---
title         : [Documentos Zamoranos]
date          : 1128-1261
purl          : https://purl.uni-rostock.de/demel/t0171
publisher     : DEMel - Diccionario del Español Medieval electrónico (https://demel.uni-rostock.de)
analog source : Documentos Zamoranos. I. Documentos del Archivo Catedralicio de Zamora. Primera Parte (1128-1261). Transcripción realizada por José Luis Martín, Salamanca 1982.
text encoding : UTF-8
---

[ 10 ]
 In nomine sancte et individue Trinitati s, videlicet Patris
 et Filii et ab utroque procedentis Spiritus Sancti qui unus
 et admirabilis exstat Deus per nunquam finienda seculorum
 secula.
 
 In exordio mundane creacionis legimus Deum, rerum conditorem,
 Adam primum hominem de limo terre formasse dedisseque ei
 adiutorium simile sibi Evam quam de costa ipsius formaverat;
 quibus etiam benedixit dicens: «Crescite et multiplicamini
 et replete terram; ideoque relinqu(et hom)o patrem et matrem
 et adherebit uxori sue ut sint duo in carne una itaque iam
 non sunt duo set una caro; quod ergo Deus coniunxit homo non
 separet. Et quia constat tam venerabilem auctoritatem immo
 eciam coniugium fieri debere, mundane legis exposcit
 auctoritas ut quicquid ab sponso sponse fuerit collatum
 litterarum titulis adnotetur quatinus per diuturna tempora
 firmum et inviolabile permaneat.
 
 Igitur, in Dei nomine, ego Adefonsus Telleth inpulsus tali
 voluntate ut expeterem te dulcissimam atque amantissimam
 Maior Guterriz et tua voluntate et Christo adiuvante te ad
 coniugium sociare volo et de rebus proprietatis mee dotare
 cupio, do tibi, amica mea, meam porcionem in populatura de
 Tel Guterriz, in Caneles meam porcionem, in Villa Velit meam
 porcionem, in Fherez meam porcionem, in Castrelo de Carrione
 meam porcionem, in Villa Fredolfo et in Manquolos meam
 porcionem, in Fraxino de Coianca meam porcionem.
 
 Has hereditates supranominatas do tibi uxori mee Maior
 Guterriz ego Adefonsus Tellehz sub nomine arrarum.
 
 Si quis vero de gente mea aut do extranea hanc institucionem
 meam irrumpere voluerit aut ego voluero, in primis sit
 excommunicatus et a fide Christi separatus et cum Iuda
 traditore dampnatus per nunquam finienda secula. Amen.
 Insuper pariat quinque libras auri purissimi tibi aut qui
 vocem tuam pulsaverit et ipsas hereditates duplatas vel
 triplicatas in simili tali loco melioratas.
 
 Facta carta de arras noto die feria Va, XIIo kalendas
 febroarii, era Millessima Ca LXXXa IIa (regnante) Adefonso
 imperatore in Toleto et in Castella et in Legione et in tota
 Hyspania; archiepiscopo Raimundo in Toleto; episcopo Petro
 in Secovia; episcopo Iohanne in Legione; Bernardo

[ 11 ]
 episcopo
 in Zamora; Petro episcopo in Palencia; comite Poncio in
 Zamora et in Salamantica; comite Ruderico Gomez in Castella;
 Didaco Munioz maiorino in Saldania et in Carrione; Lupo
 Lupiz in Ceia et in Ceione.
 
 Petrus Pelagii confirmat, Sona Pedriz conf., Martinus Diaz
 conf. Godestio Enequiz conf.
 
 Citi ts., Veliti ts. , Xab ts.,
 
 Ego Adefonsus Telleth hanc cartam fieri iussi et legentem
 audivi et propria manu mea roboravi.
 
 Berno qui notuit.


[ 12 ]
 
 (Christus). In Dei nomine. Ego Maria Haldemiriz una cum viro
 meo Salvador Salvadorez et filiis et filiabus meis Marina
 Andres et Salvador Andres et Stephano Andres et Pedro Andres
 et Aurovida Andres et Pedro Salvadorez, vobis Andreas
 Ordoniz et uxori tue Maria Vidas et filiis et filiabus
 vestris. In domino Deo eterno salutem. Amen.
 
 Ideo placuit nobis atque convenimus ut nullus quoque gentis
 imperio nec suadentis articulo neque per ebrietatem vini
 neque per metum alicuius potestatis sed animo volenti
 accessit nobis spontanea voluntas ut faciamus vobis cartulam
 vendicionis et scripturam firmitatis, sicut et facimus, de
 hereditate nostra propria. Et habet iacentia in territorio
 zemorense, in villa que vocitant Bamba; et est ipsa
 hereditate illa que fuit de meo marito Andres Papello. Tota
 integra quanta que habemus in illa villa de Bamba et ad
 illam pertinet ad faciendum forum sicut ipse Andres Papello
 tenuit et possedit et in potestate sua habuit et vendicata
 et iudicata in vita sua fuit; quanta que in illa villa
 habebat: terras ruptas et inruptas, montes, pratis, pascuis,
 paludibus, aquis, molinariis, linares, orto, ferranias,
 casas et corte, exitibus et per ubi inquirere et invenire
 potueritis ipsam hereditatem quod pertinet ad Bamba sicut
 comes Raimundus populavit eam et exterminavit illam quod
 scire poteris ut fuisset de Andres Papello in toto termino
 de Bamba, habeas tu Andres Ordoniz totam integram et omnis
 posteritas tua in secula seculorum. Et accepimus de vobis
 nominato precio VIIIo morabetinos bonos tantum nobis et
 vobis placuit; et de ipso precio apud vos nichil non
 remansit in debito pro dare sed de totum completi sumus.
 Habeatis vos illam hereditatem totam integram et omnis
 posteritas vestra in secula seculorum vendendi, donandi,
 tenendi, testandi et facite de illa quod vestra fuerit
 voluntas ita ut de hodie die vel tempore sit ipsa hereditate
 de iure nostro abrasa et in vestro iure sit tradita atque
 confirmata.
 
 Si quis tamen, quod fieri non credimus, tam de nobis quam de
 propinquis nostris aut de extraneis qui contra istam
 cartulam vendicionis ad inrumpendum venerit vel venerimus,
 in primis accipiat ira Dei Patris omnipotentis et sit
 maledictus et excommunicatus et non videat que bona sunt in
 Iherusalem neque pax in Israel sed cum Iuda, Domini
 traditore, lugeat penas in eterna dampnatione in inferno
 inferiori; et pariat quid voci vestre pulsaverit in duplo
 vel triplo talem hereditatem; et pectet ad palacii regis C.m
 morabetinos et vobis perpetim habitura.
 
 Facta cartula vendicionis notum die quod erat IIIIo nonas
 ianuarii in era Ma Ca LXXX.ma VIIIa; regnante imperator
 Adefonsus in Legione

[ 13 ]
 et in Toletola et in
 Yspania; mandante Zemora comes Poncius; sub manu euis Marino
 Anaya; in sede sancti Salvatoris S. episcopus.
 
 Et ego Maria Haldemiriz una cum viro meo Salvador Salvadorez
 et filiis et filiabus nostris sicut in supra scripti sumus
 in hanc cartula vendicionis manus nostras imposuimus et
 roboravimus.
 
 Qui presentes fuerunt et viderunt et audierunt:
 
 Alvaro Iohannes conf. Garcia Iohannes conf. Menendus Iohannes
 conf.
 
 Iohannes Cideliz conf. Iohan Iohannes conf. Thome Iohannes
 conf. Martinus Cideliz filius de Cidel Salvadorez conf.
 
 Gaudio Iulianiz conf. Iohannes Iulianiz conf. Domingo Pedriz
 conf.
 
 Favivi Pedriz conf. Fernandus Cidiz conf. Petrus Salvadorez
 conf.
 
 Petrus Cidiz conf. Martinus Markiz conf. Garcia Pedriz conf.
 
 Vermudus Pelayz conf. Guilelmo Raimundo conf. Cidi Viviz
 conf.
 
 Laurencius Pedriz conf. Domingo Salvadorez conf. Christoval
 de Olivares conf.
 
 Migael Alvarez conf. Martinus, marito de Mariola, conf. Don
 Fortes de Truncoso conf.
 
 Pedro Pedriz conf. Fernando Menendiz conf. Et tota collatio
 de sancto Salvatore conf.
 
 Citi ts. Veliti ts. Xab ts.
 
 In roboracione de ista cartula tercia de morabetino.
 
 Hoc fuit factum in orta de mercatello ad illas petras primum
 mercatum.
 
 Hec comparacio fuit facta in mense quando homines de
 Salamanca saccabant illum mensem. Et erat in illo tempore
 dominante Zemora comes Rodericus Martiniz, era Ma Ca LXX.ta
 IIIa, regnante imperator Adefonsus; uxor eius regina
 Berengaria; in sede sancti Salvatoris Bernardus episcopus.
 
 Testes sunt isti homines: Iohannes Cidelit et suo iermano
 Salvador Cideliz; Favivi Pedriz; Romanus Pedriz filio de
 Pedro Xabiz; Iohannes Gosendiz, Toemiro Tinna; Arias Pelayz,
 Didago Pedriz. Pedro Iohannes Fogaza, Cidel Xabiz, Vermudo
 Cidiz Calbo, Iohannes Stephaniz de Mercatello, Pedro Vidas
 suo vicino, Iohannes Cidiz filio de Citi Markiz.


[ 14 ]
 
 (Christus) In Dei nomine. Ego Martinus Pelayz et uxor mea
 Maria Pedriz tibi Menendo Tedoniz. In domino Deo eterno,
 salutem. Amen.
 
 Placuit nobis per bonam pacem et voluntatem ut nullus quoque
 gentis imperio nec suadentis articulo neque per ebrietatem
 vini neque per metum alicuius potestatis sed sano animo et
 integro consilio accessit nobis spontanea voluntas ut
 faciamus tibi cartula vendicionis et scriptura firmitatis,
 sicut et facimus, de hereditate nostra propria que habuimus
 et comparavimus et habet iacentia intus Zamora; et est ipsa
 hereditas una casa cum suas parietes et cum suo exitu. Et
 est de una parte casas de Martino Markiz et de Iohannes
 Gunzalviz et de alia parte indenante corte de Garcia Pedriz
 et corte de Auro Godiniz et de alia parte casa de Garcia
 Iohannes et ecclesia de sancti Martini. Et accepimus de tibi
 nominato precio XI.cim morabetinos; tantum nobis placuit et
 de ipso precio apud te nichil remansit in debito pro dare
 sed de totum completi sumus. Habeas tu illa casa et omnis
 posteritas tua in secula seculorum vendendi, donandi,
 tenendi, testandi et facite de illa quod tua fuerit voluntas
 evo perhenni et secula cuncta ita ut de hodie die vel
 tempore sit ipsa casa de iure nostro abrasa et in tuo iure
 sit tradita atque confirmata.
 
 Si quis tamen, quod fieri non credimus, tam de nobis quam de
 propinquis nostris aut de extaneis qui contra ista cartula
 vendicionis ad inrumpendum venerit, sit maledictus et
 excommunicatus et non videat que bona sunt in Iherusalem
 neque pax in Israel sed cum Iuda, Domini traditore, lugeat
 penas in inferno inferiori et pariat quid voci tue
 pulsaverit in duplo vel triplo talem casam; et pectet ad
 palacii regis XXXa morabetinos et tibi perpetim habitura.
 
 Facta cartula vendicionis notum diem III idus maii, sub era
 Ma Ca LXXX.ma VIIIIa; regnante imperator Adefonsus in
 Legione et in Toletola et in Yspania; mandante Zemora comes
 Poncius; sub manu eius Martino Anaya; in sede sancti
 Salvatoris Stephanus episcopus.
 
 Et ego Martinus Pelayz et uxor mea Maria Pedriz tibi Menendo
 Tedoniz in hanc cartula vendicionis manus nostras imposuimus
 et roboramus.
 
