---
title         : Auto de los Reyes Magos
date          : c 1180
purl          : https://purl.uni-rostock.de/demel/t0006
publisher     : DEMel - Diccionario del Español Medieval electrónico (https://demel.uni-rostock.de)
analog source : Auto de los Reyes Magos, in: Crestomatía del español medieval, por Ramón Menéndez Pidal con la colaboración del Centro de Estudios Históricos, acabada y revisada por Rafael Lapesa y María Soledad de Andrés, vol. I, Madrid ²1971, 71-77.
text encoding : UTF-8
---

[ 71 ]
 
{Caspar} 
Dios criador, qual marauila,
no se qual es achesta strela!
Agora primas la e ueida,
poco timpo a que es nacida.
¿Nacido es el Criador
que es de la gentes senior?
Non es uerdad, non se que digo;
todo esto non uale uno figo.
Otra nocte me lo catare;
si es uertad, bine lo sabre.
¿Bine es uertad lo que io digo?
En todo, en todo lo prohio.
¿Non pudet seer otra sennal?
Achesto es i non es al;
nacido es Dios, por uer, de fembra
in achest mes de december.
Ala ire o que fure, aoralo e,
por Dios de todos lo terne.

[ 72 ]
 
{Baltasar} 
Esta strela non se dond uinet,
quin la trae o quin la tine.
¿Por que es achesta sennal?
en mos dias [no] ui atal.
Certas nacido es en tirra
aquel qui en pace i en guera
senior a a seer da oriente
de todos hata in occidente.
Por tres noches me lo uere
i mas de uero lo sabre.
¿En todo, en todo es nacido?
Non se si algo e ueido.
Ire, lo aorare,
i pregare i rogare.
{Melchior} 
Ual Criador, atal facinda
fu nunquas alguandre falada
o en escriptura trubada?
Tal estrela non es in celo,
desto so io bono strelero;
bine lo ueo sines escarno
que uno omne es nacido de carne,
que es senior de todo el mundo,
asi cumo el cilo es redondo;
de todas gentes senior sera
i todo seglo iugara.
¿Es? ¿non es?
Cudo que uerdad es.
Ueer lo e otra uegada,
si es uertad o si es nada.
Nacido es el Criador
de todas las gentes maior;
bine lo [u]eo que es uerdad;
ire ala, par caridad.

 
{Caspar} 
Dios uos salue, senior; ¿sodes uos strelero?
dezidme la uertad, de uos sabelo quiro.

[ 73 ]
 
[¿Uedes tal marauila?]
[Nacida] es una strela.
{Baltasar} 
Nacido es el Criador,
que de las gentes es senior.
Ire, lo aorare.
{Caspar} 
Io otro si rogar lo e.
{Melchior} 
Seniores, ¿a qual tirra, o que[redes] andar?
¿Queredes ir conmigo al Criador rogar?
¿Auedes lo ueido? Io lo uo [aor]ar.
{Caspar} 
Nos imos otrosi, sil podremos falar.
Andemos tras el strela, ueremos el logar.
{Melchior} 
¿Cumo podremos prouar si es homne mortal
o si es rei de terra o si celestrial?
{Baltasar} 
¿Queredes bine saber cumo lo sabremos?
Oro, mira i acenso a el ofrecremos:
si fure rei de terra, el oro quera;
si fure omne mortal, la mira tomara;
si rei celestrial, estos dos dexara,
tomara el encenso quel pertenecera.
{Caspar y Melchior} 
Andemos i asi lo fagamos.

 
{Caspar, Baltasar y Melchior} 
Salue te el Criador, Dios te curie de mal:
un poco te dizeremos non te queremos al;

[ 74 ]
 
Dios te de longa uita i te curie de mal;
imos in romeria aquel rei adorar
que es nacido in tirra, nol podemos fallar.
{Herodes} 
¿Que decides, o ides? ¿a quin ides buscar?
¿de qual terra uenides, o queredes andar?
Decid me uostros nombres, nom los querades celar.
{Caspar} 
A mi dizen Caspar,
est otro Melchior, ad achest Baltasar.
Rei, un rei es nacido que es senior de tirra,
que mandara el seclo en grant pace sines gera.
{Herodes} 
¿Es asi por uertad?
{Caspar} 
Si, rei, por caridad.
{Herodes} 
¿I cumo lo sabedes?
¿ia prouado lo auedes?
{Caspar} 
Rei, uertad te dizremos,
que prouado lo auemos.
{Melchior} 
Esto es grand ma[ra]uila;
un strela es nacida.
{Baltasar} 
Sennal face que es nacido
i in carne humana uenido.
{Herodes} 
¿Quanto i a que la uistes
i que la percibistis?

[ 75 ]
 
{Caspar} 
Tredze dias a,
i mais non auera,
que la auemos ueida
i bine percebida.
{Herodes} 
Pus andad i buscad
i a el adorad
i por aqui tornad.
Io ala ire
i adoralo e.

 
{Herodes} 
¿Quin uio numquas tal mal?
¡sobre rei otro tal!
Aun non so io morto
ni so la terra pusto!
¿Rei otro sobre mi?
Numquas atal non ui!
El seglo ua a caga,
ia non se que me faga,
Por uertad no lo creo
ata que io lo ueo.
Uenga mio maior do[ma]
qui mios aueres toma.
Id me por mios abades
i por mis podestades
i por mios scriuanos
i por meos gramatgos
i por mios streleros
i por mios retoricos;
dezir man la uertad, si iace in escripto
o si lo saben elos o si lo an sabido.

 
{Los sabios} 
Rei, ¿qque te plaze? He nos uenidos.

[ 76 ]
 
{Herodes} 
¿I traedes uostros escriptos?
{Los sabios} 
Rei, si traemos,
los meiores que nos auemos.
{Herodes} 
Pus catad,
dezid me la uertad,
si es aquel omne nacido
que esto tres rees man dicho.
Di, rabi, la uertad, si tu lo as sabido.
{Rabí primero} 
Po[r] ueras uo lo digo
que nolo [fallo] escripto.
{Rabí segundo} 
¡Hamihala, cumo eres enartado!
¿por que eres rabi clamado?
Non entendes las profecías,
las que nos dixo Ieremias.
¡Par mi lei, nos somos erados!
¿por que non somos acordados?
¿por que non dezimos uertad?
{Rabí primero} 
Io non la se, par caridad.
{Rabí segundo} 
Por que no la auemos usada
ni en nostras uocas es falada.