nos aures destroydo mas no scaparedes leugerament dela Reprension perpetual si nos perdonaredes faremos iustament por que nos Rendremos a uos uolumptariament et nos fiziemos uuestros supplicadores por scapar segunt la ley ellinica la qual dize que tales honbres no deuen seyr condapnados a muert somos agora uuestros supplicadores los quals podemos dir segurament que sienpre fuemos uuestros bien fechores et si non lo creyedes Reguardat a las sepulturas de uuestros parientes que fueron muertos enla batalla delos medos et soterados en nuestra tierra como nos cascun anyo los honrrauamos comunament toda la çiudat cubriendo la sepultura de cada uno con bellos drapos et leuando les en present cosas arematicas flores et yeruas adoriferas en memoria et loor de lur uirtut lo uno assi como amados nuestros et de semblant naçion et la otra por que eran con uos en semblant periglo et pausanya los fizo sotherar aqui teniendo aquesta tierra como por uuestra propria Et sy uosotros agora nos queres destroir et dar nuestra tierra alos enemigos

[ 36r ]

guarda quantas cosas irrazonables fares primera ment metres en seruitut tierra la qual por su poder libero la nacio ellinica apres fincaran aqui uuestros parientes sin comemoraçion como si yaziesen en tierra de lures enemigos et se destroyran los templos delos dioses alos quales supplicaron uuestros parientes et con lur ayuda huuieron uictoria contra los medos et perderan lur comemoracion aquellos de qui fueron hedificados Aquesta cosa lacedemonios no es uuestro honor de fallir ala Razon comuna delos ellinos et alos uuestros parientes et destroir honbres bien fechores speçial ment no por ren que aya fecho a nos sino por mal querencia de otros Antes es mas uuestro honor de auer compassion et misericordia de nos por la qual cosa uos coniuramos de part delos dioses que no querades uenir contra los sagramentos de uuestros parientes en cara uos coniuramos por el amor que portaes alos munimentos de uuestros parientes que no uos queraes dar en las manos delos thebeos agora la fin de nuestras paraulas pues que ya nuestra uida es çerca et sta ende periglo es aquesta nosotros no auemos Rendido nuestro castiello alos thebeos car antes auriemos sofrido dolorosa muert de fanbre mas fiamos nos de uos otros et si no uos queres inclinar a nuestra Requesta dat nos libertat que nos çerremos nuestra çiudat et que muera cada uno como le plazera aquesto cridamos dauant uosotros con grandes preguarias Et no queraes que seamos sacados de uuestras manos et mesos en manos delos thibeos nuestros muy grandes enemigos

[ 36v ]

mas saluat nos segunt la sperança que auemos nos Rendiemos a uos et no queraes perder uuestra fama antigua es a saber que soes liberadores de los ellinos por destruyr a nos otros de todo tales paraulas dixieron los platheos Apres los thebeos dubdando se que las paraulas delos platheos mouiessen a misericordia los iuges de los lacedemonios demandaron liçençia de parlar et obtenida aquella se metieron en medio diziendo las paraulas siguientes O Laçedemonjos si los platheos huuiessen respuesto breument sobre uuestra demanda loando a si mismos et no huuiessen enculpado a nosotros nos no auriemos demandado liçençia de parlar sobre lur proposiçion mas agora nos es neçessario contradir alo que nos enculpan et Reprender los de lures uanos auantamientos por tal que de aquello que nos reprenden ni delo que se loan no ayan prouecho ninguno Enpero uosotros huyda la una et la otra part cerniredes la uerdat primerament hemos contristado con estos platheos por que nosotros hemos hedificado et habitado plathea et sus çircustancias et apres no querien seyr dius nuestra obediençia mas ultra passauan lur antigua husança et por que los requiriemos que nos Reçibiesen por lurs capitanes confugieron

[ 37r ]

alos athenienos con los ensemble fizieron a nosotros grant dapnage por la qual Razon si ellos han sofrido dapnage o iniuria de nos hanlo sofrido iustament por lur grant maluestat segundament se lohan que quando el barbaro uino sobre la ellada ellos solos no lo obedeçieron et reprenden a nos aquesto es uerdat mas semblantment fallieron ellos car quando los athenienos se mouieron contra los ellinos entre todos los uiotios aquestos solos se apleguaron con ellos et nosotros nos metiemos en batalla contra ellos a coronia animosament et fueron uençidos et liuramos la ora uiotia de lur subiecçion et agora con nos otros en semble nos hemos metido por la libertat dela ellada dando en su ayuda gent a pie et a cauallo mas que nenguna delas amistades otras et esto basta ala Reprension que nos fazen mas que uosotros platheos ayades fecho tuerto alos ellinos uos lo prouaremos car uosotros respondedes que por fer uenguança de nos uos fiziestes amigos delos athenienos pues deuiedes les demandar ayuda contra nosotros solament et no yr contra los ellinos et segunt que uosotros uos loades pues que en semble con los lacedemonyos saliestes ala Resistençia del barbaro aquella cosa sola era suffiçient a enpachar uos dela ligua de lurs enemigos mas parece que uolumtariament quisiestes antes la amistat de los athenienos como amadores de honbres iniustos apres dezides por uuestra escusacion que era mas conuenible de

[ 37v ]

seyr contrarios al Romanient de toda la naçion ellinica con la qual aues iura de ayudarle a defender su libertat et no contra los athenienos que gela quieren tirar por la liberacion que fizieron ala ellada ya por aquesto no aues rendido alos athenienos semblant gualardon por que segunt uuestra escusacion como iniurados demandastes lur ligua o amistat et auedes les dado fauor a fer tuerto alos otros el qual gualardon es iniusto por que es fecho en pre iudicio iniuriando a otros deque pareçe et uidentment segunt dicho auemos que por aquesta occasion no uos diusmetiestes la ora al barbaro por que los athenienos no se diusmetieron ael et como amadores de tuertos aues fecho ligua con los athenienos que son semblantes a uos otros por diusmeter alos otros et pues que magnifiestament entro aqui soes stados de lur ligua que por que podes aleguar uuestra escusaçion uiniendo contra los sagramentos fechos en aquel tienpo delos quales fuestes ya speiuros pues que ensemble con los athenienos fuestes contra eginites et otros que eran partiçipantes en la coniuria contra los quales uiniestes menos de seyrne forçados por que pareçe quela bondat que mostrastes contra el barbaro no Era nuestra mas agora se muestra la uerdat que les fuestes naturalment siempre fiziestes de todo ligua con los iniustos encara antes que sitiasemos uuestro castiello fuestes Requiridos por

[ 38r ]

nosotros que estasedes paçificament entre uos otros et no fuesedes con la una ni conla otra part pues Razonablement deues seyr mal queridos delos ellinos mas que todos los otros dela naçion elinica por que quisiestes mostrar uuestra ualentia en lur destrucçion ultimament propones la iniuria que aues reçebida de nosotros diziendo que iniquament uiniemos sobre uuestro castiello en tiempo de paz et en dia de fiesta aquesto no fue culpa nuestra mas uuestra car fuemos requiridos delos mas poderosos de uuestro castiello no por alre sinon por meter nos en diuision con los athenienos et tornaruos ala primera uuestra parentella delos uiotios assi que el tuerto era de aquellos que nos fizieron uenir et no nuestro mas encara segunt nuestrro pareçer ni ellos fizieron in iustament ni nos otros car como mas poderosos nos hubrieron las puertas et nos fizieron entrar no como enemigos mas como amigos de lur çiudat queriendo que los mal fechores que eran en ella no se fiziessen peyores et los buenos huuiessen la dignidat et honor queles pertesçie castiguando la çiudat mas no puniendola et uiniendo con los primeros parientes suyos Et que nos no hy entramos como enemigos mas como amigos es magnifiesto car no fiziemos danyo a nenguno antes fiziemos cridar que qui quisies seyr hobedient alos uiotios uiuies segurament a uos et uosotros con alegria uos enclinastes a concordia stando paçificament et apres como sintiestes

[ 38v ]

que eramos pocos uos mouiestes a destroyr nos los quales si huuiessemos seydos grant quantidat no era nuestra entencion de nozer a nenguno mas no uos Rendiestes semblant gualardon ny treballastes con buenas paraulas que nos partiessemos mas uos mouiestes sin toda Razon et delos que matastes tantosti sobre el andar de uuestra furia no nos dolemos por que la husança es tal mas de aquellos que se Rendieron amisericordia et en cara prometiestes a nosotros de remeter los liberament et apres los fiziestes morir iniquament en que cometiestes tres cosas muy iniustas la primera que fuestes spreiuros et aquellos que se Rendieron a uos la segunda fuestes spreiuros a nos alos quales prometiestes que si no guastasemos uuestros castiellos et possessiones no los fariedes morir et la terçera et ultima que feziestes morir sin misericordia honbres que se rendieron a uuestra merçe por las quales cosas soes dignos de auer retribuccion semblant et de morir a cruel muert si estos queran iudguar derechament o lacedemonios todas aquestas paraulas hemos dichas por que seades çiertos que razonablement pugniredes aquestos platheos en uenguança nuestra la qual con todo que sea cruel et amargo no sera sufficient a comparaçion del mal que hemos Rescebido de ellos no ayaes compassion de ellos por huyr contra lurs antiguas ualentias las quales no son uerdaderas et si son uerdaderas ellas deuen uenguarlos iniuriados et

[ 39r ]

punir alos iniustos por que doble pugniçion deue auer el honbre uirtuoso si falle que no otro no uirtuoso et no seaes mouidos a lagrimas por los monumentes de uuestros parientes diziendo que se desertaran car peyores cosas hemos sofridas nosotros que yazen aqui la iuuentut de nuestra ciudat tallados en pieças los padres delos quales algunos fueron muertos en la batalla de coronya por uos et otros fincaron despoderados los quales uos suplican que faguaes punir de corporal pugnicion aquestos platheos car aquellos son dignos de misericordia que sufren iniustament mas los iniustos son dignos de destrucçion assi como aquestos car uoluntariament Refusaron la millor amistat no por otro sino porel mal que quieren a nosotros pues o lacedemonios fechi uenguança porla ley ellinica ala qual aquestos son stados desobedientes et a nos qui auemos de ellos sufertado muchos danyos iniquament et sea exaudida nuestra demando Rendiendo nos iusto gualardon segunt la animosidat que auemos mostrada siempre por uosotros et no sea refusada nuestra demanda por lurs paraulas mas mostrat exemplo alos ellinicos como no guardaes apparaulas compuestas mas alos fechos si son buenos a desencusar basta una paraula et si son malos la multiplicaçion delas paraulas los faze sospechosos por la qual cosa si uosotros pues que aues poder firmaes capitol de uuestra comuna iusticia contra estos atardi

[ 39v ]

se metra nengunt otro a cobrir fechos iniustos con paraulas ornadas Inmostenes confortando sus gentes dixo o ualientes honbres no se dubde ninguno de uosotros uidiendo tanta multitud en torno de uosotros por mar et por tierra mas cada uno et todos ensenble fuera echado todo miedo nos mouamos uigorosament contra los enemigos que en otra manera no podemos scapar car enla necessidat no es menester imaginacion mas presto auenturamiento et yo no me desespero antes ueo muchas cosas que nos son en ayuda si solament queremos durar el treballo contra nuestros enemigos animosament no dexandoles aquesti passo por smaginamiento de lur multitut specialment que auemos auantaga por la grant montada que ya por que me pareçe que uos sea mas leugera cosa de resistirles antes que tomen tierra que si toman tierra car por la strechura del luguar no podran ellos todos ensemble combatir nosotros athenienos somos husados en la art dela marineria et somos diestros a resistir semblant luguar et passo como aquesti et nuestros enemigos no son diestros de tomar tierra por fuerça por la qual cosa uos prego que el uno con el otro uos deuaes confortar por