 Qui presentes fuerunt et viderunt et audierunt:
 
 Martinus Markiz, conf. Pedro Martiniz suo filio conf. Garcia
 Pedriz conf.
 
 Garcia Almoravede conf. Tibaldo de Mercatello conf. Migael
 Cidiz conf.
 

[ 15 ]
 
 Fernando Cidiz conf. Monio Tirado conf. Domingo Rubio
 Cabatero conf.
 
 Garcia Iohannes conf. Menendo Cabatero conf. Pedro Pelayz
 conf.
 
 Pelay Pedriz, Pedro Froylaz, Pedro Iohannes. Rei Rodrigo.

 (Christus). In Dei nomine. Ego Fernandus Fernandiz vobis
 magistro Mercator. In domino Deo eternam salutem. Amen.
 
 Placuit michi per bonam pacem et voluntatem et nullus quoque
 gentis imperio nec suadentis articulo neque per ebrietatem
 vini neque per metum alicuius potestatis sed sano animo
 integroque consilio accessit michi spontanea volumptas ut
 faciam vobis supra nominato cartulam vendicionis et
 scripturam firmitatis de hereditate mea propria; et habet
 iacentia intus Zemora et est ipsa hereditate una casa cum
 suo superato et cum suas parietes et cum suo exitu; et est
 de una parte corte de Adriano Pedriz et de alia parte casa
 de Monio Abbate et indenante carrera que vadit de sancto
 Salvatore pro ad sancta Columba et casa de Domingo
 Salvadorez et casas de Pedro Christoforiz, capellano de
 sancto Salvatore, et casa de Pedro ¿Cidiz? et casa de
 Michael Pedriz et casa de Iohanne Sancio. Et accepi de vobis
 nominato precio XVI morabetinos bonos; tantum michi et vobis
 placuit et de ipso precio apud vos nichil in debito pro dare
 non remansit sed de totum completus sum. Habeatis vos illam
 casam sicut ibi sonat et omnis posteritas vestra in secula
 seculorum vendendi, donandi, tenendi, testandi et facite de
 illa quod vestra fuerit voluntas ita ut de hodie die vel
 tempore sit ipsa casa de iure meo abrasa et in vestro iure
 atque dominio sit tradita.
 
 Si quis tamen, quod fieri non credimus, tam de michi quam de
 propinquis meis aut de extraneis qui contra ista cartula
 vendicionis ad inrumpendum venerit, quisquis ille fuerit, in
 primis accipiat iram Dei Patris omnipotentis et sit
 maledictus et excommunicatus et non videat que bona sunt in
 Iherusalem neque pax in Israel sed cum Iuda, traditore
 Domini, lugeat penas in eterna dempnacione. Et pariat quod
 voci vestre

[ 16 ]
 pulsaverit in duplo vel triplo talem
 casam; et pectet ad palacii regis C morabetinos; et vobis
 perpetim habitura.
 
 Facta cartula vendicionis notum die quod eirat IIIIo idus
 septembris in era Ma Ca H XLa IIIa; regnante imperator
 Adefonsus in Legione et in Toletola et in Yspania; uxor eius
 imperatriz Enrica; mandante Zemora comes Poncius; sub manu
 eius Marino Anaya; in sede sancti Salvatoris Stephanus
 episcopus; sub manu eius archidiachonus Iohannes.
 
 Et ego Fernandus Fernandiz vobis magistro Mercatore in hanc
 cartula vendicionis manus meas imposui et roboravi et signum
 meum confirmavi.
 
 Qui presentes fuerunt et viderunt et audierunt: Anfus Gilez
 conf. Suero Doniz conf. Pedro Balteriz conf. Michael Cidiz
 conf. Pedro Cidiz conf. Salvador Salvadorez conf. Iohannes
 Goiz conf. Fernan Cidiz conf. Iohannes Gunsalvez conf.
 Guilelmus Scriba conf. Pedroche conf. Pedro Christoforiz
 conf. Monio Brinca conf. Alvaro Iohannes conf. I. Pedriz
 conf. Matheus conf. Domingo Salvadorez conf. Laurencius
 Pedriz conf. Iohannes Iohannis conf. Adranus Pedriz conf.
 Petrus Medicus conf. Ioffredus de Meana conf. Garcia Pedriz
 conf. Pedro Tasca conf. Totum concilium sancti Salvatoris
 conf.


[ 18 ]
 
 (Christus). In Dei nomine. Ego Marina Arias una cum filiis
 meis Petrus Fernandiz et Marina Fernandiz et Ilvira
 Fernandiz, in domino Deo eterne salutem.
 
 Placuit nobis per bona pacis volumptas, nullus quoque gentis
 imperio nec suadentis articulo neque per metum neque per
 ebrietatem sed sano animo integro consilio, propria nobis
 accessit volumptas ut facimus vobis Giraldo de Xe(ma) et Gil
 cartula venditionis de una vinea in Val de Mauros; et est de
 una parte vinea de Iohannes Gonsendiz et de alia parte
 vineas que fuerunt de Catasol et de alia parte rego que de
 Maria Elias et de alia parte carraria que vadit pro a sancti
 Iuliani. Damus a vobis ipsa vinea quomodo consignamus eam
 propter precium que accepimus de vos VIIII morabetinos,
 tantum nobis et vobis bene complacuit et de ipso precio apud
 vos nichil remansit in debito pro dare sed totum completum
 est. Ita ut de hodie die et tempora sit ista vinea de iuri
 nostro abrasa et in vestri iuro sit tradita atque confirmata
 per evuo et secula cuncta.
 
 Si quis tamen, quod minime fieri non credimus aliquis homo
 venerit vel venerimus tam de propinquis quam de extraneis,
 quisquis ille fuerit qui talia egerit, in primis accipiat
 ira Dei Patris omnipotentis et sit anathematizatus et
 excomunicatus et a fide Christi separatus qui nec corpus
 suum suscipiat terra nec animam eius habeat veniam, et
 habeat partem cum Datan et Abiron qui eos terra vivos
 obsorbuit et cum Iuda traditore Domini sit particeps in
 inferno inferior; et insuper pariat illa vinea duplata vel
 quomodo per tempus sit meliorata et in tali loco et insuper
 cauto ex parte palacii mil solidos et vobis perpetim
 abitura.
 
 Facta carta vendicionis et scriptura firmitatis notum die
 quod erit III idus marcii, era Ma C LXL VIIII; regnante in
 Zamora, in Legion et in Gallecia rex Fernandus; in Zamora
 meirino Domingo Michaeliz; in sede sancti Salvatoris
 Stephanus episcopus et archidiaconus Iohannes.
 
 Ego Marina Arias una cum filiis meis Petrus, Marina et Ilvira
 qui hanc cartam fecimus et facere iussimus et legere
 audivimus, vobis Giral de Xema et Gil in hanc cartam
 vendicionis manus nostras roboramus.
 
 Qui presentes fuerunt: Petrus Renion conf. Laurentius Pedriz
 conf. Domingus Salvatoriz conf. Adrian Pedriz conf. Rolanus
 presbiter conf.

[ 19 ]
 Salvador Ramiriz presbiter,
 Iordan conf., Roman Cidiz conf. Petrus Tarancha conf.
 Salvador Sueriz conf. Martinus Sendiniz conf. Petrus Alfonso
 conf. Petrus Salvadoriz conf. Don Ponzo conf. Fai Pedriz
 conf. Petrus Lopiz conf. Tome Menendiz conf., Fernandus
 Rodriguiz conf. Concilio de sancta Columba conf.
 
 Pro testes: Xab ts. Cid ts. Velid ts.
 
 Pelagius qui notuit.

 (Christus). In nomine sancte en individue trinitatis. Ego
 Stephanus, zemorensis ecclesie episcopus, una cum conventu
 eiusdem ecclesie canonicorum facimus vobis magistro V. et
 Petro Bernardi kartam et pactum scriptum firmatum de ipsa
 bolloneira que est in flumine Dorio, iuxta villa que dicitur
 Frexno, que inter Taurum et Zemora, hoc videlicet modo: ut
 faciatis ibi azenias quantas volueritis et poteritis ab una
 ripa usque ad aliam et tam de ipsis azeniis quam de ipsa
 bolloneira habeatis medietatem integram et possideatis eam
 iure hereditario tam vos quam posteritas vestra vel
 cuicumque donare vel vendere volueritis.
 
 Si quis autem hoc factum nostrum irrumpere temptaverit, tam
 de nostris quam de extraneis, quisquis ille fuerit, sit
 maledictus et excomunicatus et a fide Christi separatus et
 cum Iuda proditore dampnatus et non videat que bona sunt in
 Iherusalem neque pacem in Israel et pariat ipsa hereditate
 duplata vel triplata in tali vel meliori loco; et hunc
 factum nostrum sit semper firmum et semper habeat roborem.
 Et qui istam kartam pulsaverit pectet mille morabetinos in
 cautu ad partem palacii.
 
 Facta karta noto die IIIIo nonas iunii, era Ma CCa IIa,
 regnante rege Fernando in Legione et Gallecia; Fernando
 Roderici mandante Zamora; sub manu eius vieario Dominico
 Michaeliz; episcopo Stephano in sede sancti Salvatoris; sub
 manu eius archipresbitero W.
 
 Ego Stephanus episcopus una cum conventu zemorensis ecclesie
 qui hanc kartam iussimus et presentes dum legeretur
 audivimus eam manibus nostris roboramus et signo sancte
 crucis confirmamus.
 

[ 20 ]
 
 Qui presentes fuerunt et viderunt et audierunt. Fernando
 Fernandiz conf. Pelagio Tedoniz conf. Petro Cidiz conf.
 Faive Lopiz conf. Michael conf. Alfonso Giliz conf. Stevan
 Cidiz conf. Petro Lopiz conf. Michael Faiviz conf. Gunsalvo
 Vicenciz, Salvador Salvadoriz conf. Menendo Muniz conf. Ioan
 Martiniz conf. Rodrigo Salgado, Don Vidales de la Ponte
 conf. Don Suero de la Ponte conf. Don Arnaldo conf. Monio
 Brinca conf. Dominico del capellán conf. Dominico Beizo
 conf. Martín Felgeras conf. Stevan Cortes conf. Bufon conf.
 Pelai Beizo conf. Sancio Pardo conf. Pelagius presbiter
 conf. Fernando Calaza conf. Ferveo conf. Petro Ordoniz conf.
 Garsia Petriz conf. Don Rollan presbiter conf. Iohannes
 Mazcarino conf. Pelagio Pelaiz conf. Petro Regnon conf.
 Monio Pekeno conf.
 
 De canonicis: prior magistro Merchan conf. Iohannes Gonsalviz
 conf. Petrus Christoval capellan conf. Don Froila conf.
 Petro Bezerra conf. Michael Cabeza conf. Michael Giraldo
 conf. Monio Tirado conf. Don Eita conf. Reimundus Sanz conf.
 Petruxe conf. Domnus Afreus conf. Pelagius Gonsalviz conf.
 Petro Godiniz conf. Pelagio de Francia conf. Petro Arias
 conf. Pelagio de Tauro conf.
 
 Concilio de sancti Salvatoris auditoris et conf.
 
 Pro testes: Cid ts. Xab ts. Velid ts.
 
 Ciprianus Cortes qui notuit.

 (Christus). In Dei nomine. Ego dompna Locadia. In domino Deo
 eterne salutem. Amen.
 
 Placuit michi per bonam pacem et voluntatem nullus quoque
 gentis imperio nec suadentis articulo neque per metum regis
 neque pertimescentis nullus homo sed sano animo integroque
 consilio propria michi accessit voluntas ut facerem me
 vasala sancti Salvatoris et dompno episcopo Stephano, sicut
 et facio, et post obitum meum do atque concedo illam terciam
 partem de quantum habeo ad sancti Salvatoris et dompno
 episcopo Stephano de casas, de vineas, de cubas, de liteira,
 de quantum ha(beo) ganatum et ganare potuero usque ad
 minimam culiarem, pro remedium anime mee et parentum meorum.
 
 Et si aliquis homo venerit, quisquis sit, qui hunc factum
 meum ad

[ 21 ]
 irrumpendum venerit, in primis accipiat
 iram Dei patris omnipotentis et sit anatematizatus et
 excomunicatus et a gremio sanote matris ecclesie segregatus
 et non videat que bona sunt in Iherusalem nec pax in Israel
 sed cum traditori sit particeps in eterna dampnacione et ex
 parte palacii pectet C morabetinos.
 
 Ego dompna Locadia karta quam iussi facere et legentem audivi
 vobis dompno episcopo Stephano in hanc cartam meas roboro.
 
 Qui presentes fuerunt: don Mateos conf. Fernan Cidiz conf.
 Petrus Iohannis conf. Rodrigo Iohannis conf. Petrus
 Salvatoriz conf. Petrus Muniz conf. Fernan Fernandiz conf.
 Iohannes Iulianiz conf. Dominico Estevaniz conf. Salvador 
 Salvadoriz conf. Diago Xemeniz conf. Alfonso Giliz conf.
 Petrus Iohanis, alfaate conf. Lourenz Petriz conf. Petrus
 Mauro conf. Monio Pekeno conf. Petrus Neto conf. Magister.
 W. conf. Don Nuno, Ioan Goiz conf. Don Suero conf. Don
 Froila conf.

 In Dei nomine. Ego Sol Petriz ex libero arbitrio meo et
 propria voluntate, pro remedio anime mee et parentum meorum
 mando et committo terciam meam de omni possessione que
 reperietur apud me in obitu meo sancto Salvatori de Zamora
 et donno Stephano zamorensi episcopo vel eius successori. Do
 eam et concedo donno Stephano zamorensi episcopo ad
 possidendum iure hereditario vel ad utendum ea prout
 habuerit quicquid tercie mee convenit tam de terris quam de
 vineis et de saltu, de casis et curtis et casaribus, de
 cubis et vino, de omni supellectili domus, de lectis et
 omnibus eis necessariis, de pannis sericatis et lanaribus et
 lineis.


[ 22 ]
 
 In nomine Domini. Ego abbas de Moreirola Galterus per manum
 domni Stephani zemorensis episcopi habui iudicium cum Petro
 Muniz et matre sua et quoheredibus suis de Val de Iunzel
 super hereditate de Imazes, iudicibus existentibus Pelagio
 Pelaiz et Fernan Petriz et Roman Petriz et Petro Salvadoriz
 de Flores; et firmavi cum testibus corum ista sunt nomina:
 Iohanne Gosendiz, Petro Guta, Petro Mela, Petro Testa,
 Vilidi Malamoneda, Salvador Loureo, Vermudu Reganiado,
 Gonsendo sobrino de Iohanne Gosendiz, Paladino de Montamarta
 cum filiis suis, Fernan Corzo, Menendo Osseiro, Martin
 Cidiz, Petro Cidiz, Petro Iustiz, Salvador Frolaz de Vilar
 Seco, Salvador Petriz, Iohanne Martiniz, Salvador Squerdo.
 
 Et firmavi quod nec ipsi nec homines sui de Val de Iunzel
 aliquid iuris habeant in hereditate de Imazes nisi tantum
 intrare cum animalibus suis et aqua bibere et inde exire;
 intrare autem debent per Preones cum Valis Stremer fuerit
 seminata; et cum Preones fuerit seminata intrare per Valle
 Stremer. Et firmavi quod ibi non debent sesteare nec piscari
 nec munleiras facere nec aliquid ibi habere nisi aqua bibere
 et inde exire; sed et panem quem cum animalibus suis
 exterminaverunt et mea desorna per iudicium supradictorum
 iudicum pectaverunt michi.
 
 Pelagio Canto tenuit vocem meam, Petro Pede de Bove vocem
 illorum.
 

[ 23 ]
 
 Omnes iudices vero illius anni simul in unum congregati,
 videlicet Iohannes Gonsendiz, Pelagio Pelaiz, Munio de
 Outeiro, Menen Goterriz, Fernan Fernandiz, Fernando
 Adrianiz, Petro Vermuiz, Stevan Cidiz, Don Chaino,
 Gundisalvo Fernandiz, Petro Velasquiz, Roman Sesnandiz,
 Michael Ferrandiz, audierunt et confirmaverunt iudicium
 istud.
 
 Facta karta quarto decimo kalendas setembris, era Ma CCa VIa,
 rex Fernandus in Legione et in Gallecia; sub manu eius
 mandante Zamora comite de Urgel; meirino eius Asensio; in
 sede sancti Salvatoris Stephanus episcopus; archidiaconus
 Helias; archipresbiter W.
 
 Petro Christovaliz, don Froila, Pelagio de Francia, Pelagio
 de Touru, Petro Ordoniz, lo magister del scola, lo magister
 de la opera, Fernandu Adrianiz, Petro Vermuiz, Velasco
 Vermuiz, Petro Goterriz, Munio Goterriz, Iohanne Petriz
 filio de Petro Salvadoriz, Pelagio Sinleiro, don Paladinu,
 Petro Sancio, Fernan Christovaliz, Mantin Trasiuz, Gunzalvu
 Menendiz, Fernan Chufarru, Thomei Ravun, don Rool iernu de
 Pelagio Salvadoriz, Martin Muniz filio de Munio Cidiz,
 Martin Fageiras, Domingu sobrino de Iohan Cidiz, Domingu de
 Midina, Iohanne Petriz; isti et alteri plurimi fuerunt
 presentes quando karta roborata fuit in atrio iuxta ecclesia
 sancte Marte postquam confirmata fuit coram epicopo Stephano
 in ecclesia sancti Salvatoris.


[ 24 ]
 
 Rerum omnium munimenta maiorem sui procul dubio obtinent
 certitudinem si scriptis veridicis testibusque legitimis
 firmata esse dinoscantur; proinde notum fieri volumus ego
 Stefanus, Dei permissu zemorensis episcopus omnisque sancti
 Salvatoris conventus. Helias videlicet archidiaconus, W.
 decanus ceterique eiusdem ecclesie canonici tam presentibus
 quam futuris in perpetuum talem nos concordiam fecisse cum
 concilio sancte Eulalie super ordinacione ipsius ecclesie ut
 nos inibi unum capellanum vel duos qui grati sint concilio
 ponamus.
 
 Volumus insuper ut thesaurum ipsius ecclesie ad honorem Dei
 et salutem animarum suarum concilium fideliter custodiat ita
 tamen ut absque consilio nostro donandi vel vendendi
 potestatem minime habeat. Statuimus etiam ut vel nobis vel
 successoribus nostris thesaurum illius ecclesie absque eorum
 consilio quoquo modo diminuere minime liceat.
 
 Ut autem hec firma illibataque permaneat kartulam istam ad
 noticiam posterorum conscribi voluimus.
 
 Actum est hoc apud Zemoram Xo IIIIo kalendas agusti, era Ma
 CCa VIIIa, regnante in Legione rege F.; sub potestate illius
 regente Zemoram Fernando Roderici.
 
 Ego Stefanus zemorensis episcopus kartulam istam episcopali
 auctoritate roboro propriaque manu subscribo.
 
 Viderunt et audierunt hec. Petro Salvadoriz conf. don Matheus
 conf. Iohanne Iulianiz conf. don Gil conf. Salvador
 Salvadoriz conf. Domingo Stefaniz conf. Fernando Petriz
 conf. Menendo Moniiz conf. Menendo Guterriz conf. Salvador
 Crespo conf. Petro Cidiz conf. Cidi Cidiz conf. Petro Cidiz
 conf. Cidi Vermuniz conf. Petro Mauro conf. Petro Salvadoriz
 de Flores conf. Anaia Ysidriz conf. Iohanne Petriz conf.
 Petro Alfonso conf. Petro Ramon conf. Fernando Fernandiz
 conf. Monio Pelaiz conf. Velasco Vermuniz conf. Fernando
 Cidiz conf. Fernando Vermuniz conf. Petro Iohannes conf. Don
 Rodrigo conf. Roman Petriz conf. Iohanne Pelaiz. Iohanne
 Gonsendiz conf. Pelagio Pelaiz conf. Petro Iohannis conf.
 Didago Romaniz conf. Fernando Stefaniz conf. Lop Romaniz
 conf. Iohanne Petriz conf. Petro Guterriz conf. Petro
 Vermuniz conf. Garcia Garcia conf. Petro Testa conf. Petro
 Petriz conf. Roman Sesnandiz conf. Petro vCidiz conf. Roman
 Petriz conf. Vidales Guterriz conf. Fernando Moniiz conf.
 Petro Velasquiz conf. Iohanne Petriz conf. Anaia Stevaniz
 conf. Rodrigo Infante conf. Iohanne Fructuoso conf. Xemen
 Caiada conf. Garcia Xemeniz conf. Didago Xemeniz conf.
 Martin Petriz conf. Pelagio Senleiro conf. Stefan Cidiz
 conf. Xemen Petriz conf. Roman Rouperiz conf. Salvador
 Pedriz conf. don Xaino conf. Velasco Velaz conf. Domengo
 Domenguiz conf. Didago Petriz conf. Gunzalvo Menendiz
 Pelagio Canto conf. Arias Centeno conf. Petro Arias conf.
 Didago Alvariz conf. Pelai Baldron conf. Iohanne Honoriguiz
 conf. Petro Lobo conf. Gunzalvo Petriz conf. Petro Falcon 
 conf. Petro Menendiz conf. Becegon conf. Iohanne

[ 25 ]
 Campaneiro
 conf. Tomei Nano conf. don Nicolao conf. Petro Aluitiz cont.
 Concilio de Zamora confirma.
 
 Pro testes: Xab ts. Cidi ts. Vilidi ts.
 
 Pelagius notuit.

 (Christus). In Dei nomine. Ego Maria Salvadoriz una pariter
 cum filiis meis Stevan Guilelmo et Ioan Guilelmo vobis
 dompnus episcopus Stephanus, In domino Deo eternam salutem.
 Amen.
 
 Placuit nobis per bonam pacem et voluntatem nullus quoque
 gentis imperio nec suadentis articulo neque pertimescentis
 nullus homo sed sano animo integroque consilio propria nobis
 accessit voluntas ut faceremus vobis dompnus episcopus
 Stephanus kartula vendicionis, sicut et facimus, de illas
 casas nostras proprias, illas casas que fuerunt de magister
 W.; et de una parte est porta de Olivares et de altera parte
 illas casas que fuerunt de Monio Ovidiz. Ipsas casas
 vendiums vobis et concedimus cum suos aquarios integros pro
 precio que accepimus de vobis pernominato C morabetinis; et
 de ipso precio apud vos nichil remansit pro dare sed de
 totum pagati sumus. Ita ut de odie et tempora sint ipsas
 casas de iuri nostro abrasas et in vestro dominio sint
 traditas atque confirmatas per evo et secula cuncta.
 
 Et si aliquis homo venerit vel venerimus, quisquis sit, qui
 hunc factum nostrum irrumpere voluerit, in primis accipiat
 iram Dei Patris omnipotentis et sit anathematizatus et
 excomunicatus et a gremio sancte matris ecclesie segregatus
 et non videat que bona sunt in Iherusalem celestem nec pax
 in Israel sed cum Iuda traditore sit particeps in inferno
 inferiori; et ex parte palacii pectet Mo morabetinis.
 
 Facta karta vendicionis Xo IIIo kalendas octubris, era Ma CCa
 Xa, regnante rege domno Fernando in Legion et in Gallecia et
 in Zamora; sub gratia rege mandante Zamora regina dona
 Urraca; maiorino Michael Criado; in sede sancti Salvatoris
 episcopus Stephanus; archidiaconus Elias; archipresbiter
 Petrus de Zafinus.
 
 Ego Maria Salvadoriz una pariter cum filiis meis Stevan
 Guilelmo

[ 26 ]
 et Ioan Guillelmo karta quam iussimus
 facere et legentem audivimus vobis dompnus Stefanus
 episcopus in hanc kartam vendicionis manus nostras roboramus
 et signum sancte crucis facimus.
 