[ 40r ]

deffender aquesti passo de nuestros enemigos et por scapar nuestras personas de periglo et saluar aquesti castiello. Pleguados los enbaxadores delos laçedemonios en athena propusieron lur embaxada en aquesta manera o senyores athenienos los laçedemonios nos han enuiados a uosotros por la saluaçion de nuestra gent que es cerrada en la isla de faccuria si posible sera que podamos con uosotros acabar cosa que sea nuestro prouecho et uuestro honor senyores nuestra manera es de parlar breument mas segunt el tiempo et la neçessidat algunas ueguadas parlamos ultra nuestra husança por tal que podamos mostrar por paraulas nuestra entençion por que uos preguamos que nos queraes escuchar no como a enemigos mas como amigos ny uos enoxedes de nuestras paraulas que no uos diremos sino aquello que sera neçessario a auer buen consello como honbres sauios et pratricos que soes por que si uos otros uos contentaes dela prosperidat quentro aqui aues huuida con periglo conquistaredes grant fama et gloria et no faredes como fazen los honbres no husados que quando les sobre uiene alguna prosperidat siempre çercan de auer mas pues deuedes guardar nuestra desauentura quanta es que las

[ 40v ]

gentes mas famosas que todos los ellinos son uenidos agora a seyr uuestros supplicadores demandando uos las cosas que nos auiemos en nuestro poder et en luguar de seyr supplicados de otros somos agora suplicadores de uosotros la qual cosa no nos es sdeuida por ni paciencia ni por ergul mas por falta de consello la qual cosa contece comunament a todos honbres pues comuenible cosa que por el poder de uuestra çiudat ni por la cercana prosperidat que aues ouida pensedes que siempre la buena uentura sea con uos et ciertament aquellos son clamados sauios los quales por lur seguridat no dan fe ala prosperidat et pocos falliran de aquellos que quando prosperan no puyan en superbia no fiandose enla fortuna la qual cosa es conuenible que uosotros athenienos faguades agora enta nosotros considerando que si por uentura agora no nos querres oyr uos puede uenir apres alguna desauentura segunt que es huso comun una cosa uos demandamos los laçedemonios es a saber la gent lur que se troba en la ysla de factina et si uosotros querres açceptar lur demanda dexaran la guerra et firmaran paz et ligua con uos la qual paz faran ellos solament por scapar aquellos por que como humiliados et costrenidos por fortuna Requieren la paz con preguarias la qual cosa otorguar deuen los honbres mas ayna alos mayores enemigos que alos menores por la qual

[ 41r ]

Razon deues consentir ala paz la qual sera buena a entre amas las partes antes que no sobreuenguan ala passion que depues no se podra mitigar por la qual seremos forçados de auer perpetual scandalo si la nuestra Requesta fuere uana a nos es suzia cosa que uos preguamos de fer paz por una sola desauentura que nos es sdeuenida mas uosotros ende conquistaredes grant fama et auredes por grandes amigos los que eran uuestros grandes enemigos pues pacifiquemos nos queriendo la paz por reposo nuestro et de toda naçion ellinica et delos males que sostiene por uuestra occasion la qual cosa Regraçiara a uos como a causa dela paz car no es manifiesto ni declarado qui fue occassion dela guerra et si uos dexades agora la guerra pues aues el poder seres publicament causa dela paz et si a uosotros plaze la paz los lacedemonios ynduziran toda la naçion ellinica a otorguar la et biuir dius los pactos de aquella la qual no fares por fuerça contra uuestra uoluntat mas por amor et graçia de que seres siempre loados. Seyendo apleguados en semble todos los dictos embaxadores et mocrates se metio en medio et dixo O seniores çiçilianos yo dire lo que me pareçe comuenible et prouechoso a todos los de çiçilia et primerament digo que la guerra sea plena de todo mal no es neçessario de multiplicar paraulas sobre las cosas que son çiertas de todo car qui no

[ 41v ]

es husado no se sfuerça de guerrear ni el que ha sperança de prosperar no se dexa por miedo nenguno mas conteçe que algunos por guanar meten lurs personas en periglo et otros sufren los periglos uoluntaria ment no por otra cosa sino por no seyr menos preciados las quales cosas sino se fazen en tiempo conuenible aduzen dapnage mas que prouecho et quel consello dela paz sea prouechoso nolo qual Recontar si uosotros queres reçebir mi consello primera ment nosotros como no husados nos metiemos en guerra et agora que la hemos prouada nos assayamos de paçificar el huno con el otro la qual cosa placia alos dioses que uengua a buena fin por que en aquesta congreguaçion si somos de buen consello no conuiene que cada uno piense lo millor pora si mismo mas quel uno piense bien poral otro et todos en semble pora toda çeçilia por tal que la podamos scapar de la traycion que los athenienos se in maginauan a fer por uenir a fin de lur entençion car como honbres que han mas poder que los otros ellinos assi como los lenyos armados que han por razon de ayuda la qual pensaes uosotros que sea Razonable et prouechosa uidiendo ellos la diuision nuestra de poco en poco ellos se meten ala guerra comuna de todos uosotros por lur prouecho la qual cosa aduiene por nuestra occasion car discordando nos entre

[ 42r ]

nosotros requirimos lur ayuda assi que nosotros combatiendo el huno contra el otro uenimos a menos de nuestro poder et ellos creçen pues pareçe que quando ellos uos ueran humiliados et uenidos a menos de fuerça por las comunas batallas uernan con mayor stol et con mayor poder por tornar toda la çiçilia en lur subiecçion los sauios honbres deuen Requerir ayuda alures amigos et seyr animosos et firmes en los periglos quando cercan que su tierra uengua en algun prouecho que no suele auer et no por fer le perder lo que ha pensat pues en uuestros coraçones como la diuision destruye cascun castiello por si et toda la ysla de ceçilia en semble toda ueguada pensando nosotros todas estas cosas nos deuemos pacificar los unos con los otros et todos con un amor et consello soliçitar de saluar la ysla de çiçilia la qual sta en periglo como uos he dicto et uosotros lo sabedes bien et no deuedes pensar que ha algunos de nosotros quieren bien los athenienos como yonios et a otros quieren mal como dorios et uenguan en ayuda de los que aman Mas uienen por que aman los bienes de çiçilia los quales hemos todos nosotros sperando los auer como han fecho los de otros luguares que han requerida lur ayuda et ya de aquesto yo no Reprendo los athenienos mas reprendo aquellos deque son requeridos car el honbre naturalment quiere senyorear todo aquello que sele diusmete et por aquesto deue cada uno

[ 42v ]

considerar lo que deue uenir pues ha actoridat de proueyr en su prouecho por la qual cosa si nos otros no ordenamos et no nos prouehimos contra aquello que nos dubdamos por nuestra saluaçion grandament falliremos del qual falimiento no podemos salir si no que nos concordemos en semble et stemos paçificament car los athenienos no son uenidos por si mismos contra nos mas por razon de aquellos quelos han requeridos et la guerra non çessa con guerra Mas los scandalos se amortesçen con paz et assi si nosotros los requirimos sende auran a tornar con iusta Razon la paz ha consi reposo crescimiento et gloria et muchas otras buenas cosas que yo no nombro por no multiplicar paraulas Mas la guerra ha todo el contrario las quales cosas considerando uosotros no deuedes menospreçiar mis paraulas mas de ellas se deue cada uno proueyr en su saluamiento et no se piense ninguno que por que el aya iusta razon o poder prospere entro ala fin car muchos con Razon quisieron fer uenguança de aquellos que los iniuriaron et otros con fuerça que auien quisieron por cobdiçia de senyoria forçar a otros et ni aquellos se pudieron venguar ni en cara scapar ni aquestos no podieron complir lur deseo antes perdieron lo que auien por que la Razon no prospera siempre antes algunas ueguadas el tuerto la sobre puya ni el poder ha siempre sperança çierta antes algunas

[ 43r ]

ueguadas si enguanian por que dubdando se los omnes de lur inconstancia et prouidiendo en lurs personas se concordan entre ellos et deue cascuno empachar su uoluntat et seyer farto dela guerra et deuemos dar conget que se partan dela tierra nuestros enemigos los quales nos mismos auemos fecho uenir et si es cosa possible faguamos paz perpetual et sino alo menos por algunt tiempo echemos a part las Rentas et scandalos Et todos comunament deues meter en uuestros coraçones que si uos consentiredes aquesti mi consello cascuno habitara en su çiudat como libero et stara pacificament et se uenguara iustament mas si uosotros no queres consentir al dicho mi consello et querres inclinar los otros por fuerça no digo solament que fares uindicta mas quando aures prosperado de todo lo queres la ora seres amigos de uuestros enemigos et enemigos de uos mismos por que uos prego Et uos consello que uos concordedes el huno con el otro dexando alguna cosa de uuestra razon et no ayades tanta animosidat de fer uenguança dela qual podes auer danyo et no prouecho alguno si tanto es al menos fechi la uenguança entre uos mismos el uno contra el otro et no con ayuda stranya car no es suzia cosa si el uno da luguar al otro como habitadores de una tierra et pues todos somos uezinos paçifiquemos nos en semble con acuerdo et todos de una uoluntat echemos todos los estrangeros de nuestra tierra por tal que seamos fuera del temor de lurs trayciones et apres como francos et de una

[ 43v ]

tierra seamos amadores el uno del otro. SEgunt la demanda de ubrassida los acantios se aiustaron todos en hun luguar et abiertale la puerta el entro en medio de ellos et dixo tales paraulas O acantios los laçedemonios me han enuiado aqui la razon por que nos somos metidos en aquesta guerra contra los athenienos es a ssaber por la libertat delos ellinos et yo he tardado mucho de uenir por quel tiempo dela guerra se es alonguado de priuar alos athenienos dela senyoria mas que cuydauamos pero no me Reprenda es pues que so uenido luego que he podido et marauillo me como no abriestes la puerta con todo que mi uenida no uos plazies car nosotros uos teniemos por nuestros amigos por la qual cosa hemos tanto caminado et metido nuestras personas en periglo passando por tierras estranyas et por malos passos uiniendo con buena uoluntat dius uuestra sperança pues si uos aues en uuestros pensamientos otra uoluntat o si uosotros enpachaes nuestra franqueza et de todo el Romanient delos ellinos Nome feches un mal solament si no me reçebides mas sguardando todas las otras çiudades et castiellos en uosotros qui soes sauios et aues fuert çiudat quando yo hi yre no me recibiran ni yo aure Razon de responderles car ellos pensaran que iniustament cerco yo la franqueza que uos prometo et si apres