 Qui presentes fuerunt: Don Mateus conf. Petrus Matheus conf.
 Rodrigo Iohannis conf. Fernan Naiara conf. don Iofre Orebze 
 conf. Migael Frolaz conf. don Tome de Sancti Iohannis conf.
 Garsia Pelaiz conf. Sancius Brinca conf. Ioan Iulianiz conf.
 Don Fuas conf. Petrus Martin conf. Petrus Bernaldo conf.
 Fernan Coton conf. don Bertolomeo conf. Fernan Brinca conf.
 Fernand Brotero conf. Monio Pezeno conf. don Elias conf. don
 W. conf. Pelai Gonsalviz conf. Petrus Ordoniz conf. Petrus
 Franco conf. don Pelagio Gordo conf. don Pelagius sacrista
 conf. Petrus Suariz conf. Migael Giraldiz conf. don Mamet
 conf. Petrus Ponz conf. don Monio presbiter conf. don Fucher
 conf. Petrus Renon conf. don Fernando, filio de Roman Petriz
 conf. Ioan Repostero conf. Salvador Andres conf. Don Xaino
 conf. don Rodrigo de Troncoso conf. don Migael de Troncos
 conf. Ioan Monagalio conf. Roi Petriz conf. Petrus Velidiz
 conf. Roman Dornalio conf. Fernan Martiniz de Alfoder conf.
 Petrus Cabeza conf. Fernan Cidiz conf. Fernan Vermuiz conf.
 Roman Petriz conf. Ioan Petriz conf.
 
 Xab ts. Cid ts. Velid ts.
 
 Iohannes Fagundiz qui notavit.

 In Dei nomine. Ego Garcia Garciiz. In Domino Deo eterne
 salutem. Amen.
 
 Ideo placuit mici per bona pacis et voluntas ut facio a tibi
 Petro Barragan et uxori tua Columba Midiz karta venditionis
 de hereditate nostra propria que habemus de aviorum
 nostrorum; et habet ipsa hereditate iacentia in loco qui
 dicitur Iuncel, in collatione de Andavias.
 
 Damus a vobis ipsa hereditate pro precium que de vobis
 accepimus X VIII morabetinis; tantum a nobis et vobis bene
 conplacuit. Damus a vobis ipsa hereditate cum quantum
 aprestitum hominis est: exitus viarum, aquis aquarum,
 terras, casas, vineas, parte de ecclesia cum tota

[ 27 ]
 prestantia
 que ego in ipsa villa habebit et todos suos divisos que ad
 nos pertinet. Ita ut eodie die sit ipsa hereditate de iuri
 nostro abrasa et in vestro dominio sit tradita atque
 confirmata.
 
 (Si) aliquis homo venerit vel venerimus qui istum factum
 nostrum irrumpere voluerit quomodo pariet ipsa hereditate
 duplata vel triplata vel quantum fuerit meliorata; et a
 senior de terra pectet D solidos.
 
 Facta karta notum die quod erit kalendas december, era Ma CCa
 XIIa, mandando Zemora rege Fernando sua uxor regina Orraca;
 episcopus domnus Stephanus; sub manu rege mandando Zemora
 maiorino domnus Gomice.
 
 Qui viderunt et audierunt: Iohanne Gasco presbiter conf.
 Guncalvo Goncalviz conf. Petro Pelaiz conf. Sancho Sanchiz
 conf. Savador Andres conf. Petro Goncalviz conf. Petro Vidas
 conf. Guncalvo Petriz conf. Petro Galego conf. Cipriano
 Carnicero conf. Michael Miriz conf. Petro Franco conf.
 Menendo Nicro conf. Salvador Moniiz conf. Petro Vidales
 conf. don Govivo conf.
 
 Menendus qui notuit.

 (Christus). Ego Gonsalvo Petriz et uxor mea Sol Martiniz una
 cum filiis meis facimus kartam venditionis vobis domno Petro
 archipresbitero de Tauro de media tertia de decima de
 Publetura; et est merces eius XXX.ta marabetinos. Damus et
 concedimus vobis quicquid de ipsa decima nostrum est aut
 esse debet ut possideatis iure hereditario in perpetuum
 secundum velle vestrum vendere vel possidere vel dare cui
 vobis placuerit; et sumus pagati de eius precio quod est XXX
 marabetinos.
 
 Si quis ex parte nostra vel extranea hoc factum nostrum
 irrumpere vel violare temptaverit sit maledictus et cum Iuda
 traditore dampnatus; insuper et pactet V libras auri, medias
 ad dominum hereditatis, medias ad rege qui tenet regnum.
 
 Facta karta era Ma CC XII, regnante rege Fernando in Legione
 et in Gallecia et in omni regno suo; seniores in Tauro
 donnus Fernandus Rodriguez et Gutterro Gutterriz; maiorini
 in Tauro Petro Salvador et Pelaio Moro; alchaldos in Tauro
 Petrus Vermuiz, don Carpin, Petro Martiniz, Petro Salvador,
 don Orellan, don Bartholomeu, Rodrigo Favero;

[ 28 ]
 episcopus
 in Zamora et in Tauro donnus Stephanus; archidiaconus donnus
 Stephanus; archipresbiter in Tauro don Petro qui facit hanc
 comparaturam.
 
 Salvador Alvariz, Petro Salvador, Petro Diez Fernandus
 Enparentadus.
 
 Michael Velez, Martin Salvador, Salvador Franco, don Froceus.
 
 Rui Froceus, Iohan Gunsalviz, Pelaio Rodrigez, suos filios.
 
 Iohan Domingo, don Rodrigo, Fernandus Petriz, Iohan Tuso.
 
 Martin Petriz, don Orellan, Michael Orella, Michael Pelaiz.
 
 Don Velo, don Lubo, Iohan Salvador, Munin Garsia.
 
 Et concilium de sancto Salvador qui viderunt et audierunt.

 (Christus). In nomine domini nostri Ihesu Christi. Amen.
 
 Ego Petrus Lopiz et ego Teresa Lopiz placuit nobis per bonam
 pacem et voluntatem, nullius quoque gentis imperio nec
 suadentis articulo neque pertimescentis nullus omo set sano
 animo integroque consilio propria nobis accessit voluntas ut
 faceremus cartulam donationis, sicut et facimus, de illa
 ecclesia de sancti Iacobi de las Eiras cum tota sua
 hereditate quantum ad eam pertinet, multum et minimum;
 quantum ad nos pertinet ipsa ecclesia cum tota sua
 hereditate damus et concedimus ad ecclesiam sancti
 Salvatoris et episcopus W. et omnibus canonicis pro remedium
 anime nostre et parentum nostrorum.
 
 Et si aliquis homo venerit vel venerimus, quisqquis sit, qui
 hunc factum nostrum irrumpere voluerit, in primis accipiat
 iram Dei Patris omni-

[ 29 ]
 potentis et sit
 anathematizatus et excomunicatus et a gremio sancte matris
 eclesie segregatus et sit maledictus sicut Dathan et Abiron
 qui eos terra vivos obsorbuit; et corpus suum non sucipiat
 terra neque animam eius habeat veniam sed cum Iuda, Domini
 traditore, sit particeps in eterna dampnacione; et ex parte
 palacii pectet mille aureos et pariat vobis ipsa ecclesia
 cum quantum ad eam pertinet duplata vel triplata et quomodo
 sit meliorata.
 
 Facta carta donacionis IXo kalendas mai, era Ma CCa XVIa,
 regnante rege Fernando in Legione et in Gallecia et in
 Asturiis; mandante Zamora Gunsalvo Osoriz; in sede sancti
 Salvatoris episcopus W. et eius archidiaconis Stephano et
 Roderico.
 
 Ego Petrus Lopiz et ego Teresa Lopiz carta quam iussimus
 facere et legentem audivimus ad ecclesiam sancti Salvatoris
 et episcopus W. et omnibus canonicis in hanc cartam
 donacionis manus nostras roboramus et concedimus.

 (Christus). In Dei nomine. Ego dona Fronilli una pariter cum
 meo marido Ioan Guilelmiz vobis magisterscole. In domino Deo
 eternam salutem. Amen.
 
 Placuit nobis per bonam pacem et voluntatem nullius quoque
 gentis imperio nec suadentis articulo neque pertimescentis
 nullus homo sed sano animo integroque consilio propria nobis
 accessit voluntas ut faceremus vobis cartulam vendicionis,
 sicut et facimus, de illa casa nostra propria que habemus in
 atrium sancti Salvatoris, illa casa prenominata que fuit de
 Miauro Cete mater de Petrus Salvadoriz Gota; et de una parte
 sunt illas casas de Petrus Salvadoriz et de altera parte est
 illa bodega de Petrus Salvadoriz. Ipsa casa integra vadit
 per illa cortezela usque ad illas casas que fuerunt de
 Marina Feles et illa pariete tota integra que es contra illa
 figal vendimus vobis et concedimus pro precio quem accepimus
 de vobis prenominato XXXa II.os morabetinis; et de ipso
 precio sumus pagati. Ita ut de hodie et deinceps sit ipsa
 casa de iuri nostro

[ 30 ]
 abrasa et in vestro dominio
 sit tradita atque confirmata per evo et secula cuncta.
 
 Et si aliquis homo venerit vel venerimus, quisquis sit, qui
 hunc factum nostrum ad irrumpendum venerit, in primis
 accipiat iram Dei Patris omnipotentis et sit anathematizatus
 et excomunicatus et a gremio sancte matris ecclesie
 segregatus et non videat que bona sunt in Iherusalem neque
 pacem in Israel sed cum Iuda, Domini traditore, sit
 particeps in inferno inferiori; et ex parte palacii pectet C
 morabetinos et pariat vobis ipsa casa duplata vel triplata
 in tali loco et quomodo sit meliorata.
 
 Facta carta vendicionis IIo ydus mai, era Ma CCa XVIa;
 regnante rege Fernando in Legione et in Gallecia et in
 Asturiis; mandante Zamora Gunsalvus Osoriz; in sede sancti
 Salvatoris episcopus W. et eius archidiaconibus Stephano et
 Roderico.
 
 Ego dona Fronilli una pariter cum viro meo Ioan Guilelmiz
 karta quam iussimus facere et legentem audivimus vobis
 magisterscole in hanc kartam vendicionis manus nostras
 roboramus.
 
 Qui resentes fuerunt: Velasco Vermuiz conf. Fernand Fernandiz
 conf. Vermui Vermuiz conf. Roman Estevaniz et suo filio
 conf. Petrus Vivas conf. Stevan Iohannes conf. Petrus Lopiz
 conf. Petrus Martiniz conf. Ioan Arias conf. Ioan Oliver
 conf. Ioan Repostero conf. Pelai de Tauro sacristan conf.
 Domingo Fernandiz conf. Don Mames conf. Monio Longo conf.
 Michael Giraldi conf. don Matheus conf. Petrus Calabaza 
 conf. Diago Muniz conf. Monio Fernandiz conf. Petrus Petriz
 conf. Ioan Iulianiz conf. Menendus Cayfas conf. don Gomiz
 conf. don Iulian conf. Guido Carnizero conf. filio de
 Fregaburros conf.
 
 Xab ts. Cidi ts. Velidi ts.
 
 Iohanes Facundi qui notavit.

 (Christus). In nomine domini nostri Ihesu Christi. Amen. Ego
 Stevan Cidiz placuit michi per bonam pacem et voluntatem
 nullius quoque gentis imperio nec suadentis articulo neque
 pertimescentis nullus homo sed sano animo integroque
 consilio propria michi accessit voluntas ut

[ 31 ]
 facerem
 me vasallo sancti Salvatoris et dompnus episcopus W., sicut
 et facio; et post obitum meum do et concedo terciam partem
 de toto meo aver de quantum abeo ganatum et ganare potuero
 ad sancti Salvatoris et episcopus W. et omnibus canonicis
 eius pro remedium anime mee et parentum meorum. Et istum
 factum sedeat firmum et neque per ira neque per sana neque
 ad mortem neque in vita non sedeat desfactum.
 
 Et ego Stevan Cidiz una pariter cum mea mulier dona Xemena
 damus et concedimus medietate de illa ecclesia de
 Mofarrazinos que nos ibi abemus ad sancti Salvatoris et
 quitamus eam pro remedio animarum nostrarum et parentum
 nostrorum.
 
 Et si aliquis homo venerit vel venerimus, quisquis sit, qui
 hunc factum ad irrumpendum venerit, in primis accipiat iram
 Dei Patris omnipotentis et sit anathematizatus et
 excomunicatus et a gremio sanote matris ecclesie segregatus
 et non videat que bona sunt in Iherusalem neque pacem in
 Israel sed cum Iuda, Domini proditore, sit particeps in
 eterna dampnacione; et ex parte palacii pectet D
 morabetinos.
 
 Facta karta IIIo kalendas augusti, era Ma CCa XVIa, regnante
 rege Fernando in Legione et in Gallecia et in Asturiis;
 mandante Zamora Gonsalvus Osoriz; in sede sancti Salvatoris
 episcopus W. et eius archidiaconibus Stefano et Roderico.
 
 Ego Stevan Cidiz carta quam iussi facere et legentem audivi
 ad sancti Salvatoris et episcopus W. et omnibus canonicis
 hanc kartam manus meas roboro et confirmo.
 
 Qui presentes fuerunt: decanus Michael Petri conf. don Rollan
 conf. magister Alberganti conf. don Mamet conf. Martin
 Constanz conf. don Estevan conf. Monio Longo conf. Domingo
 Sarrano conf. Petrus Zafinos conf. Petrus Franco de sancti
 Isidori conf. don Ioan de sancti Cipriani conf. Petrus
 Salvadoriz de Flores et suos fiilos conf. Stevan Berbelia
 conf. Gonsalvo Gonsalviz conf. Martin Keimado conf. Doman
 Dornalio conf. Ioan Iulianiz conf. Menendo Nariz conf. Pelai
 Canto conf. Fernandus Petris de las Eiras conf. Petrus
 Garamaia conf. magister Ioan conf. Arnaldo Gasco conf.
 Petrus Escudo conf. Velasco Zapatero conf. Domingo Fernandiz
 conf. Fernandino conf. Salvador Menendiz conf. don Helias
 conf. don Petrus de sancti Laurentii conf. don Pelagio
 Capelan conf. Monio Pekeno conf. Pelai Petriz freire conf.
 
 Iohannes Facundi qui notavit conf.


[ 32 ]
 
 (Christus). In Dei nomine. Nos filios de Pelagio Xabiz.
 Vincente Pelaiz et Martino Pelaiz et Valasquida Pelaiz et
 nos suos netos de Pelai Xabiz: Pelai Ysidriz et Petro
 Ysidriz tibi magisterscola de Zamora Albergante, in domino
 Deo eterno salutem. Amen.
 
 Placuit nobis sicut et placet per bona pacis et bona
 voluntas, nullusquoque gentis imperio nec suadentis articulo
 neque pertimescentis metum neque per ebrietatem vini sed
 sano animo integroque consilio et propria nostra accessit
 voluntas ut faceremus tibi, sicut et facimus, kartulam
 venditionis et donationis et quitationis de hereditate
 nostra propria que habemus in Castronovo; et est pernominato
 quarta parte de illa ecclesia sancti Salvatoris; vendimus et
 donamus et quitamus tibi illa hereditate pro precio
 prenominato VI morabetinis; tu dedisti et nos accepimus et
 totum precium completum est. Ita ut de hodie die vel tempore
 habeas tu illa hereditate firmiter et omnis posteritas tua
 vendendi, donandi, testandi vel que tua fuerit voluntas
 faciendi et de nostro iuro sit abrasa et in tuo dominio sit
 tradita atque confirmata.
 
 Et si aliquis homo venerit vel venerimus qui hunc factum
 nostrum rumpere voluerit, in primis accipiat iram Dei Patris
 omnipotentis et sit maledictus et excomunicatus et a fide
 Christi separatus et cum Iuda traditore in inferno dampnatus
 et non videat que bona sunt in Iherusalem celestem neque pax
 in Israel; et insuper pariat ipsa hereditate duplata vel
 triplata et quantum fuerit meliorata et a parte palacii
 pectet mille solidos de argento et ad qui vox tua pulsaverit
 pectet C morabetinos.
 
 Nos Vincente Pelaiz et Martino Pelaiz et Valasquida Pelaiz et
 nos suos netos de Pelai Xabiz: Pelay Ysidriz et Petro tibi
 magisterscola in hanc kartula quam mandavimus facere et
 legentem audivimus manus nostras roboramus et signum sancte
 crucis facimus.
 
 Facta karta venditionis et donationis et quitationis notum
 die quod erit VIIIIo kalendas novembris, sub era Ma CCa
 XVIIIa; regnante in Legione et in Zamora Fernandus rex; in
 sede sancti Salvatoris episcopus W.; archidiaconus Stephanus
 et Rodericus.
 
 Qui viderunt et audierunt et presentes fuerunt:
 
 Episcopus W. conf. archidiachonus Stephanus conf.
 archidiachonus Rodericus conf. Pelai de Tauro sacrista conf.
 decanus Michael conf. cabriscol Pelagio conf. don Xaino
 conf. Domingo Sarrano conf. don Rolan conf. Toto capitulo de
 sancti Salvatoris conf.
 
 Homines de Castronovo qui viderunt et audierunt et pre-

[ 33 ]
 sentes fuerunt quando auctorgavit filios de
 Pelai Xabiz et suos netos quanto nos hi abuimus in ecclesia
 de sancti Salvatoris a magisterscola de Zamora Albergante:
 Domingo Pelaiz freire conf. Fernando Pelaiz Calvo conf. et
 suo filio Petro Fernandiz conf. Michael Roderiz conf. et suo
 filio Pelai Michaeliz conf. Iohanne Stephanez conf. Pelai
 Petriz conf. Michael Petriz conf. Iohanne Martiniz conf.
 Petro Iohannes conf. Iohanne Andres conf. Michael Petriz
 conf. Michael Iaquiz conf. Martino Diaz conf. Domingo Diaz
 conf. Iohanne Diaz conf. Domingo Petriz conf. et suo filio
 don Gil conf. Michael Dominquiz conf. Domingo Dominquiz
 conf. Pelai Roderiz conf. Amberte abbas conf. Pelai Petriz
 tercio de magister conf. Salvador Michaeliz conf. Toto
 concilio de ecclesia de sancti Salvatoris de Castronovo
 conf.
 
 Fernandus qui notuit.

 In nomine domini nostri Ihesu Christi. Amen.
 
 Notum sit omnibus tam presentibus quam futuris quod nos
 fratres Fernandus Vele, Iohannes Vele, Petrus Vele et
 Suerius Melendi concedimus et donamus vobis sorori nostre
 domne Marie Vele libere et sine omni honere possidendam in
 tota vita vestra hereditatem nostram de Xema qui domnus F.
 rex nobis et vobis donavit pro concambio de villa Sancti

[ 34 ]
 Cipriani de Mozot que fuit data matri nostre pro
 concambio de Cauria, ut eam possideatis sicut aliam vestram
 hereditatem nec aliquis nostrum habeat de cetero potestatem
 inquietandi vos in ea nec faciendi ibi aliquid nisi forte
 vocatus fuerit a vobis ut in aliqua causa suum vobis
 inpendat auxilium.
 
 Post mortem vero vestram volumus ut eam perpetuo habeat
 monasterium sancte Marie Fontis Ebrardi quam etiam nunc
 titulo donacionis concedimus predicto monasterio sancte
 Marie et abbatisse domne ... et sanctimonialibus ibi
 degentibus tam presentibus quam futuris, tali pacto et
 condicione ut semper in predicto loco sit conventus
 sanctimonialium que sub regula et disciplina abbatisse
 Fontis Ebrardi vivant et ei obedienciam et professionem
 faciant tanquam proprie abbatisse.
 
 Priorissa vero que ad presidendum illi monasterio fuerit
 electa, cum consensu tocius conventus et nostro consilio
 eligatur; alioquidem electio illius non valeat. Si qua vero
 in consanguinitate nostra ad predicti monasterii regimen
 inventa fuerit idonea ea pocius eligatur quam alia.
 
 Et si aliqua similiter de consanguinitate nostra vel propter
 membrorum invalitudinem vel aliam aliquam causam in
 egestatem inciderit, si in monasterio habitum assummere
 voluerit sicut aliis monialibus ei sufficienter ibi
 provideatur; si vero sine habitu digne et honeste ibi vivere
 voluerit honeste pro facultatibus monasterii provideatur.
 
 Ea vero que cum consensu tocius capituli et nostro consilio
 electa semel fuerit ab abbatissa Fontis Ebradi confirmetur;
 que postquam confirmata fuerit, nunquam aministracionem
 ammittat nisi manifesta culpa illius deprehensa fuerit.
 
 Nobis quoque et consanguineis nostris propinquis videlicet,
 in predicto monasterio debita reverencia inpendatur et
 huiusmodi donacio tam nobis facta quam monasterio sancte
 Marie Fontis Ebrardi semper firma et inconcussa permaneat.
 
 Si quis igitur tam de genere nostro quam de extraneo hanc
 nostram donacionem infringere voluerit, sit maledictus et
 excomunicatus atque vobis vel vestram vocem tenenti mille
 libras auri purissimi solvat.
 
 Facta karta die quo fuit nonas iunii, era Ma CCa XVa IIIIa,
 regnante rege Fernando cum filio suo rege Alfonso in
 Legione, Gallecia, Asturiis et Extremis Dorii.
 
 Nos supradicti fratres Fernandus Vele, Iohannes Vele, Petrus
 Vele et Suerius Melendi hanc kartam donacionis istius vobis
 sorori nostre domne Marie Vele quam facere mandavimus
 propriis manibus roboramus et signum in ea fieri iussimus
 atque testamentum istud confirmamus.


[ 35 ]
 
 (Christus). In nomine domini nostri Ihesu Christi. Amen. Ego
 Petrus Petriz una cum uxore mea Teresa Lopiz vobis don
 Dominico de Campos, in domino Deo eternam salutem. Amen.
 
 Placuit nobis per bonam pacem et voluntatem nullius quoque
 gentis imperio nec suadentis articulo sed sano animo
 integroque consilio propria nobis accessit voluntas ut
 faceremus vobis kartulam vendicionis, sicut et facimus, de
 illo orto nostro proprio que habemus alende illas casas de
 sancti Iacobi, pernominato illa medietate del orto que fuit
 de Cete Avoliniz; ipso orto vendimus vobis et concedimus pro
 precio que accepimus de vobis pernominato V morabetinis et
 medio; et de ipso precio apud vos nichil remansit pro dare
 sed de totum pagati sumus. Ita ut de odie et deinceps sit
 ipso orto de iuri nostro abraso et in vestro dominio sit
 tradito atque confirmato per evo et secula cuncta.
 
 Et si aliquis homo venerit vel venerimus, quisquis sit, qui
 hunc factum nostrum ad irrumpendum venerit, in primis
 accipiat iram Dei Patris

[ 36 ]
 omnipotentis et sit
 anathematizatus et excomunicatus et a gremio sancte matris
 ecclesie segregatus, sed cum Iuda traditore in inferno sit
 damnatus; et ex parte palacii pectet C morabetinos et pariat
 vobis ipso orto duplato vel triplato in tali loco et quomodo
 sit meliorato.
 
 Facta karta sub era Ma CCa XXa, III kalendas iunii; regnante
 rege Fernando in Legione et in Gallecia et in Asturiis;
 mandantes Zamora comes urgellensis et Petrus Fernandiz; in
 sede sancti Salvatoris episcopus W. et eius archidiaconibus
 Stephanus et Rodericus.
 