[ 44r ]

uernan los athenienos no sere yo suffiçient alur resistençia yo no so uenido aqui con mala entençion mas por la libertat delos ellinos segunt el sagrament que yo he fecho alos senyores dela cedemonia sobre aquesti fecho que todos aquellos que yo tornare ala amistat delos laçedemonios sean fuera de toda seruitut et francos a toda lur uoluntat pues no uos traemos a nuestra amistat por fuerça ni con enguanyo ninguno mas nos uenimos a la uuestra por sacar uos dela subiecçion delos athenienos por que uos prego que no me tenguades por enguanyador ni me reputedes no suffiçient a uuestra ayuda mas uenit comigo segurament et no quiera ninguno de uosotros pensar que por amistat de otro sea yo uenido a tornar en seruitut uuestra çiudat por que serie mayor que tirania de otra naçion barbarica et a uosotros tornarie en luguar de regraciamiento et honor desonor et blasmo por la qual cosa seriemos a todo honbre mas odiosos que los athenienos por que mas suzia cosa es al honbre honorable con occasion casi Razonable fer mal que si fazie fuerça manifiesta car la fuerça uiene por Razon de uentura et el enguanyo uiene de manera iniusta et falsa assi que nosotros somos mucho apartados de las maneras et condiciones delos athenienos assi en fechos como en paraulas yo clamo que me sean testimonios alos dioses como yo so uenido por uuestro bien et no me queres creyer por que si yo uos agrauiare guastando uuestros blades et bienes no pienso pont que fare iniustament antes me lo conuendra assi fer por dos cosas neçessarias

[ 44v ]

la una que por el grant amor que auedes alos athenienos los fauoreades con moneda en la present guerra de que reçiben danio los laçedemonios et la otra tierra por uuestra occasion se enpachan los otros ellinos de lur misma franqueza por que pues nos no trebellamos por talanto de senyoria mas por anullar el plazer dela cobdiçia de otri a muchos fariemos tuerto dexando a uosotros en pacifico stado los quales empachaes la franqueza de todos pues auet buen consello entre uosotros por que no ayades danyo et uuestra ciudat aya fama que es stada començamiento dela libertat ellinica aquesto dixo ubrassida et fizo fin asu parlament. Stando los uiotios enla pagondo de eolado se metio en medio et dixo o gentiles hombres de uiotia no deue alguno pensar en su coraçon que es cosa inconuenible de scometer alos athenienos si no lo conseguimos dentro en las confinias de uiotia pues que ellos dentro en las dichas confinias han fecha fortaleza ciertament por destrucçion de nosotros Et que por do ellos entraron se conportaron enta uos como enemigos en do nos los aconseguiremos los deuemos conbatir como a nuestros enemigos et si alguno de uosotros por miedo del periglo se piensa storuar la present batalla no lo piense antes eche dessi el miedo por que desde

[ 45r ]

los primeros nuestros parientes entaqua auemos por husança que si alguna huest strangera uiene sobre nos o sobre nuestros uezinos nos combatimos con ellos car todos se tiran dessi el grauamento de sus uezinos con resistençia et specialment deuemos resistir a aquestos entro a la fin car ellos no diusmeten assi solament los que son lurs uezinos mas aquellos que son luent Et daquesto podes tomar exemplo en los enoys et en la otra ellada como ellos la han subiugada et entre nosotros et ellos nasçieron los contrastes por algunas confinias mas si a uosotros pueden sobre puyar en alguna poca cosa de todo uos destruyran pues resenblemos a nuestros parientes en los fechos et no faguamos uerguença a nuestras propias personas ni queramos scureçer la resplandient fama de nuestros parientes et ayamos sperança que el dios sera a nos fauorable por que los athenienos la han retuuido por fuerça el templo suyo la qual cosa el sacrifiçio nuestro declara et muestra bien que andemos alur resistençia pues ardidament uayamos et mostremos les que no deuen uenir a scometer a nosotros mas contra aquellos que no les osan ressistir et que no passaran paçificament entre aquellos que con batalla et ualentia defienden lur tierra solament et que no se entremetan de diusmeter tierra estrania alur senyoria iniustament.

[ 45v ]

Ypocrates yua en torno de su huest como dicto auemos confortandola con tales paraulas O athenienos mi consello es pocas paraulas car tanto et mas obran las pocas paraulas en los ualientes hombres como las muchas las quales no son comendamiento mas de recordança que alguno no piense que iniustament nos combatiremos por que la tierra es estranya antes si hemos uictoria daqui auant no osaran uenir assi ardidament los enemigos sobre nuestra tierra Et con una batalla si soes uictoriosos guanaredes aquesta tierra strania et deliberaredes la uuestra propia por la qual cosa uos priego que segunt el nonbre dela uuestra tierra propria la qual es famosa por todo et uuestra fama et la uirtut de uuestros parientes los quales con mironides enel tiempo antiguo prendieron aquesta tierra de uiotia con batalla et con ualentia querades uos agora mostrar sfuerço et resistir alos enemigos ualientes entro ala fin tal era el consello que ypocrates daua asu huest. Ebrassida yua derere como dicto es diziendo O ualientes honbres si yo uidies que uosotros uos dubdasedes delos enemigos por que aues fincados solos yo no uos comandaria ni consellaria res mas uidiendo como soes fincados solos et pocos contra tanta multitut de enemigos

[ 46r ]

breument uos recordare algunas cosas mostrando como deues seyr famosos aqui no por ayuda de otra gent sino por uuestra uirtut et ualentia por que no uos deues dubdar de mucha gent por que no es ualient como soes uosotros car todo lo que uosotros tenes aues ouido por uuestra prodeza et ualentia leuando la uictoria de todas partes que uosotros uos combatistes pues no ayades miedo delos yllirios por que no uos sodes combatidos con ellos iamas car tan poco enel tiempo passado no uos auiedes prouado con los maçedonios et fecha la prueua supiestes bien como ellos auien grant miedo de uosotros Et a mi parece que los yllirios no son tales como hemos oydo dir segunt se mostrara de fecho como lur fama es uana et no uerdadera et dela ora auant seremos ardidos contra ellos car la ualentia et el miedo es comun a todos et la ardideza et el dubdo a ssi mismo Et çiertament los barbaros de uista como saluages terribles pareçien alos que eran ignorantes de lur poca uirtut et lur boz como grande et grosa et el mouimiento de lurs armas fazen miedo alos otros mas enel fecho dela batalla contra aquellos que no se espantan de amenazas uanas et se meten contra ellos ardidament no son tales como paresçen antes dela batalla los quales tanto como son mas terribles de uista et de oydo tanto ualen menos en la obra por que si uosotros queredes sofrir el primer lur asalto hordenadament una ora yendo auant et otra ora resistiendo

[ 46v ]

les pleguares sin pelligro do queredes et prouaredes si son tan spantables como se dize o non et si lur auantamento es uano con aquestas paraulas sacaua ubrassida de poco en poco su huest dela tierra delos enemigos. Como ubrassida huuo fecha la ordenaçion de suso dicta el parlo asu huest por la manera que se sigue O ualientes peloponissos la tierra de do es uuestra naçion no la aues solament por fama mas las obras de uuestros fechos proprios lo manifiestan no res menos yo uos quiero mostrar lo que a mi pareçe desta batalla present uuestros enemigos son puyados alla suso como uosotros ueyedes no curando de uosotros et pensando que nenguno no osara salir contra ellos seyt çiertos que qui con ingenyo scomete su enemigo por su prouecho sabiendo los fallimientos que auienen en la huest por negligençia et desprecio liugerament prospera al que plaze tal ingenio en fecho de batalla et no es desonesto de enguaniar alguno su enemigo en tiempo de guerra si enguaniar lo podra por la qual cosa mientre ellos estan assi desordenados yo los scometre ant que ellos se puedan congreguar ni armar sobre qual subito asalto tu clearida con toda la huest saliendo porla otra puerta te trobaras prestament de la otra part a las spaldas delos enemigos por tal que los podamos çerrar en medio et he sperança

[ 47r ]

que con aquesta manera auremos uictoria contra ellos car una huest speçial ment desordenada en un asalto subito si uee alguna otra huest de enemigos uenir sobre ella mas se smagua de aquella segunda que dela primera que la ha escometida pues cuytat uos que como yo plegue et fiera en ellos los firades uosotros en las espaldas et tu clearida muestrate ualiente como eres seydo todos tiempos et uos senyores et amigos seguit lo animosament et metet uos sforçadament contra los enemigos car aquestas tres cosas aduzen uictoria a una batalla uoluntat uergonia et obediençia et sabet que aqui se a de mostrar uuestra ualentia contra uuestros enemigos porla qual conquistaredes libertat perpetual et seredes clamados no sieruos delos athenienos mas amigos delos laçedemonyos osi por cohardeza uernedes a menos de uictoria uenguades en grant seruitut et se empache por uuestra occassion la liberta del auanço de los ellinos pues considerando en que periglo pendemos mostrat uos animosos segunt la present neçessidat et yo uos mostrare que so presto al fecho personalment como so animoso de amaystrar otros con paraulas O athenienos aquesta congreguaçion es fecha por el uuestro desemparamento a passar mas ayna en çiçilia et a mi paresçe

[ 47v ]

que millor es que nosotros nos consellemos en cara una otra ueguada sobre aquesti fecho si querres enuiar tan grant stol alla Et no queraes creyer liugerament a honbres de semblant naçion a tomar guerra que no uos perteneçe et yo no uos enpacho punto dubdando me de mi persona ya si yo lo fiziesse no serie sin razon por que assi como el buen ciudadano quando es menester menos precia su uida sola ment por prouecho de su çiudat assi qui prouie de su uida Et de sus bienes en luguar et tiempo perigloso faze grant bien car el por amor de ssi tracta el prouecho de la çiudat entro aqui he consellado lo que me pareçe Razon et agora no uos dire el contrario mas dire todo lo que me pareçera mas prouechoso Et quanto uuestro mouimiento o animosidat mis paraulas o consello no sera poderoso yo uos consellare que uos sforçedes de guardar lo que auedes et que no uos queraes auenturar en los periglos por poca cosa que ueyedes sperando cosas in çiertas por que al present ni es tiempo comuenible de cuytar uos ni las cosas que uos pensaes son de senyorear assi liugerament mostrando uos como dexaes de çagua de uosotros infinitos enemigos et deseades de passar et fer ne mas los quales uosotros mismos traeredes entro aqui sobre uuestra ciudat por que me pareçe que uos ne deuades callar et passar uos ne assi cubiertament antes que uos auengua alguna falta la qual dara

[ 48r ]

animosidat a uuestros enemigos de uenir sobre uosotros con poder suffiçient speçialment que entro agora entre uosotros mismos aues grant incostançia encara no son todos de un acuerdo ⁊ no solament ides contra gentes no poderosos mas tales que uos faran guerra manifiestament et los que estan en tregua no sufren por otra cosa sino por quelos laçedemonios stan en paz mas si por uuestro fallimiento ellos pueden auer los çiçilianos en lur amistat la qual cosa desean ellos grant tiempo ha de todo nos sitiaran et nos destruyran alas quales cosas prouidiendo nosotros nos perteneçe que no dexemos nuestra çiudat pendient en periglo çercando otra senyoria antes que ayamos firme la que tenemos Car como uosotros ueyedes en cara no auemos podido diusmeter los que se son rebellados contra nos entro aqui en cara algunos otros que nos obedesçen no nos obedesçen por amor mas por miedo et si por uentura nos conteçie alguna cosa contraria se retraerien de nosotros agora nosotros nos mouemos por soccorrer alos eghesteos como iniuriados et dexamos de fer uenguança de aquellos que iniurian a nos grant tiempo ha antes podemos dir que los dexamos sobre nos pues que nuestro poder se aparta de nuestra çiudat assi luenguament en fecho tan perigloso et teniendo aquestos secrectament los podemos auer dius nuestro poder mas aquellos con todo que huuiessemos uictoria contra ellos es periglosa cosa de senyorear los pues follia es de yr sobre tales