 Ego Petrus Petriz una cum uxore mea Teresa Lopiz carta quam
 iussimus facere et legentem audivimus vobis don Dominico de
 Campos in hanc cartam vendicionis manus nostre roboramus et
 concedimus.
 
 Qui viderunt et audierunt. Pelagius de Tauro, sacrista, conf.
 don Gilabert conf. don Iohannes capelan de archidiacono don
 Roderico conf. Stevan Franco conf. Arnol conf. Ioan
 Guilelmiz conf. Ioan Dominguiz conf. Ioan Arias conf. Roman
 Pelaiz conf. don Menendo presbiter sancta Columba conf. Ioan
 Martiniz conf. Petrus Martiniz conf. Domingo Orgulio conf.
 don Iohannes erno de don Estevan Carnizero conf. Martin
 Drago conf. don Migael erno de Lobo Salvadoriz conf. Cebrian
 Tapiero conf. Dominico Martiniz conf. Menendo Egas conf.
 Menendo de Canoniga.
 
 Xab ts. Cidi ts. Velidi ts.
 
 Iohannes Facundi qui notavit.

 Hec sunt firmas qui viderunt et audierunt ubi Stephanus
 Pelaiz quito et solto illa racione que habebat en sancti
 Salvatoris et parente que ille habuit que nunquam maes la
 demande et nunquam ibi habeat parte; et hoc fecit don
 Estevan pro sua anima quando fuit Iherusalem.
 
 Petrus Mauro conf. Stevan Franco conf. Petrus Velidiz conf.
 Velasco Vermuiz conf. Monio Diaz conf. Fernan Fernandiz
 conf. don Iulian conf. don Fuchel conf. Stevan Cole conf.
 Velasco Petriz conf. Petrus Lopiz conf. Roman Dornalio conf.
 Petrus Martiniz conf. Don Lobo conf. Petrus de Fradexas
 conf. Ioan Guilelmiz conf. Petrus Vivas conf. Rece Roderico.
 Pelai Iohannis conf. Roman Estevaniz conf. Arnaldo Gasez
 conf. Dominico Calvo conf. Ioan Gomiz conf. Petrus Iohannis
 conf. Boldros conf. don Nunno conf. Ioan de la Ponte conf.
 Elmeric conf. Stevan Estevaniz

[ 37 ]
 conf. Martin
 Texprin conf. Vermu Garsia conf. Petrus filio Petrus
 Santrular conf. Dominico de Alva conf. Menendus Petriz conf.
 Iohannes Diaz conf. Fernando Canto conf. Ioan Midiz conf.
 Martin Garsia conf. Don Eita conf. Fernando Matheus conf.
 Menendus Garsia conf. Ioan Porteiro conf. Fernandus Petriz
 conf. Monio Pekeno conf. Petrus Maivo conf. Diago Panera 
 conf. Velasco conf. Martin Pelaiz conf. Menendo Laurenzo,
 Martin Zapateiro conf. Fernan Cirvia conf.
 
 Facta sub era Ma CCa XXa, mense maio.
 
 Iohannes Facundi qui notavit.

 (Christus). In nomine domini nostri Ihesu Christi. Amen. Nos
 eredeiros de Montamarta pernominatos Petrus Ciprianiz,
 Martinus Xemeniz, Iohannes Fernandiz, Pelagius Martiniz,
 Petrus Martiniz, Pelagius Pelaiz, Garsia Fernandiz, Michael
 Petri, Dominicus Garsia, Iohannes Michaeli, Petrus Calvo,
 Michael Pelaiz, Iohannes Petri, Christoval Dominguiz et
 uxores nostre et filii et generatio que de nobis exierit,
 placuit nobis spontanea voluntate ut faceremus sancto
 Salvatori et dompo episcopo W. et suis canonicis kartulam
 donacionis, sicut et facimus, de illo decimo nostrarum
 hereditatum quas hodie habemus et deinceps ganare poterimus
 ut habeatis inde terciam sicut de aliis ecclesiis que sunt
 in Zamora; et pro tali pacto ut nos mittamus clericum in
 illam ecclesiam in qua nos moramus et eiciamus cum consilio
 episcopi et sui archidiaconi et eius archipresbiteri.
 
 Et si aliquis homo venerit vel venerimus, quisquis sit, qui
 hoc factum nostrum irrumpere temptaverit, in primis accipiat
 iram Dei Patris omnipotentis et sit anathematizatus et
 excomunicatus et a gremio sancte matris ecclesie segregatus
 et cum Iuda, domini traditore, in inferno sit dampnatus; et
 ex parte palacii regis pectet mille morabetinos.
 
 Facta karta X kalendas iulii, sub era Ma CCa XXa, regnante
 rege Fernan in Legione, in Gallecia et in Asturias;
 mandantes Zamora comes urgellensis et Petrus Fernandi; in
 sede sancti Salvatoris episcopus W. et elus arcnidiaconi
 Stephanus et Rodericus.
 

[ 38 ]
 
 Nos heredeiros pernominatos de Montamarta in hac carta quam
 iussimus facere et legentem audivimus sancto Salvatori et
 dompno episcopo W. et suis canonicis manus nostras roboramus
 et concedimus.
 
 Qui presentes fuerunt: decanus Michael Petri conf. Pelagius
 sacrista conf. Pelagius capellanus conf. magisterscolarum
 conf. dompnus W. conf. Michael Giraldiz conf. magister
 Pelagius conf. Dominicus Fernandi conf. Dominicus Martini
 conf. Dominicus Sarrano conf. Pelagius Nuniz conf. Iohannes
 Didaci conf. domnus Rollanus conf. domnus Petruchius conf.
 domnus Mames conf. Martinus Constancio conf. magister
 Martini conf. domnus Egas conf. domnus Munionus conf. domnus
 Sancius conf. Dominicus Muniz conf. Petrus Ordoniz conf. don
 Xaino conf. Fernando Menendiz conf. Fernando Fernandiz conf.
 Roman Estevaniz conf. Vermui Vermuiz conf. Petrus Martiniz
 conf. Ioan Feliziz conf. Dominicus Pelaiz conf. Menendus
 Garsia conf. Ioan Anas conf. Almeric conf. Munio Pekeno
 conf. Petrus Velasquiz conf. Garsia Menendiz conf.
 
 Iohannes Facundi qui notavit conf.

 (Christus). In nomine domini nostri Christi. Amen.
 
 Ego Pelagius de Tauro, sacrista sancti Salvatoris, vobis meos
 vasallos de Corporales ob remedio anime mee et pro bono
 servicio que michi fecistis facio vobis kartula de illa
 luctosa que nobis dicimus nuncio que ad me pertinebat de
 illa mea hereditate propria ut sedeat soluta et nullus homo
 umquam habeat potestatem de la demandar extra maneria et
 algarvidade et vos ut sedeatis fideles et vertadeiros et
 faciatis totas nostras directuras que ad nos pertinent extra
 illa luctosa que nobis dicimus nuncio.
 
 Et si aliqquis homo venerit, quisquis sit, qui magis illa
 luctosa que nobis dicimus nuncio demandaverit, sit
 maledictus et excomunicatus et cum Iuda, Domini traditore,
 in inferno sit damnatus; et ex parte palacii pectet D
 morabetinos.
 
 Facta karta in era Ma CCa XXa, regnante rege Fernando in
 Legione, in Gallecia et in Asturiis; mandantibus Zemora
 comes urgellensi et Petro Fernandi; in sede sanoti
 Salvatoris episcopus V. et eius archidiaconis Stephano et
 Roderico.
 

[ 39 ]
 
 Ego Pelagius de Tauro sacrista sancti Salvatoris karta quam
 iussi facere et legentem audivi vobis meos vasallos de
 Corporales in hanc kartam manus meas roboro et confirmo.
 
 Qui presentes fuerunt: Monio Pekeno conf. Gil Robert conf.
 Arias presbiter conf. Arnaldo Gasco conf. Rodericus Ferrador 
 conf. Reimundus clericus et suo ermano conf. Martinus de
 Troncas conf. Michael Giraldiz conf. don Pelagius capellanus
 conf. Menendus presbiter sancte Columba. De Fermoselle: don
 Fernando et don Martin clericos conf. Roman Petriz conf.
 Badan conf. Fernan Menendiz conf. Martin Pelaiz conf.
 Fernando Iohanis conf. De Alvaneza: don Suero conf. don
 Fernando conf. De Xema: Michael Guerrero conf. Cardenal
 conf. Fernando Mauro conf. Salvador Velidiz conf. don Fuchel
 conf. Velasco Vermuiz conf. Roi Petris et suos ermanos conf.
 don Petrolino conf. Velasco Petriz conf. Stevan Gonzemiriz
 conf. Tome Dominguiz conf. De Corporales: Iohannes Diaz
 conf.
 
 Iohannes Facundi qui notuit.


[ 40 ]
 
 (Christus). In nomine domini nostri Ihesu Christi. Amen.
 
 Ego Petruz Eizaz concedo et do terciam partem canonicis
 sancti Salvatoris de quanto mea mater habuit ad suam mortem.
 Super totum istut ego supradictus Petrus Eitaz sano animo
 integroque consilio propria michi accessit voluntas ut
 facerem vobis cartulam donacionis, sicut et facio de illam
 terciam de quantum abuero ad obitum meum; ipsam terciam do
 vobis et concedo pro remedio anime mee et parentum meorum.
 Et istum nostrum factum nunquam sedeat desfactum neque per
 pacem neque per iram neque in vita neque ad mortem.
 
 Et si aliquis homo venerit vel venero, quisquis sit, qui hunc
 factum ad irrupendum venerit, in primis accipiat iram Dei
 Patris omnipotentis et sit anathematizatus et excomunicatus
 et a gremio sancte matris ecclesie segregatus et non videat
 que bona sunt in Iherusalem neque pacem in Israel sed cum
 Iuda. Domini traditore, sit particeps in inferno inferiori;
 et ex parte palacii regis pectet D morabetinos.
 
 Et nos canonici damus illam terciam quam mater eius nobis
 mandavit a Petro Eitez ut habeat illam in prestimonium
 omnibus diebus vite sue et non vendat de ea quicquam nec in
 pignore mittat.
 
 Facta karta sub era Ma CCa XXIIIa; regnante rege Fernando in
 Legione et in Gallecia et in Asturiis.


[ 41 ]
 
 In nomine domini nostri Ihesu Christi. Amen.
 
 Ego W. zemorensis episcopus do illum monasterium sancti
 Stephani fratri Garsie cum VII vaccis ut vendat eas et
 mittat ipsum precium pro ovibus et cum XL colmenis et cum
 duabus cortis quas habeo in Pino, cum omnibus apendiciis
 suis ut nichil vendatur de rebus adquisitis onasterii nec de
 rebus que adquisite erunt; et ut non habitet nisi in
 monasterio predicto nec faciat condesa in alio loco.
 
 Hec omnia ei do tali pacto ut habeat et possideat omnibus
 diebus vite sue morando in ipso monasterio nisi fecerit tale
 malum quo perdere debeat; et ipse frater Garsia in unoquoque
 anno det La II.as libras cere episcopo Zemorensi; et omnia
 que habuerit remaneant in predicto monasterio post mortem
 eius.
 
 Et qui hoc factum infringere voluerit iram Dei Patris
 omnipotentis incurrat.
 
 Facta karta VIIo kalendas iulii, sub era Ma CCa XXIIIIa,
 regnante rege Fernando in Legione et in Gallecia et in
 Asturiis; in sede sancti Salvatoris episcopus W. et eius
 archidiaconus Stephanus.
 
 Ego W. zemorensis episcopus karta quam iussi facere et
 legentem audivi propria manu mea roboro et confirmo.
 
 Qui viderunt et audierunt: domnus Munio conf. domnus Egas
 conf. domnus Matheus conf. Pelagius Gordo conf. Dominicus
 Muniz conf. Martinus Constanz conf. Domnus Mames conf.
 Petrus Garsia conf. domnus Petruxe conf. Michael Giraldiz
 conf. domnus W. conf. Magisterscola conf. magister Martinus
 conf. magister Pelagius conf. Dominicus Martin conf.
 Dominicus Fernandiz conf. Dominicus Sarrano conf. Pelagius
 sacrista conf. domnus Seginus conf. Petrus Petriz conf.
 domnus Sancius conf. Stehanus archidiaconus conf. dechanus
 Michael Petriz conf. Monio Pekeno conf. Pere Iastanet conf.
 Gaufredus capellanus conf.
 