[ 48v ]

que encara que ayamos uictoria no les podamos senyorear o si uenimos a menos de nuestra entençion podemos periglar Encara me paresçe que menos dubda auremos delos çeçilianos silos saragoçans los senyorean la qual cosa los eghesteos uos reduzen a memoria como dubdosa por que agora algunos podran uenir uoluntariament en ayuda delos laçedemonios por amor mas silos saragoçans auran toda la senyoria no se mouran a destruççion de otra senyoria en cara los elinos que se troban en çiçilia entro agora se marauillan de nosotros teniendonos por famosos et si nos himos sobre cicilia et apres nos tornamos dalla sin obra o por uentura nos hi auiene alguna falta nos menos preçiaran et liugera ment nos guerrearan ensemble con los enemigos nuestros car dela cosa que honbre no es husado se marauella et menos preçia aquella de que es husado assi como ha conteçido a nosotros quelas cosas delas quales uos debdauades aues menos preçiado por la prosperidat que huuiestes no se deue alguno leuantar en superbia por la aduersidat de sus contrarios mas auer sperança en la constançia de su coraçon no ymaginedes que los laçedemonyos piensen en otra cosa sino como podran echar de ssi lur uictuperio et uengar se en la millor manera que podran quando uos ueran en algunt fallimiento speçialment tales como ellos son que sobre todas las otras cosas

[ 49r ]

aman la fama uirtuosa por que si nosotros somos sauios no nos metremos en periglo por los eghesteos de çiçilia honbres barbaros mas pensaremos en la saluaçion de nuestra çiudat lo mas antes que podremos et en scapar la de periglo enel qual es magnifiestament segunt que uosotros ueyedes por la qual cosa si algunos de los nuestros nos mueuen a aquesta empresa desseando como iouenes de senyorear uoluntier por mostrar lurs fuerças et marauillosos cauallos o por auer acreçentamiento de tal senyoria nole deuedes uosotros pont actoridat de mostrarse marauillosos en las cosas que son periglosas ala çiudat car los iouenes como no husados no piensan que tales fechos fazen tuerto ala comunidat spendiendo lo suyo uanament ⁊ si por uentura algunos mas uiellos del se concordan con su oppinion los otros uiellos lur semblantes no ayan uergonia de empachar les su oppinion quasi por pareçer deseosa la cosa que el honbre no ha et seyt çiertos que el deseo ayuda poco mas la prouidençia mucho pues yo uos consello que uosotros queraes mudar oppinion por el saluamiento de uuestra tierra et no uos querades meter en otro periglo car delos çeçilianos no auemos Reçebida entro a aqui iniuria alguna mas siempre hemos ouido a nuestro plazer el golfo yonico et el pielago de çiçilia los quales son luent de nosotros Et los eghesteos assi como sin consello delos athenienos se metieron en guerra et discordia

[ 49v ]

por los selinundios assi se acuerden con ellos sin los athenienos apartemos nos dela amistat de tales los quales siles fuese menester nuestra ayuda çiertament la aurien si nosotros eramos en necessidat prouecho alguno ni semblant ayuda podriemos auer de ellos Et tu trasorero si quieres seyr buen honbre et quieres proueyr ala çiudat confirma mi oppinion et da otro consello alos athenienos que ssi algunos te acusaran tu auras muchos que te seran testimonio como lo fazes por prouecho dela çiudat car ciertament aquel es buen començamiento quando el honbre cerca el prouecho dela su tierra quanto puede et sino al menos que no sea contrariada por el uoluntariament tal fue el consello de nicam alos athenienos una partida firmauan el primer consello et otra partida le contradizen et en speçial entre los otros los mouien ala guerra alquimadi de ellinio contra diziendo al consello de nicam lo uno por que antes auien contrast en semble et lo otro por quel dicho alquimadi fue inculpado la ora de niquea et por que deseaua mucho la capitaneria pensando que con su diligençia senyoreasen los athenienos la ysla de çiçilia et cardona et que el serie abundat en riqueza et famoso en los fechos car seyendo mucho preçiado de los ciudadanos fazie lo que querie et mas que no podie mantener cauallos et fazer otras grandes spensas la qual cosa ala fin destruyo la ciudat por que los athenienos los quales primerament

[ 50r ]

lo preçiauan con muchas lausengerias apres algun tienpo lo menos preçiaron dubdando se dela su rrazonable conuersaçion et de la superbia de su seso que nose mouiese a tirania et seyendo enoyados todos de su conuersaçion daron la capitaneria a otros por la qual cosa destruyeron ayna lur çiudat Empero la ora el dicto alquimadi leuantado de su luguar se metio en medio del consello et contradiziendo ala oppinion de niquea propuso segunt se sigue. O athenienos forçado me es de començar mis paraulas assi por que niquea me ha tocado que yo so mas digno de senyorear que los otros seyendo famosos et conuersando ha honor de mis parientes et de mi et a prouecho de mi tierra como conteçio en la fiesta de los Elinpios en do los ellinos pensando que nuestra tierra era mucho abaxada por los contrarios auenimientos empero delas cosas que yo era proueydo para los guimagios encara la reputaron mas que no era su stado por que iamas nenguno no metio vij caros en los guimagios como fiz yo tales que yo uui uictoria delos primeros delos segundos et delos quartos et del auanço semblantment huuieron uictoria aquellos que fueron hordenados por mi las quales cosas son honorables segunt la ordenaçion legual et dan pensamiento alos enemigos et muchas otras cosas que yo fiz ala mi çiudat las quales son naturalment inuidiosas mas con todo esso alos

[ 50v ]

strangeros muestran poderosa la çiudat et aquesta no es pont cosa irrazonable si alguno spiende de lo suyo proprio no solament por su prouecho mas encara por el prouecho dela çiudat suya et no es iniusta cosa si tal çiudadano es exalçado pues si alguno es menospreçiado de su mayor prengualo en paçiençia oriendale honor conuenible diziendole que como el preçia a los otros sera preçiado ya yo se bien que los que son uenidos a grant stado et poder por nobleza son inuidiados de todos et speçialment de lurs semblantes los quales no deuen uenir por aquello a menos de lur stado antes deuen soliçitar por seyr mas inuidados pues que por uirtut son en inuidia yo no me loo delo mio proprio solament mas uosotros ueyedes si yo so mas dilligent alos fechos comunes que los otros car la mas poderosa partida he yo tornada a uuestra amistat sin batalla et sin spensa et alos laçedemonios mismos meti yo en un dia en grant periglo et con todo que ellos huuieron uictoria encara no se aseguran firmement tales cosas fizo mi iouentut et poco seso et mientre que yo so en aquesta edat iouenil et mientra es bien auenturoso prendet el prouecho comun et no uos arepintades de passar en çiçilia por que grant poder conquistaredes de aquella tierra car los castiellos et luguares suyos no son habitados de vna naçion de gentes mas comunament de muchas et diuersas naçiones et tales tierras se mudan liugerament por que tal tierra no se prouide de armas ni no han grant cura si sus costunbres se seruaran pues que la tierra no es suya propria

[ 51r ]

et no se cura si por diuision o contencion se mudaran de aquella en otra et por aquesto no consienten comunament el uno al otro los consellos et fechos mas cada uno se mueue muyt ayna segunt su uoler et yo entiendo que siçilia es en diuision et no ha tanta gent darmas como ellos dizen et auremos ayuda de muchos barbaros por que quieren mal alos Saragoçanos et han grant uoluntat de scometerlos encara no nos enpacha ren el pensamiento de nuestros enemigos pues que nuestros parientes los auien por enemigos quando contristauan con los medos et otrament no pudieron auer uictoria contra el medo ni senioria alguna sino con poder de mar Et quanto los laçedemonios daqui auant ya son desesperados de poder destruir uuestra senioria Et caso que ellos fuessen encara poderosos contra nos passados nos otros de çiçilia o no ellos entrarien en nuestra tierra mas por mar no son poderosos de far nos danio car el Romanient de nuestra fuerça marina es suffiçient alur resistençia pues que Razonable Respuesta faremos si por nuestra negligençia no queremos soccorer alos amigos nuestros que son alla alos quales deuemos soccorrer quando lo han menester pues que auemos iura en semble por aquesta Razon et nos escusemos diziendo que ellos no pueden ayudar a nos car enlos pactos no fue promeso que ellos deuiessen uenir aqui en nuestra ayuda mas solament que fiziessen danyo a nuestros enemigos dalla enpachando los de no passar daqua contra nos et la senyoria nuestra et nosotros assi la auemos

[ 51v ]

conquistado andando sin pereza en ayuda de aquellos de qui eramos requeridos fuessen barbaros o ellinos mas si todos quieren biuir pacificament muy poco conquistaran antes perderan aquello que auran car el honbre al mas poderoso de ssi no solament le Resista quando uiene sobrel mas antes que sea uenido le deue contrastar empachando su uenida pues no deuemos Razonar quanto deuemos senyorear mas pues a esto somos uenidos a unos deuemos contrastar et a otros no dexar senyorear en danyo et periglo nuestro et pues que el passage de çiçilia sera nuestro acreçentamiento passemos ardida ment por anullar la entençion delos peloponissos como nos no çercauamos concordia por paçificar mas porque somos en paz con ellos passamos en çiçilia como honbres guerreros et diligentes enlos fechos et quando aures senyoreado la ysla de çiçilia con el poder de aquella senyorearemos mas segurament dela ellada O al menos diusmetremos los çaragoçanos la qual cosa sera nuestro prouecho et de nuestros amigos et nozimiento de nuestros enemigos et segunt nos seguira la fortuna toda ora stara en nuestra mano de star o de partir et yo he sperança que seremos senyores de tota çiçilia et no uos Retraya la sauieza de niquea ni la pereza delos uiellos dela animosidat antigua pues que nuestros parientes deliberadament et con orden consellando se en semble uiellos et iouenes exalçaron la çiudat en tan grant dignidat et assi perteneçe encara a uos de exalçar la por semblant manera ymaginando

[ 52r ]

que la iouentut sin la uelleza et la uelleza sin la iouentut no fazen ren mas mezclado lo uno con lo otro da gran poder et si la çiudat stara siempre paçificament se enuellira el huso dela ualentia et por no husar uiene moleza et pereza et miedo mas si sienpre husa sera paçifico et ualient en los fechos et sin huso liugerament se podra perder toda çiudat que quiera habitar paçificament aquellos honbres son sin periglo encara que sean maluados que no mudan lurs costumbres segunt testimonia la uerdat tal fue la proprosiçion de alquimadi et como los athenienos huyeron aquesto et los eghesteos et los leontinos fugitiuos los quales les preguauan que les aiudasen Recordandoles de los sagramentes que auien en semble los mouien ala inpresa sobre aquesto niquea uidiendo que los athenienos no se querien reduzir assu consello por las paraulas de suso dichas por el quiso prouar si en otra manera los podrie enpachar de aquella enpresa comandando los muchos afferes et grandes apparellamentes. Niquea se metio en cara en medio diziendo assi O athenienos pones que aues firmado en uuestro coraçon de no mudar consello mas en toda manera queres fer esti passage sea fecho como a uos plaze enpero uista uuestra entençion yo uos quiero consellar aquello que ami pareçe Nosotros himos contra grandes castiellos et bien poblados tales que no obedeçen el huno al otro ni se curan de mudar de lur

[ 52v ]

stado et conuersaçion ni dela seruitut por la libertat et exçeptados los castiellos de captania et de axo los quales por el parentesco que han con los leontinos por uentura nos reçebiran et ultra aquellos son siete çiudades cada una assi fuerte como la nuestra çiudat et encara son otras dos mas fuertes la çiudat de çaragoça et sellino sobre las quales nos deuemos yr al present las quales son fornidas de toda manera de gent darmas et de muchas gualeras et grant multitut de marineros et de mucha otra riqueza de los templos delos selinundios encara los çaragoçanos han de los barbaros muchos tributos et ultra aquello han una otra auantaia que nos no auemos es a ssaber muchos cauallos et la tierra suffiçient a sostener los por que contra tal poder no hemos menester solament de marineros mas encara grant quantidat de gent darmas a pie si queres fer alguna cosa digna de fama segunt uuestra oppinion por tal que no seamos empachados delur caualleria de deçender en tierra speçialment si otros castiellos uienen alur ayuda apres los eghesteos no nos podran dar caualleria bastant con la qual podamos resistir ala caualleria de los enemigos lurs et es suzia cosa de tornar sin obra forçados delos enemigos o apres de andar çercando aquello que no auiemos prouisto enel primer nuestro consello mas deuemos passar bien ordenados sabiendo que himos luent de nuestra tierra et descenderiemos en tal tierra que no auremos delos uezinos lo que nos fara

[ 53r ]

menester sino por fuerça et himos en tal tierra et assi luent que en tiempo de inuierno a grant pena dentro spaçio de quatro meses podra uenir entro aqui algunas nueuas por la qual cosa deuemos leuar con nos mucha gent darmas dela nuestra et de nuestras amistades et de otra part qual quiere que nos la podamos auer en cara si possible era del pello ponisso por nuestro sueldo et mayorment archeros et tiradores de fondas pora resistir ala caualleria delos çaragoçanos et hemos menester nauillios de cargo enlos quales podamos leuar daqui mucho uiscocho forment et ordio et forneros lo uno por que el camino es luengo et por dubdo de algun uiento contrario la otra por que alla do nos deçenderemos por grant luguar que sea no sera suffiçient a furnir tan grant stol como el nuestro nos deuemos leuar tan grant riqueza faziendo conto que el prometimiento delos eghesteos es mas de paraulas que de fecho a grant pena con tal manera si nos solos fueremos bastantes contra ellos podremos saluar nuestros amigos et senyorear aquellos contra qui himos uos deues pensar que agora leuaes nuestra çiudat abitar çiçilia entre enemigos et de strania naçion et si nos por uentura huuieremos uictoria contra ellos enel principio podremos tener lur tierra mas si fallimos todo nos sera contra la qual cosa sabiendo et dubdando Razonablement deues star en consello deliberadament por que podres prosperar millor la qual cosa no pareçe que sea liugera ala natura humana pues que ua por

[ 53v ]

uoluntat no es menos yo quiero passar mas por mas seguridat quiero yr bien proueido de toda cosa por dar millor sperança a nuestra çiudat et por saluaçion dellos que enuiades alla Et si alguno pareçe el contrario quanto yo de mi part renuncio ala capitaneria et cometo la ael. SEniores çaragoçans assi como uos no creedes aquellos que uos certifican dela uenida del stol delos athenienos assi por uentura no creeredes mis paraulas et se bien que alos que uos lo dizen no solament no los creedes mas encara los reputaes por ignorantes empero por aquesto yo no lo callare por uergonia pues ueo uenir mi çiudat en periglo por que so cierto dela uenida de los athenienos sobre nos otros con fuerça marina et terrenia quasi en ayuda delos eghesteos et con habitacion delos leontinos mas la uerdat si es desseando auer toda çiçilia et mucho mas nuestra çiudat ymaginando que tornando aquesta alur senyoria liugerament senyorearan el Romanient de toda çiçilia pues pensat en que manera les podaes resistir mas diestrament por que ellos seran aqui tost por tal que por uentura menospreçiando lur uenida no uos trobedes desprouehidos et tampoco no prenguades miedo dela animosidat et poder delos athenienos car ellos no podran tanto nozer a nosotros como ende

[ 54r ]

Reçibran et quanto ellos uienen con mayor poder tanto nos es mayor prouecho car dubdando se de ellos los otros çiçilianos se ueniran con nos a una comuna ligua et ayuda por que o ellos seran destroydos de nos o tornaran sin ninguna obra segunt que yo spero et no me dubdo de ren car pocos stols se son trobados que fuessen luent de lur tierra que prosperasen por que no son de mayor quantidat los que sobre metien que los dela tierra et lurs uezinos los quales por miedo todos comunament se ayudan ensemble mas ellos por de falta delo que auran menester uernan a menos de lur entençion pues con buena sperança apparellemos nos alur Resistençia et enuiemos alos otros çeçilianos por refirmar los que son de nuestra amistat çertificando los como aquesti periglo es comun et enuiemos enbaxadores en ytalia que nos enuien ayuda o al menos que ellos no reçiban los athenienos Et encara me pareçe bueno que nos enuiemos a carquidona car ellos nos creeran liugerament dubdando se siempre delos athenienos que no uayan sobre ellos et dius aquesta occasion auremos ayuda de ellos con buena manera celadament o magnifiesta por que son habundantes de grant quantidat de oro et de argent et dela qual cosa ha grant menester la guerra enuiemos encara prestament ala çedemonia et a corintha que ellos en ayuda et seruiçio nuestro vayan sobre los athenienos mas segunt a mi pareçe quanto al present por uentura uos amando star pacificament no me huyredes

[ 54v ]

pero yo uos lo dire nosotros cicilianos deuemos armar un stol con fornimiento de dos meses et passar con aquel entro a taranto por tal que encontremos los athenienos enla punta de yapia et les mostremos que los auemos sperado dentro enel puerto de çiçilia mas que auemos uenido a resistençia antes que passassen el golfo yonico de que ellos auran grant miedo por que nosotros seremos reçebidos enla nuestra amada tierra de taranto por lur resistençia et encara por que no es liugera cosa que tan grant stol pueda passar el golfo ordenadament et si trobamos lur stol derramado liugerament auremos uictoria contra nuestros enemigos et encara que trobemos los lenyos sotiles ensenble por que ellos seran enoyados et nosotros reposados los metremos en fugua et si nos pareçera nosotros demoraremos reposando en taranto et ellos morran enel desierto por falta de uitualia Et me pareçe que por aquesta razon solament ellos no partiran al present de quirquerea dubdandose de nuestro stol et stando alli uerna ell inuierno o por uentura les pareçera millor de retornarse a çagua de todo por que segunt yo he entendido lur capitan es muy pratico et ha reçebido lur capitaneria contra su uoluntat et si el uera algunt razonable prouedimiento en nos yo creo que uolunptier trobara alguna occasion de tornarse a çagua por que si la fama de nuestra armada uiene alur audiençia se dira mucho mayor que no sera et el coraçon de cada uno se firma en aquello que huye

[ 55r ]

et cada uno se dubda mucho delos que se prouiden por demostrar a lurs enemigos como son apparellados alur resistençia et si ellos ueran subitament nuestro aparellamento mas se espantaran dela subita cosa que de nuestro poder pues huyt me et metet en obra ardidament mi consello sino al menos seyt apparellados aqui alur resistençia car ellos son enel pielago et muy ayna seran aqui tales fueron las paraulas de ermocrates por las quales el pueblo çaragoçano contrastaua en semble diziendo algunos dellos que no era cosa uerdadera que los athenienos uiniessen sobre ellos et que las paraulas de ermocrates eran luent dela uerdat et algunos dizen ponamos que sea uerdat que los athenienos uenguan sobre nos que peor podran ellos fer delo que reçibran et algunos se trufauan delos athenienos menospreçiandolos assi que muy pocos creyen las paraulas de ermocrates los quales pensauan en aquello que era a uenir. El que no plaze que los athenienos ayan assi catiuo consello de uenir aqui a ferse nuestros sclauos el es medroso o no ama punto nuestra çiudat et aquellos que nos cuentan estas nueuas por meter nos en miedo no los Reprendo tanto de ardideza como de ygnorançia si ellos no creyen que se magnifiesta el su miedo car todos

[ 55v ]

aquellos que son medrosos quieren tornar toda la çiudat en miedo por tal que ellos puedan cobrir lur miedo con el miedo comun aquestas nueuas no se trobaron aqui subitament mas algunos Rectadores las formaron segunt lur manera et uosotros çaragoçanos si querres star al consello derecho no guardedes por aquestas cosas et far loedes por uuestro prouecho mas considerat la uerdat si aquesto farien tales onbres praticos et sauios como son los athenienos por que es cosa irrazonable dexando ellos alla los peloponissos et la guerra la qual encara no han finida firmement por uenir aqui en una otra querra no menor que aquella delos pelloponissos encara me pienso que ellos lo ayan en marauilla por que nos no somos ydos en huest contra ellos enel tiempo de lur strechura et grauiamento seyendo nos tantos castiellos et tan grandes et si es assi como se dize que los athenienos uernan sin falta ninguna et çiçilia es mas suffiçient alur resistençia que no es peloponisso et yo dezia que sola aquesta nuestra çiudat es mas abastant que la çiudat de los athenienos que se dize que uiene en aquestas partidas encara que fues dos atanta car ellos no podran adur cauallos et los egesteos no les ne podran dar sino pocos ni lurs nauilios no podran adur tanta gent darmas como auemos aqui apres tanta multitut en do trobara las cosas queles son neçessarias abastarie si ellos huuiessen et habitasen una tal çiudat como çaragoça furnida delo que huuiessen menester

[ 56r ]

por uenir speçialment agora que toda çiçilia los ha en oydo que pueden fazer por que como desçenderan en tierra meteran algunas tiendas pora lur alogiamiento delas quales saliendo por lo que aueran menester et apartando se de aquella la nuestra caualleria los destroyra de poco en poco mas yo creo que ellos no podran por nenguna manera descender en tierra tanto tengo por millor nuestro apparellamiento las quales cosas sabiendo ya los athenienos çercan mas guardar et seruar los luguares et tierras lurs mas algunos reptadores firman las cosas que no son ni seran iamas los quales no son amaystrados de mi mas se como ellos usan con tales paraulas et mas maliçiosas o con algun enganyo de spantar la nuestra multitut por senyorear ellos tanto que yo dubdo que por uentura algunt tiempo con aquesta lur continua maliçia uenguan a fin de lur entençion por la qual cosa deuemos enantes que nos sobreuengua alguna passion de ellos pues quelo entendiemos prender la auantaia et castiguar los por el nuestro saluamiento et pareçe bien que por aquesta razon no sta en paz nuestra çiudat mas siempre sta en repta de los suyos mismos mas que delos strangeros enemigos suyos et si uos me queres creyr deues dar cura en tales fechos tirannescos et punir aquellos que meten en obra aquestas cosas no solament aquellos que trobaremos sobre la obra por que los maluados no pueden assi liugerament