 Iohannes Facundi qui notuit conf.


[ 42 ]
 
 (Christus). In nomine Patris et Filii et Spiritus Sancti.
 Amen.
 
 Ego Stephanus Stephani et uxor mea Maria Ovequiz pro salute
 corporum et animarum nostrarum et parentum nostrorum sana et
 spontanea mente damus et concedimus singulas medietates
 terciarum omnium bonorum nostrorum inmobilium zemorensi
 eoclesie sancti Salvatoris, scilicet prenominatam
 hereditatem VI cortes in Villamaior que est sub Cadozos et
 illam ferraginem que continuatur hereditati canonicorum
 zemorensium que est iuxta ecclesiam sancti Iacobi, ut post
 obitum nostrum ex alia hereditate que restat predicte
 medietates conpleantur connumerando prefatas medietates cum
 alia hereditate. Totam autem hereditatem ambo viventes in
 vita nostra possideamus et altero defuncto, qui vixerit ex
 nobis totam hereditatem in vita sua possideat et post mortem
 eius quantum superius determinavimus detur ecclesie sancti
 Salvatoris.
 
 Et hoc factum nostrum nulli nec nobis etiam irrumpere liceat
 sed perenne et inviolatum permaneat. Sciendum est quod
 altero ex nobis defuncto alii non liceat de medietate tercie
 defuncti quicquam vendere vel donare vel inpignorare.
 Firmiter etiam mandamus quod redditus qui provenerit
 canonicis ex illa ereditate dividant inter se in die
 anniversarii nostri sicut ea que eisdem in prandiis
 tribuuntur.
 
 Qui autem ex nobis vel extraneis contra hoc factum nostrum
 venire voluerit, a Deo sit maledictus et excomunicatus et
 cum Iuda, Domini traditore, in inferno sit dampnatus; et ex
 parte palacii regis pectet D morabetinos.
 
 Facta karta donacionis IIIIo nonas octobris sub era Ma CCa
 XXVa, regnante rege Fernando in Legione et in Gallecia et in
 Asturiis; mandante Zamora Petrus Garsia de Lerma; in sede
 sancti Salvatoris episcopus W. et eius archidiaconus
 Stephanus.
 
 Ego Stephanus Stephani et uxor mea Maria Ovequiz kartam quam

[ 43 ]
 iussimus facere et legentem audivimus manus
 nostre roboramus et concedimus.
 
 Qui presentes fuerunt: Salvador Mela conf. Gonsalvino conf.
 Domnus Laurencius, Fernandus Velasquiz conf. Burges conf.
 Rodericus Overiz conf. Fernandus Ponz conf. Monio Pelaiz
 conf. Iohannes Feliziz conf. Iohannes Didaci conf. Monio
 Soplaz conf. don Xaino conf. don Matheus conf. Martinus
 Fernandiz conf. don Fuchel conf. Betegon conf. Petrus
 Iastanet conf. Lupus Dominici conf. Petrus Cabeza conf.
 Dominicus Calvo conf. Menendus Petriz conf. Petrus Martiniz
 conf. Nunnus Midiz conf. Arnaldus Gascon conf. Velascus
 Zapatario conf. Dominicus Pelaiz conf. Fernandus Petriz
 freire conf. Menendus Petriz conf. Iohannes Fozezinas conf.
 don Almeiric conf. Petrus Lupiz conf. Tome Porteiro conf.
 Roman Stefaniz conf. Michael Guterriz conf. Vermudo Matheus
 conf.

 In nomine domini nostri Ihesu Christi. Amen.
 
 Ego Garcia Frolez una cum fratribus meis, scilicet Sueiro
 Frolez, maiorem et meliorem mei, et Petrus Frolez et
 Iohannes Frolez et Didacus Frolez et Maria Frolez et Marina
 Frolez, facio kartam et stabilimentum cum W. eiscopo
 zemorensi pro me et pro fratribus meis de quibusdam terris
 que sunt in Avesamez quas tenebant Michael Iulianiz et
 Iohannes Sarrano et Roi Pedrez sub pignore XXV morabetinorum
 quas subpignoraverat don Frola noster pater pro XXV
 morabetinos et medio; W. episcopus traxit eas de pignore pro
 XXV morabetinos et insuper dedit episcopus super partem
 Garcie Frolez XV morabetinos; et teneat eas episcopus pro
 XXXX morabetinos.
 
 Et istas terras sacou episcopus pro rogo de Garcia Frolez et
 istas terras teneat episcopus donec Garcia Frolez vel
 fratres sui dent episcopo XXXXa morabetinos, et hoc omni suo
 labore elevato.
 
 Facta karta apud Vesamez in mense augusti sub era Ma CCa XXa
 VIa; regnante rege Alfonso in Legione et in Asturiis et in
 Gallecia et in Extrematura; W. episcopus in Zemora et in
 Tauro; Stephanus archidia-

[ 44 ]
 conus in Zemora et in
 Tauro; G. Bernardi archipresbiter in Tauro; Rodericus Petri
 et Petrus Caitivi seniores in Tauro; Alvar Gonsalvez et
 Petrus Pelagii maiorini in Tauro.
 
 Firmas qui viderunt et audierunt: Stephanus zemorensis
 archidiaconus conf. Gaufredus capellanus conf. Magister
 Rodericus conf. Magister Petrus conf. Geraldus conf. Pelai
 Salvadorez conf. Roman Velidez conf. Domingo Pedrez seu
 gerno conf. Fernan de Zamora conf. Totum concilium de
 Avesamez confirmatores et auditores.

 (Christus). In Dei nomine.
 
 Ego Gomez Fernandi et uxor mea Maria Petri facimus cartam
 incartacionis de nostra tercia ecclesie sancti Salvatoris
 Zemore et domno W. eiusdem eoclesie episcopo ut post mortem
 nostram totam terciam de tota nostra pecunia que ad nos
 pertinet in pace habeat et domnus episcopus nos manuteneat
 et defendat et quamdiu nos benefaciendo in hereditate
 episcopi morare voluerimus dominus episcopus propter alium
 vasallum suum de supradicta hereditate nos non eiciat; et si
 alter nostrum prius moriatur et ille qui supervixerit in
 hereditate episcopi remanere voluerit, remaneat et ipsam
 hereditatem ad hutilitatem episcopi in quantum poterit bene
 laboret.
 
 Facta karta sub era Ma CCa XXa VIa, regnante rege Alfonso in
 Legione, in Asturiis et in Gallecia et in omni regno suo; W.
 episcopus in Zemora et in Tauro; Geraldus archipresbiter in
 Tauro; Rodericus Petri et Petrus Caitivi seniores in Tauro;
 de suas manibus Alvar Gonsalvez et Petrus Pelagii maiorini
 in Tauro.
 
 Qui presentes fuerunt: magister Petrus domini episcopi conf.
 Gaufredus capellanus domini episcopi conf. Don Egas conf.
 Raimundus conf. Don Boiso prior sancti Pelagii conf.
 Pelagius de Adalia conf. Fernandus Cidez conf. Don Abaz
 conf. Dominicus Pelagii conf. Goter Melendez conf. Iohannes
 Gonsalvez conf. Petrus filius eius conf. Garcia Frolez conf.
 Diego Iohannis conf. Don Vincent conf. Salvador Romanez
 conf. Domingo Stehani conf. Romanus filius eius conf.
 Iohannes Calvo conf. Falcon conf. Dominicus Petri conf.
 Dominicus Pelagii conf. Dominicus Maurus

[ 45 ]
 conf.
 Salvador Astorgano conf. Pelagius Dominici conf. Martin
 Pelaez conf. Cit Pedrez conf. Iohannes filius eius conf. Don
 Roman conf. Don Melendo conf. Roi Pedrez conf.
 
 Iohannes qui notuit confirma.


[ 46 ]
 
 In nomine domini nostri Ihesu Christi. Amen.
 
 Sanctitum est a sanctis patribus ut illi qui ecclesiastica
 percipiunt beneficia ecclesias sibi commissas non defradent
 sed de his que iuste acquirere poterunt canonicam portionem
 eis relinquant; inde est quod ego A., zemorensis ecclesie
 canonicus, ecclesiam de Venialvo, michi commissam, heredem
 instituo in terciam partem omnium que in predicta villa iure
 hereditario habeo vel deinceps habebo. Huius autem tertie
 usumfructum omnibus diebus vite mee michi retineo.
 
 Et ut hec donatio firmiter observetur presentem cartam
 sigillis domini M. zemorensis episcopi et capituli sancti
 Salvatoris communiri facio.
 
 Era Ma CCa X IIIa Va.
 
 Huius donationis qui astiterunt nomina subariata sunt: I.
 decanus ecclesie sancti Salvatoris, S. archidiaconus, E.
 cantor, W. canonicus, He canonicus, M. Constantini
 canonicus, magister Rodericus.

 In nomine domini nostri Ihesu Christi. Amen. Ego Martinus,
 Dei gratia zamorenis episcopus, facio cartam firmitatis
 vobis domne Maiori Farte

[ 47 ]
 et filiis vestris
 Iohanni, Cornelie, Berengarie de centum marabotinis quos
 debeo vobis de hereditate quam habebatis in Freisno;
 vendidistis siquidem michi et successoribus meis vos cum
 predictis filiis vestris unam enceniam integram minus
 dimidiam octavam et duos ortos et omnes vineas quas
 habebatis in Freisno, de termino Tauri, et quicquid iuris
 vos et filii vestri habebatis tam in pelago quam in ceteris
 pertinenciis illius aldee pro centum quinquaginta
 marabotinis. De predicto autem precio recepistis iam a me
 quinquaginta marabotinos; reliquos centum qui restant de
 solutione debetis percipere de redditibus enceniarum quas
 ego habeo in Ledesma per manum nuncii mei qui singulis anis
 debet illuc ire infra octabas Natalis Domini et debet locare
 encenias meas cui voluerit secundum quod illas melius locare
 poterit; locarcia vero enceniarum persolvet vobis domne
 Maiori totum precium quod dabit pro encendis nostris, vel
 filiis vestris si vos ante decesseritis quam istos centum
 morabotinos integre recipiatis. Sic faciet nuncius meus
 singulis annis infra predictas octabas donec centum aurei
 fuerint soluti; in primo autem natali debetis adducere
 filias vestras Corneliam et Belengariam que concedant
 vendicionem istam quam vos et filius vester Iohannes michi
 fecistis per manum nuncii mei qui iturus est ad castrum
 Ledesme.
 
 Pro predictis condicionibus adimplendis recepi duos
 fideiusores ex parte vestra: Petrum Nuni et Martinus
 Roderici.
 
 Hanc emptionem feci ego pro utilitate zemorensis ecclesie cum
 assensu et subscripcione canonicorum meorum ut si forte ante
 completam solucionem contigerit me decedere, succesor meus
 quod residuum fuerit de precio conpleat et persolvat.
 
 Facta carta era Ma CCa XXXa Va.

 (Christus). In nomine domini nostri Ihesu Christi. Amen. Ego
 don Fuchel una cum uxore mea dona Amelina vobis canonicis
 sancti Salvatoris, in Domino Deo eternam salutem. Amen.
 
 Placuit nobis per bonam pacem et voluntatem nullius quoque
 gentis inperio nec suadentis articulo neque pertimescentis
 nullus homo sed sano

[ 48 ]
 animo integroque consilio
 propria nobis accessit voluntas ut faceremus vobis cartulam
 donacionis, sicut et facimus, de una octava de azenia nostra
 propria quam abemus in zuda de Xexon, pernominata in azenia 
 que vocitant de rivo. Ipsa octava de azenia damus vobis et
 concedimus propter amorem Dei et nostras animas et ut
 faciatis nobis nostro anniversario semel in anno. Ita ut de
 odie et deinceps sit ipsa octava de azenia de iuri nostro
 abrasa et in vestro dominio sit tradita atque confirmata per
 evo et secula cuncta.
 