[ 56v ]

finir lur maluestat mas encara todos aquellos que piensan fer mal car cada uno deue resistir asu enemigo no sola ment sobrel fecho mas antes por empachar el mal por que qui no se prouide çiertament uiene em passion aquestas paraulas digo por amaestramiento comun mas algunos reprendere de algunas cosas et de algunas los cobrire et de algunas los amaystrare delas quales yo creo quelos empachare de lur maluestat pues lo que yo me so pensado algunas ueguadas en mi coraçon uos demando O iouenes qual de aquestas dos cosas queres senyorear no es legitima cosa por que la lei fue ordenada no por iniuriar el poderoso al no poderoso antes todo el contrario mas que no auer egual honor con la comunidat et como es iusta cosa que toda multitut dela çiudat no sea egual enel honor quasi dira alguno que enla conuersaçion comuna no hia sauieza ni dereçamiento mas los ricos son dignos de seniorear et yo digo assi que todos los çiudadanos en semble se claman comun o pueblo et partida del pueblo se clama olligarquia apres los Ricos son diestros por saluar riqueza et la mayor part es a ssaber el Romanient iudguan mas derechamient segunt las paraulas que entendemos et por tal manera se ordena la dimocraçia egualment mas la olliguarquia en los fechos periglosos ha menester dela compania dela multitut et en las cosas prouechables no

[ 57r ]

solament arrapa lo plus mas todo lo que quiere pora ella las quales cosas quieren los poderosos et iouenes de nuestra çiudat pues soes ignorantes si entro agora no sabedes que malas cosas obrades o soes mas ignorantes de todos los ellinos o muy iniustos por que husaes tales cosas sabiendo çiertament que ellas son iniustas et si uosotros no lo sabedes sabeldo et si lo sabedes arrepentit uos de lurs consellos et acreçentat el bien de uuestra çiudat como bien comun ymaginando que aquesti bien tanto toca alos buenos como ala multitut et mas et qui otra cosa se piensa sera destroydo de todo pues dexat la Replicaçion de aquestas nueuas por que si los athenienos uernan aqui nuestra çiudat es poderosa de Resistir honorablement assi como ordenaran nuestros capitans car la nuestra çiudat no se spantara punt de uuestras nueuas las quales son luent dela uerdat como yo creo por tal que uosotros seades sleydos por senyores et assi de su uoluntat se meta dius del iuuo de uuestra seruitut antes guardando a uuestras paraulas tenera como por uuestros manifiestos fechos et no perdera su franqueza por la fama delas paraulas mas se amaestrara de saluarse prouidiendo se de no dar lugar et tiempo alos maluados de finir lur entendimiento assi dixo athinagora et apres se leuanto uno delos capitans el qual no dexo leuantar nenguno otro et el contra las paraulas de anthinagora

[ 57v ]

dixo assi No es derecha sauieza alos çiudadanos de inculpar el uno al otro ni aquellos que saben ni huyen retinir las accusaciones antes deue cada uno et todos en semble segunt la fama sobre dicta apparellar se ala Resistençia de aquellos que uienen sobre nos et si no fiziere menester no nueze ren de apparellar se toda la comunidat de cauallos de armas et de toda otra cosa que ha menester la guerra las quales cosas estan enla cura et diligençia nuestra et nos ordenaremos guardias et enuiaremos missageros alos otros castiellos et todas las otras cosas que a nos pareçera que sean neçessarias en el fecho dela guerra. O Valientes honbres no fazen menester a nos otros muchas paraulas por que el apparellamiento de tal huest es mas suffiçient de dar a uosotros ardimiento que paraulas ordenadas con huest oççiosa por que alla do somos argheos mantineos athenienos et ysolanos adotrinados en las batallas et todos sleydos como no deue cada uno de nos sperar uictoria con tales et tantos combatidores pues que nuestros contrarios no son sleydos mas todos de comuna mano çiçilianos los quales nos menos preçian solament con paraulas mas no seran firmes enlos fechos por que no son husados alas batallas auet en memoria

[ 58r ]

que somos luent de nuestra çiudat et en tierra stranya la qual no podes iamas conquistar sino por fuerça de batalla yo uos recuerdo encara de una otra cosa todo el contrario de aquello que nuestros enemigos consellan alos lurs car ellos Resisten por lur tierra et nos guerreamos tierra stranya por la qual cosa faze menester de auer uictoria contra ellos al menos no girarles la cara liugerament car no auemos sperança sino en nosotros mismos et aqui nuestra fuerça es nuestra muralla et çiudat pues la fama que aues uuido siempre por todo mostrat la agora aqui et ferit animosament contra los enemigos considerando como la neçessidat enque nos somos et la stranyedat dela tierra que son mas terribles que nuestros enemigos. Ermocrates se fizo en medio de la congreguaçion et por confortar et no dexarlos de todo inclinar ala coardeza les dizie assi la sconfitura que aues ouida no es stada por falta de uuestra animosidat mas por desordenaçion diziendo que ellos auien ouido mal por la multitut delos capitans los quales eran en numero quinze et tanto quanto era poliarquia de capitans tanto era ala multitut anarquia Et por la qual cosa eran stados desordenados mas si uosotros ordenaes pocos capitans et suffiçientes Et por todo aquesti inuierno aparellaes uuestra armada et dades armas alos que

[ 58v ]

non de han et adoctrinades enlas armas los no husados segurament auredes uictoria contra uuestros enemigos pues aues ualentia solament querades usaruos en las armas car husando en las armas crecera uuestra animosidat et uirtut enlas batallas et uuestro ardiment creçera mas assegurando se uuestro coraçon enla sperança del huso Et aquellos que ordenaredes capitans dat les plena actoridat con sagrament que ellos metan en orden los feytos segunt el tiempo et los aduenimientos como a ellos pareçera que sea millor por que un capitan puede meter los fechos a buena fin si ha actoridat de fer alguna cosa cubierta no dubdando se de seyer occasionado de alguno las quales paraulas Reçibieron los saragoçanos Et dieron sentençia segunt el consello del dicto ermocrates. Ermocrates queriendo tomar la auantaia por inculpar los athenienos propuso su parlament como se sigue O cathaneos la nuestra embaxada es uenida a uos no por algunt pensamiento que por uentura por miedo uos diusmetiessedes alos athenienos mas por tal que uosotros no atorguasedes lurs paraulas antes que huyesedes las nuestras los athenienos son uenidos en çiçilia quasi por la Razon que uosotros sabedes et en cara los otros mas la entençion lur cubierta

[ 59r ]

de todo se sabe car ellos no son uenidos de todo por habitar los leontinos como ellos dizen antes por desabitar a nosotros de todo car no podrie seyr aquesto que los que desabitan los otros habiten aquestos speçialment que los leontinos son desçendidos dela generaçion delos calquideos de euia delos quales fueron enuiados aquestos habitar aqui como pues puede seyr que los athenienos quisiessen ayudar a aquestos assi como son luent los quales diusmeten asu senyoria et subieçcion lurs proprios Vezinos mas con aquella maliçia que han senyoreado alla se assayan de senyorear aqui car por Razon del miedo les doran la ora la senyoria uoluntariament los de yonia et los otros ellinos Et aquellos dela ora auant an los diusmetidos todos alur senyoria los unos por Razon que no fueron enla compania dela huest contra el medo otros por contrastes que auien entre ellos mismos quasi por Razon de uenguança an diusmetido assi entramas las partes et otros por otras razones quasi iustas et razonables pues la resistençia fecha contra el medo ni los athenienos la fizieron por la libertat delos otros ellinos ni los ellinos por ssi mismos mas se diusmetieron los ellinos alos athenienos queriendo antes a ellos que al medo Et por razon dela uoluntaria senyoria dada a ellos se mostraron mas animosos que no eran Et no digo que nosotros somos uenidos aqui agora por Reprender la çiudat de athena como iniusta mas por

[ 59v ]

Reprender a nos mismos por que no auemos tomado dotrina del exemplo delos ellinos que son enla ellada diusmesos por fuerça ala senyoria delos athenienos alos quales no auemos ayudado ni nosotros nos consellamos bien mas auemos diuision entre nos otros entro que nos contezca como a ellos et creemos alos enguanyos et alas leusengibles paraulas delos athenienos que son uenidos por la habitaçion delos leontinos et soccorro delos eghesteos et no queremos soliçitar de mostrar les como no somos yonios ni ysolanos et elispondios los quales por miedo mudan lur senyoria al medo o a otro alguno et son sieruos de otri mas nos dorios francos de peloponisso tierra franca et hemos habitada la ysla de çiçilia francament entro agora antes speramos que nos diusmetan agora hun castiello et despues otro sabiendo ellos que si nosotros somos unidos et de un acuerdo no auran iamas uictoria contra nos et por aquesto meten discordia entre nos con toda maliçia que a ellos pareçe mas diestra et no ymaginamos nosotros que quando algun uezino nuestro sera destroydo se seguira aquel mismo periglo a nosotros et cada uno sapia çiertament que qui ayudara alos saragoçanos alla do guereara por ellos no guerreara menos por el saluamiento de su tierra en cara en tanto quanto yo no sere destroydo antes tanto resistira un otro por si mismo mas segurament et si alguno

[ 60r ]

por inuidia o por miedo por que todo honbre poderoso et honrado es temido et inuidiado delos otros et dius aquestas dos maliçias quieren que los saragoçanos sostenguan mal por seyr humiliados no ha buena uoluntat car si aquesta çiudat ha mal los otros luguares no seran seguros pues uosotros camarineos como uezinos uos deues proueyr de aquesto car si a nos viene algun periglo por conseguient tocara a uosotros por que no deues seyr oççiosos de ayudar nos deuiendo uos uosotros mouer et preguarnos delo que nosotros uos preguamos assi como si los athenienos fuessen uenidos primerament sobre uos et no sobre nosotros dela qual cosa auemos nosotros presa la auantaia a mouer nos por tal que por negligençia no seamos traydos el uno del otro et aquesto entro agora no fue pre iusto de nos ni de otro ninguno Et por uentura por uuestra cohardeza uos podes cobrir diziendo que soes dela amistat delos athenienos bien que sila aues fecha no la fiziestes contra uuestros amigos ni contra uuestros enemigos et si aues promeso de ayudar alos athenienos no quando ellos fazen tuerto et iniuria a otri mas quando otri faze tuerto aellos los aretinos que son parientes delos leontinos no quieren acompanyar los athenienos por saluaçion delos leontinos antes dudando se del tiempo aduenidero sende apertan sauiament Et nosotros por Razon dela ligua que auedes con los athenienos queredes ayudar a uuestros manifiestos enemigos

[ 60v ]

Et destroyr de todo a uuestros parientes acompanyando aquellos de los quales soes mas mal queridos que de otros nengunos aquesta cosa no es pont Razonable mas de Razon nos deuedes ayudar et no uos dubdedes dela armada delos athenienos car si nosotros nos unimos en semble ellos no auran poder contra nos mas si somos diuisos entre nos creçeremos lur poder pues faguamos nos de vna ligua Et amistat car nos speramos en cara ayuda del peloponisso et es manifiesto que los pelloponissos son en las batallas mas valientes que los athenienos Et no querades trobar occasion de no ayudar ala Vna part ni ala otra auiendo amistat con entre amas las partes mas lo millor es que ayudedes a uuestros parientes et ayudando a aquellos proueiredes al bien comun de toda çiçilia et enpacharedes los athenienos encara que sean uuestros amigos de no fer cosa iniusta pues acarnaneos nosotros saragoçanos uos dezimos aquesto breument que no cal multiplicar paraulas por adoctrinar a uosotros et alos otros delo que sabedes assi bien como nos mas que podamos fer testimonio desto que uos Requerimos que sino reçebides nuestra requesta los yonyos nos quieren mal siempre Et uosotros uos feches agora traydores a nosotros et si los athenienos diusmeten a nosotros la occasion uerna de uosotros et el honor sera lur Et ala fin la palma de lur uictoria no sera otro sino que

[ 61r ]

diusmeter tan encara aquellos que los auran fauoreado por diusmeter a uosotros primerament Et si por uentura nos hemos uictoria contra los athenienos assi solos como nos dexades no dexaremos aquesta cosa passar sin uenguança pues que uuestra part nos abandonaes al peligro pues auet uuestro consell et queret sleyr una de dos cosas o uos diusmetet de continent alos athenienos por star paçificament O ayudat a nos por scapar dela suzia seruitut delos athenienos et de nuestra mal querençia la qual no nos sera poca cosa si no Reçebides nuestras preguarias. Apres daquesto se leuanto efimo et respondiendo alas paraulas dictas contra los athenienos propuso su parlament como se sigue diziendo O senyores camarineos nosotros no somos uenidos a uos sino por refirmar la primera amistat que auiemos ensemble mas por que nos ha represos el saragoçano diziendo que senyoreamos iniustament me conuiene dir algun poco et mostrar como nos auemos la senyoria iustament Empero de aquello que dize el que los yonios quieren siempre mal alos dorios yo lende fago testimonio por que nosotros athenienos qui somos yonyos auemos fecho que no nos somos subiuguados alos peloponissos qui son dorios car apres la sconfitura

[ 61v ]

del medo fiziemos armada en mar suffiçient con la qual fuemos liberados dela seruitut delos lacedemonios entre los quales no auie grant diferençia sino quela ora eran ellos mas poderosos Et apres auiendo nos senyoreado los ysolanos los quales eran dius mesos al emperador dalli auant no quisiemos dexar la senyoria con entençion de seyer exemptos delos laçedemonios pues auiemos poder de resistir les Et en uerdat no auemos forçados nosotros iniustament todos aquellos que son diusmesos a nuestra senyoria como nos inculpan los saragoçanos antes aquellos uinieron en compania del mido contra nuestra çiudat madre prinçipal lur et alguno dellos no fue ardido de resistir al medo solament por guastar lo lur Mas nos menospreçiando todas nuestras cosas abandonamos nuestra ciudat por tal que no fuessemos dius seruitut del medo et aellos plazie de auer la seruitut et querien uestir encara a nos del semblant iuuo de seruitut por la qual cosa nos los senyoreamos iustament lo uno por que ellos siguen uolenterosament el medo contra nos et la otra por que nos solos sin ninguna occasion diemos en ayuda dela naçion ellinica grant fuerça mas liberalment Et dalli auant nos plazio de auer poder en Resistençia de nuestros contrarios pues que nos solos destruyemos el barbaro in expugnable por el miedo del qual a nos se escondien en los pertuses Et otros se dius metien a el et otros lo siguien dandole fauor

[ 62r ]

en destruççion nuestra et nos solos stauamos enel periglo por la libertat nuestra et delos otros por la qual cosa nos perteneçe la senyoria et por que ninguno no deue auer inuidia dela saluaçion mas fauorear la por aquello somos uenidos nosotros agora a uos prouidiendo a uuestra seguredat mas de aquello que nos inculpan los saragoçanos et uos por miedo ende aues sospecha segunt hemos entendido no respondemos que dupdando nos de nuestros enemigos mostramos diligençia ala senyoria que tenemos et aquesta nuestra uenida no es por seruitut de ninguno mas por firmar la amistança con nuestros amigos et no quiera pensar alguno que no auemos raez de proueyr nos sabiendo que seyendo saluos et poderosos a la Resistençia delos saragoçanos no auran spaçio de enuiar ayuda alos pelloponissos contra nos por la qual cosa auemos gran menester de uuestra amistat Et encara nos pareçe neçesaria cosa la habitaçion delos leontinos no pas por seruitut como propuso el saragoçano mas por dar empacho alos saragoçanos guerreandolos en uuestra ayuda Et fazemos por todo no pont inrrazonablement mas con deliberado consello segunt nos pareçe que sea mas nuestro prouecho como deue fer cascun amigo Et enemigo segunt el tiempo la qual cosa entendiendo los saragoçanos plaziendoles de senyorear toda çiçilia se engenian en toda manera de fer uos de lur amistat por tal que nosotros nos partamos no podiendo contrastar a todos Et apres que nosotros

[ 62v ]

seremos partidos uos scometran pues son mas poderosos por que no pareçe que sea cosa Razonable de girar nos la cara Reputando nuestro periglo por uuestro car todo lo que uos consellamos es manifiesto saluamiento nuestro et uuestro por la qual cosa uos preguamos que no querades dexar tan grant poder tornar sin obra el qual si en algun tienpo lo huuieredes menester tanto o menos aures en uuestra ayuda pues no seades enguanyados por las lausengibles paraulas delos saragoçanos car nos uos dezimos toda la uerdat Et encara uos lo Recordamos en breus paraulas aquellos que nosotros senyoreamos los senyoreamos por tal que no seamos subiuguados a otri et somos uenidos entro aqui por la libertat de uuestros amigos por tal que no seamos iniuriados por que uos ayudamos et pareçe que esta nuestra uenida ni otra ninguna no es stada uolumtaria car siempre somos uenidos a requesta de otri por la qual cosa no deuemos seyr agora refusados de uos como iuges o maestros mas uos deues reçebir pues es prouechoso a uos Et a nos et no dar conget a tan gran poder uenido en uuestra ayuda con el qual poder rendes gualardon alos saragoçanos qui nos quieren mal de siempre aca tales fueron las paraulas de efimo.

[ 63r ]

ALquimadi como fue entrado entre los laçdemonyos dixo O laçedemonios neçessaria cosa es que primerament yo parle de mi accusaçion por que si me auiedes por sospechoso por ventura no entendriedes mis paraulas los parientes mios eran uuestros amigos et por alguna çierta Razon dexaron uuestra amistat Mas lo que fallieron ellos suplire yo por conplazer a uosotros assi como he mostrado antes en muchos fechos Et ultimament en el aduenimiento de pilo Et uosotros quando uos enclinastes ala amistat delos athenienos creçiestes los enemigos contra mi por que auiedes fecho ensemble con ellos lo que uos plazie et de mi no curastes ren de que huui grant dolor con el qual dolor me moui ala amistat delos argheos et delos mantineos iustament et a muchas otras cosas las quales eran nuestro nozimiento pues el que se corruçaua contra mi la ora por que fazia el plazer de mi comun no se corroçaua iustament si querra çercar la uerdat lo uno por que la occasion fue Vuestra et lo otro por que los athenienos siempre son contrarios alos tirannos et todo aquello que se faze contra la tirania claman dimocraçia et por aquesto la senioria delos athenienos se firmo ala dimocracia la qual no plazie a algunos por la poca sauieza del pueblo Et yo encara la Reprendo empero a nos era neçessario de seguir la antigua ordenaçion iudguando

[ 63v ]

de tener firme todo lo que auiemos trobado lo uno por que por aquella libertat se era exalçada nuestra çiudat et mudar daquesti stado era periglo et lo otro por que nos dubdauamos de uuestra malquerençia et no curauamos sino cresçer el pueblo et agora algunos Riotadores por inuidia han mouido en furor la multitut contra mi tanto que me han enculpado asin Razon et exiliado de mi tierra agora uos dire el consello que deues auer por que se todo como ua nuestra entençion de passar ala ysla de çiçilia fue aquesta primerament de diusmeter aquella Et toda ytalia et apres de prouar si podriemos anullar la senyoria delos calquideos et quando huuiessemos prosperado o en partida de tornar Et uenir sobrel peloponisso con todo el poder ellinico que huuiessemos conquistado alla leuando encara a nuestro sueldo muchos barbaros Et yberos et todos losotros mas aspros guerreros que trobassemos con grant stol que pensauamos fer en ytallia por tal que podiessemos tornar el pelloponisso por mar Et por tierra sitiando et prendiendo lurs castiellos por fuerça Et uos humiliasemos de todo en aquesta manera por tal que de alli auant senyoreasemos toda la naçion ellinica no pensando selo nenguno ymaginando auer dalla uitualia et moneda asaz pora dar sueldo Tal fue la entençion de aquesta armada Por que çiçilia no scapara dela seruitut delos athenienos sino ha uuestra ayuda prestament Car los çiçilianos no son husados alas batallas

[ 64r ]

Et a gran pena encara que fuessen hunidos en semble podrien contrastar a los athenienos guardat como les podran Resistir los saragoçanos solos entro ala fin speçialment que son ya stados sconfidos Vna ueguada en batalla teniendoles gran stol en mar Por que ssi los athenienos senyoreauan Saragoça Et toda çiçilia et apres toda ytalia Et hultimament tornara el periglo sobre uos otros como uos he dicto assi que si buen consello auedes no sera prouechoso solament ala ysla de ciçilia Mas encara al peloponisso pues enuiat sin ninguna falta en çiçilia prestament ayuda con un buen capitan spartiato que sea ualiente et diestro tal que pueda adoctrinar los saragoçanos en los fechos dela batalla et firmar lurs amigos et tornar alur amistat aquellos que no son et con tal manera los que son amigos delos saragoçanos prendran ardideza et los que se dubdan delos athenienos se apleguaran sin miedo alos saragoçanos encara deues Restrenir daca los athenienos lo uno por que huyendo los saragoçanos la solicitut que uosotros mostraes daqua ellos Resistran dalla mas ualientment lo segundo por que los athenienos no podian enuiar ayuda alur stol et me pareçe mucho neçessario que faguaes Renouar el castiello de thellia del qual han gran pensamiento los athenienos Et lo que ayudara a uos et nozera a uuestros enemigos el Renouamiento del dicto castiello uos dire dexando ende la mayor partida

[ 64v ]

primerament que por aquel de poco en poco conquistaredes luguares delos quales han grant besonya los dela çiudat de athena et antes al present delos dictos luguares mia Riqueza et otra al tiempo aluenidero et guanares la Renda que ellos han dela uena del argent et del oro et delas otras lures tierras et de poco en poco perdran los tributos et las otras Rendas que ellos han de lurs amistades menos preçiados de aquellos como costrenydos et humiliados por uosotros solament si metes en obra prestament mi consello car yo he sperança que uernes a fin delo que yo digo et nome queraes Reputar por maluado por que yo so contrario a mi tierra con uosotros que soes los mayores enemigos [???] alla han car peores enemigos son aquellos que fuerçan los amigos de fer se enemigos que no aquellos que nuezen alurs enemigos yo amaua mi tierra entro aqui no por seyr iniuriado mas por seyr honrado como se perteneçie pues yo conuersaua derechament enla orden dela democraçia como la trobe car aquel es enemigo de su tierra que no la ha en odio seyendo echado della iniustament mas no aquel que en toda manera que puede se engenya de no seyer absent de aquella aquesta es mi entençion lacedemonyos Et si uos priego que no me ayades por sospechoso car yo so presto en semble con uosotros de meter me en todo periglo Pues no seades oççiosos de enuiar

[ 65r ]

ayuda en çiçilia et huest contra la çiudat de athena por tal que alla con poca ayuda podaes saluar grant cosa et acqua anullar el poder de los athenienos que han et el que podran auer por que dela ora auant podaes uenir paçificament de buen acuerdo tales fueron las paraulas de alquimadi los laçedemonyos sin el mouimiento delos saragoçanos auien entençion et uoluntat de costrenir la çiudat de athena por que la mayor part de su poder era absent mas no dauan diligençia en el fecho entro ala ora que por las paraulas de alquimadi tomaron ardideza acordando de renouar el dicto castiello de dequellia segunt el consello del dicto alquinyadi et enuiar a guilipo de cleandrio con otra gent en ayuda delos saragoçanos al qual comendaron de continent et daron actoridat de fer todo aquello que a el pareciesse seyer prouechoso alos saragoçanos con consello delos embaxadores delos saragoçanos et delos corinthios que de present le enuiasen dos gualeras Et apparellasen otro stol et gelo enuiassen apres Et sobre aquesto se partieron de laçedemonia los embaxadores sobre dichos en esti medio plego en athena la gualea que era enuiada de çiçilia por moneda et por caualleria la qual demanda dela huest fue por los athenienos Resçebida graçiosament et finio se el yuierno Et el sezeno anyo de aquesta guerra de tuquididi.

[ 65v ]

E apleguados todos Niquea dixo O senyores companyones Et amigos sabet que en tanta neçessidat somos nosotros agora cada Vno por su saluaçion et de su tierra en quanta eran nuestros enemigos et mas et auiendo uictoria en aquesta batalla marina podremos scapar nos et nuestra tierra desti periglo et otrament no Empero por aquesto no nos deuemos spantar ni mostrar como se muestran los ignorantes en las batallas como no husados enlos periglos los quales si fallen la primera ueguada siempre son spantados mas uosotros quantos sodes aqui pues soes husados alos periglos auet en memoria quantas cosas contrarias auienen enlas batallas et auet sperança quela fortuna tornara sobre nos et assi apparellat uos de combatir ualientment et con ardido coraçon assi como somos costumbrados de fer antes desta guerra de saragoça et auiemos uictoria comunament pues somos gentes en grant numero conuiene nos quela batalla que agora faremos sobre los lenyos semelle que seamos en tierra firme car las prohas delos lenyos hemos fortificado pora enuestir si los marineros querran noguar ualientment Et no nos alarguemos delos enemigos daqua et dalla mas star firmes et enuestir los segurament pues es neçessario que faguamos assi car toda aquesta tierra es contra nos et es enemigua nuestra la qual

[ 66r ]

cosa considerando nos no deuemos confugir ala tierra pues no nos es stranya enemigua mas auer sperança enla mar et alli si hun lenyo delos nuestros se aplegua a otro de los enemigos no lo dexe entro a quelo aya destroydo et preguaua ala gen darmas que conportase alos marineros diziendo que los unos sin los otros no pudien auer uictoria et preguaua los a todos que no fuessen medrosos por las desauenturas passadas car con mayor stol et millor fornido nos combatiremos agora et recordat uos todos como erades Reputados por marauillosos et uirtuosos por la destreza que auiedes et los que no soes proprios athenienos erades partiçipantes de nuestra senyoria como francos agora deues mostrar que no aues perdida la dicta destreza Et ualentia menospreçiando los corintios los quales aues muchas ueguadas sconfidos et semblantment los çiçilianos los quales no osauan estar enel prinçipio a resistir nos quando nuestra fuerça marina era en su eser Encara digo alos nuestros proprios athenienos redugoles a memoria como en nuestras taraçanas no auemos otros tales lenyos ny tal iouentut de honbres darmas como aqui son et si el contrario conteçiesse de auer uictoria contra nuestros enemigos aquestos de continente passaran sobre nuestra çiudat et los que alla han fincado no son suffiçientes de guerrearlos enemigos uezinos que son alla et aquestos Et ultra uos otros seredes subgetos et captiuos delos saragoçanos

[ 66v ]

contra los que soes aqui uenidos et los nuestros çiudadanos se diusmeteran alos laçedemonyos por aquesta sola batalla por la qual cosa si Jamas uos mostrastes ualientes agora lo deuedes fer millor et recordat uos cada uno et todos en semble que la gent que entrara agora enel nuestro stol es toda la grant fama dela çiudat nuestra de athena assi de gent darmas como de marineros hoc et de lenyos por la qual cosa el que ha alguna uantaga en ualentia o en destreza agora es tienpo quelo muestre en esta necessidat por su prouecho et saluamiento comun Et comando que de continente se Reculliessen los que no eran Recullidos Tales fueron las paraulas de niquea Guillippo et los saragoçanos uidiendo que los athenienos se apparellauan conosçieron que se ordenauan ala batalla et auiendo sabido el ingenyo que los athenienos auien fecho alas proas de lures lenyos ellos assi mismo encoraron las proas delos lurs lenyos por se yr mas fuertes Et seyendo apparellados los saragoçanos guillipo parlo a todos Vniuersament en aquesta manera O saragoçanos Et uosotros amigos como el nuestro treballo passado es stado prospero pora que el aduenidero sea millor me pareçe que la mayor

[ 67r ]

part de uos lo pensaes car si assi no lo inmaginasedes no mostrariedes tanta animosidat et que no conprende bien todo el fecho gelo mostraremos la uenida delos athenienos en esta tierra fue primerament por diusmeter toda la ysla de çiçilia et apres todo el peloponisso et todo el Romanient dela ellada los quales son tales honbres que auien et han mayor senyoria que toda la nacion ellinica por lur grant fuerça marina et uos les resistiestes Et primerament de todos huuiestes uictoria contra ellos auiendo ellos el ingenyo conque auien senyoreado todo lo que han dius lur senyoria por que pareçe Razonablement que pues la ora uuiestes uictoria contra ellos que eran en toda lur fuerça que agora la deues auer car quando lo quel honbre Retiene por su auantaia uiene a menos de alli auant de uista et de seso muestra que sea uenido a menos de su fuerça mas la ualentia que auiemos nos enantes conla qual assi como eramos poco husados alas batallas marinas huuiemos ardimiento et uictoria contra ellos se firmo mas et agora somos Reputados por mas diestros et mas ualientes por que auemos sconfidos los mas diestros et poderosos en mas donques pues quela nuestra sperança es fecha doble primerament por la ualentia apres por el huso nos da grant animosidat et quanto alos ingenyos de que ellos husan suffiçientes somos nosotros de contrastar les por semblantes Et lo que pareçe a ellos auantaga de meter mucha gent darmas

[ 67v ]

sobre las cubiertas de lures lenyos sera lur nozimiento et nuestro prouecho por que la mayor part son honbres poco husados en armas los quales apenas stando posados podran star seguros ni lançar diestrament et aquellos empacharan los otros et fallira de todo et no ayades cura si lurs lenyos son en grant numero car el luguar do la batalla se fara es tan strecho que poco nos podran nozer Empero breument sabet la uerdat assi como la auemos sabida çiertament que los athenienos estrenydos de todo son uenidos a desesperacion et meten se agora a periglo manifiesto no auiendo punt sperança en lur armada mas al rishc dela fortuna et si podran salir fuera dela boca del puerto fuyran sino ferran en tierra considerando que son de todo perdidos pues con tal consideraçion et rishc como ellos se meten et se traen en las manos delos mayores enemigos que han ellos firamos en ellos teniendo por iusta Razon que assi como ellos con lur furia no se podrien fartar de nuestras personas faguamos nosotros en ellos el semblant pues nos son enemigos simples mas de todo mortales car segunt uos sabedes ellos son uenidos sin occasion ni mouimiento de buena Razon por diusmeter la tierra la qual cosa si les huuies uenida a fin aurien punido los honbres cruelment et fecho morir amarament Et las fenbras aurien en uergonyadas

[ 68r ]

et toda siçilia aurie ouido por todo suzia fama por las quales cosas en ninguna manera no deuedes de seyer negligentes ni reputar a guanançia si ellos se parten daqua car si ellos huuiessen auida la uictoria tan bien se aurien tornado alur çiudat et retornarien todos dias mas si los conteçe lo que nos pensamos seran punidos como les perteneçe et la ysla de çiçilia fincara en su franqueza mas firmement que no era enel principio buena es esta batalla et pocos tales periglos se trobaran los quales si fallen nuegan poco et prosperan et ayuden mucho aquestas paraulas dixo guilipo Et apres el et los otros capitans comandaron entrar alur gent subitament en los lenyos uidiendo que los athenienos eran ya çerca todos entrados Niquea casi como spantado delas cosas que uidie considerando el periglo queli deuie uenir et assi prestament seyendo sobrel mouimiento et ymaginando que segunt el fecho no auie dicto asaz encara clamaua a cada uno delos patrones delos lenyos et con salutaçion et dulçes paraulas clamandolo por su nonbre proprio et de su linage los preguaua que si Jamas Era estado diestro en alguna cosa quela ora lo mostrase Et si era de buenos parientes que no uituperase lurs uirtudes et buena fama recordandoles encara la libertat de lur tierra Et la senyoria et muchas otras cosas que los honbres

[ 68v ]

dizen en tales tienpos et nose guardaua de dir ren sino lo que le pareçie seyer follia et todo quanto el dizie encara no creye quel fuese abastant et apartado se hun poco dellos ordenaua deues la marina lo millor que podie por saluaçion de lur stol. O Athenienos et amigos en cara deues auer sperança por que muchas otras huestes scaparon de peyores periglos Et no queraes reprender uuestras personas por los contrarios auenimientos por que no soes husados de desase sofris mal uosotros ueyedes que yo so mas feble de enfermedat que ninguno pues yo no fuy enlas prosperidades menor de los otros ni enel proprio auer ni en las otras cosas agora so egual del mas catiuo eso en un mesmo periglo et uerament quanto deues alos dioses deuoto era et fiel et alos honbres iusto et leal et Jamas no huui enuidia a nenguno por las quales cosas encara he sperança que no obstant las cosas contrarias que nos son sobre uenidas et las contrariedades que nos menazan çessaran por que abastantment han prosperado nuestros enemigos et si por uentura alguno delos nuestros dioses fue yrado por aquesta congreguaçion de huest el es ya uenguado suffiçientment pues deuemos encara nos

[ 69r ]

sperar la misericordia delos dioses por que daqui auant somos dignos mas de misericordia que de odio por la qual cosa uos que portades las armas andat deuant ordenadament et no seades medrosos de todo pensat enel uuestro coraçon que uosotros soes castiello apparellado en qual quiere luguar que uos metres por que algunos ya en çiçilia que nos Reçibran uolenterosament et do uos alugiaredes no podran leuar uos assi liugerament no res menos siempre guardat que uuestro camino sea seguro con hordenaçion pensando cada uno de uosotros que si uos sforçades enla batalla conquistaredes luguar tierra muros et fortaleza pues andat siempre auant de dia et de noche entro a que pleguemos en algun luguar de los amigos nuestros de çiçilia car la nuestra uitualia es poca et si una uez pleguamos en algun luguar de nuestros amigos fechi conta que somos seguros por aquesto enuiemos missageros alos que son nuestros amigos que nos salguan al encuentro et aduguan uitualias empero neçessaria cosa es que el uno conforte al otro et que uos faguaes mas ualientes de coraçon que no sodes por que no auemos luguar nenguno en do si alguno no pudiesse mas fincas et pudies scapar pues cada uno et todos en semble uos sforçat mas de uuestro poder los amigos por uenir cada uno alo que desea

[ 69v ]

et los athenienos por leuar de aquesti caymiento el grant poder de nuestra çiudat son los honbres Et no los grandes muros desiertos ni los lenyos buytos.