 Et si aliquis homo venerit vel venerimus, quisquis sit, qui
 hunc factum nostrum ad irrumpendum venerit, sit maledictus
 et excomunicatus et cum Iuda, Domini traditore, in inferno
 dampnatus; et ex parte palacii regis pectet D morabetinos et
 pariat vobis ipsa octava de azenia duplata vel triplata in
 tali loco et quomodo sit meliorata.
 
 Facta carta donacionis sub era Ma CCa XXXVa, regnante rege
 Adefonso in Legione et in Gallecia et in Asturiis; mandante
 Zamora Ponz Velaz; in sede sancti Salvatoris episcopus
 Martinus et eius archidiaconus Stephanus.
 
 Ego don Fuchel una cum uxore mea donna Amelina carta quam
 iussimus facere et legentem audivimus manus nostre roboramus
 et concedimus.
 
 Qui presentes fuerunt: Pere Iastanet conf. Monio Pelaiz conf.
 Don Iulian conf. Ioan Diaz conf. Don Estevan Gordo conf.

 (Christus). In nomine Patris et Filii et Spiritus Sancti.
 Amen.
 
 Ego Petro Pelaiz ex spontanea mea voluntate ex toto corde meo
 et sine ullo ingenio sed pro salute anime mee et parentum
 meorum offero Deo et monasterio sancti Angeli de Ursaria et
 vobis domno Iohanni priori Bambe et fratribus vestris, in
 Domino Deo eterne salutem. Amen.
 
 Ita placuit michi offerre cum tercia parte ex omnibus bonis
 quas hebeo tam de hereditate quam de mobile ut in vita mea
 possideam ipsa hereditatem et post obitum meum ipsam
 herecitatem terciam partem

[ 49 ]
 do et concedo
 monasterio sancti Angeli de Ursaria in presencia domno
 priori Iohanni Bambe et fratribus suis ita ut post mortem
 meam de iuri meo et filiis meis et parentum meorum ipsam
 terciam partem hereditatis sit abrrasa et in vestro dominio
 et prenominato monasterio sit tradita atque confirmata evo
 perhenni et secula cuncta. Amen.
 
 Et ego prior Iohannes cum fratribus nostris promittimus atque
 concedimus Petro Pelaiz firmitatem et societatem et
 participationem omnium bonorum nostrorum, scilicet
 psalmorum, hymnorum, sacrificiorum, helemosinarum,
 ieiuniorum, consilium et auxilium ex omnibus bonis que in
 monasterio fiunt.
 
 Si quis igitur aliquis homo venerit vel venerimus tam de
 nostris quam de extraneis hoc nostrum factum vel istam
 kartam irrumpere voluerit, sit maledictus et excomunicatus
 et cum Iuda traditore in inferno dampnatus et cum Dathan et
 Abiron accipiat porcionem in infernum et ibi maneat sine
 deffectu nisi ad dignam emendacionem veramque penitentiam
 venerit; et pectet in cocto CCC morabetinos ad partem
 palacii regis et ipsa hereditate duplata vel triplata in
 tali vel simili loco.
 
 Facta karta donacionis X kalendas novembris, era Ma CCa XXXa
 VIa, regnante rege Alfonso in Legione et in Gallicia et
 mandante Zamora regina Urracha mater domini regis; in sede
 sancti Salvatoris episcopus Martinus; archidiachonus
 Stephanus.
 
 Ego Petro Pelaiz hanc kartam manus meas roboro et confirmo et
 hoc signum facio.
 
 Qui presentes fuerunt, viderunt et audierunt:
 
 Dom Mido conf. Martin Pelaiz conf. Pedro Enegez conf. Pedro
 Domingez conf. Martin Bufaro conf. Martin Tomas conf.
 Iohannes Longus conf.
 
 Garcia Midiz conf. Connello conf. Nunno Fernadez conf. Diago
 Pedrez conf. Et aliis bonis omnibus ominibus confirmamus.
 
 Martinus episcopus, Monio Longo, Iohannes Diez, Pedro
 Romanez, Iohannes Romanez, frater Sancius, don Giraldo,
 Martinio He(lias), Guteron, el dean, Rodrigo Pinto, P.
 Gonzalvo, M. Pedrez, Velasco, Fernan Gonzalvo.


[ 50 ]
 
 Martinus, Dei gratia zamorensis episcopus, dilecto suo
 Ramiro. Salutem in Domino.
 
 Notum sit omnibus quod de voluntate mea et canonicorum
 ecclesie mee licencia tibi concessa est edificandi ecclesiam
 in loco qui dicitur Lacunatoral, sub modis in carta tua
 prenotatis, videlicet ut ecclesia sancti Salvatoris terciam
 partem decimarum integre de ea percipiat et clericus in ea
 deserviens tibi vel alicui de genero tuo nullum servicium
 exibeat nisi munus orationum. Ipsam autem terciam que
 ecclesie nostre debetur pro amore tuo tibi concedimus ut eam
 in diebus vite tue habeas non ad opus tuum sed ad predicte
 ecclesie fabricam tuo tempore scilicet consummandam. Te vero
 sublato de medio, Iohannes ecclesie nostre decanus si
 supervixerit de concessione quam ei fecimus predictam
 terciam habeat et deinceps ad ius ecclesie nostre perpetuo
 et sine aliqua contradictione pertineat.
 
 Facta carta apud Zemoram, VIo idus ianuarii, era Ma CCa XXXa
 VIIa.
 
 Ego M. zamorensis episcopus confirmo. Ego Iohannes zemorensis
 decanus subscribo; ego Stephanus zemorensis archidiaconus
 subscribo; ego Albergans magisterscolarum subscribo; ego
 Pelagius sacrista subscribo.
 
 Ego Iohannes Didaci zemorensis canonicus subscribo; ego Monio
 Longo zemorensis canonicus subscribo; ego Martinus Constanz
 subscribo; ego Petrus Garcie subscribo; ego magister
 Pelagius subscribo; ego Mames subscribo.
 
 Ego magister Rodericus subscribo.


[ 51 ]
 
 In nomine domini nostri Ihesu Christi. Amen.
 
 Ego M. Dei gratia zemorensis episcopus una cum capitulo
 ecclesie nostre notum facio tam presentibus quam futuris
 compositionem quam Petrus abbas de Peleias una cum conventui
 suo pro se et pro successoribus suis fecit cum dompno Romano
 dicto abbate ecclesie sancte Marie Nove que sita est intra
 muros civitatis Zemore et cum ceteris eiusdem ecclesie
 clericis super hereditate quam predicta ecclesia sancte
 Marie olim habuit in Peleas de Susanas.
 
 Hanc hereditatem quam nominamus emit monasterium de Peleas a
 Willelmo abbate predicte ecclesie sancte Marie Nove
 consentientibus clericis et laicis ad eandem ecclesiam
 confluentibus pro octoginta aureis et pro quedam hereditate
 ipsius monasterii, interveniente auctoritate et consensu
 domni Willelmi predecessoris nostri bone memorie episcopi;
 et cum predictum monasterium iam dictam hereditatem per
 sedecim annos et eo amplius libere et quiete possedisset
 prenominatus Romanus abbas sancte Marie movit controversiam
 monasterio de Peleas super iam dicta hereditate exibitis
 litteris coram iudicibus delegatis ab apostolica sede super
 hoc impetratis; abbas vero, habito maturiori consilio cum
 fratrbus suis et aliis viris prudentibus persolvit C aureos
 sepedicto Romano abbati et aliis clericis sancte Marie in
 utilitatem predicte ecclesie convertendos ut quietem
 monasterii sui et utilitatem non impediret et suspicionem de
 iam dicta emptione a monasterio suo penitus amoveret.
 
 Hanc itaque composicionem in presencia nostra et canonicorum
 nostrorum et aliorum multorum de beneplacito utriusque
 partis factam confirmamus et perpetuis temporibus
 inconcussam et illibatam manere decernimus.
 
 Hereditas autem quam predicte ecclesie sancte Marie recepit a
 monasterio de Peleas est in Valle Campean Villanova iuxta
 sauto de Cide Veriz; que hereditas fuit de Stevan Symoniz.
 

[ 52 ]
 
 Facta karta sub era Ma CCa XXXa VIIIa, XVIII kalendas
 octobris; regnante domino rege A. in Legione, Gallecia et
 Asturiis; eius maiordomo F. Garsie; mandante Zemoram R.
 Petri; sub manu eius merino Maynete; in sede sancti
 Salvatoris residente domno M. episcopo; eiusdem ecclesie
 decano I; archidiacono S.; archipresbitero Stephano.
 
 Qui presentes fuerunt:
 
 Ego Martinus zamorensis episcopus confirmo; ego Petrus
 compostellanus arciepiscopus conf., Ego Gundisalvus
 salamantinus episcopus conf., ego Fernandus auriensis
 diaconus et compostellanus archidiaconus conf.
 
 Ego Iohannes zemorensis decanus subscribo; ego Stephanus
 zemorensis archidiaconus subscribo; ego Munio Longus
 subscribo; ego magister Mauricius subscribo; ego Dominicus
 zemorensis ecclesie capellanus subscribo; ego Egas
 zemorensis ecclesie precentor subscribo; ego Pelaius
 zemorensis ecclesie tesaurarius subscribo; ego Michael
 Giraldi canonicus subscribo; ego magister Rodericus
 canonicus subscribo; ego Aldoinus canonicus subscribo; ego
 Martinus Constanz canonicus subscribo; ego Dominicus
 Fernandi canonicus subscribo; ego Pedruch canonicus
 subscribo; ego Dominicus Sarranus canonicus subscribo; ego
 Stephanus archipresbiter subscribo.
 
 Ego Iohannes Didaci canonicus subscribo; ego magister
 Ricardus canonicus subscribo; ego Dominicus porcionarius
 subscribo; ego Stephanus Pelagii porcionarius subscribo; ego
 Iohannes Scriptor porcionatius subscribo; ego Gundisalvus
 porcionarius subscribo; ego Petrus Gallecus porcionarius
 subscribo; ego Girardus porcionarius subscribo; ego Petrus
 Petri porcionarius subscribo; ego Micahel porcionarius
 subscribo; ego Sancius Pelaii porcionarius subscribo; ego
 Iohanes capellanus magister scolarum subscribo; ego
 Stephanus subcantor subscribo; ego Dominicus acolitus
 subscribo; ego Petrus nepos episcopi subscribo; ego
 Fernandus subdiaconus subscribo; ego Salvador diaconus
 subscribo.
 
 Ego Gundisalvus acolitus subscribo; ego Stephanus acolitus
 subscribo; ego Salvador acolitus subscribo; ego Monio
 acolitus subscribo; ego Petrus acolitus subscribo; ego
 Petrus Willelmi subscribo; ego Petrus thesaurarius
 subscribo; ego Romanus abbas subscribo; ego Iohannes Petri
 eius ecclesie clericus subscribo; ego Romanus Keisada
 subscribo; ego Laurencius sacerdos sancte Marie Nove
 subscribo; ego Iulianus presbiter eiusdem ecclesie
 subscribo; ego Iohanne Dias subscribo; ego Fernan Fernandiz
 interfui; ego Fernan Yvanes interfui; ego Monio Yvanes
 interfui.
 
 Ego Velascus zapateiro presens fui; ego Iohannes Didaci
 interfui; ego Marcus Sancti Ysidori interfui.


[ 53 ]
 
 In nomine Patris et Filii et Spiritus Sancti. Amen.
 
 Quod pietatis intuitu misericorditer sit sic est stabiliendum
 ut de cetero maneat inconvulsum; huius itaque pro scriptu
 rationis notum fieri volo omnibus tam presentibus quam
 futuris quod ego Fernandus comes de Cabreria cum Stephania
 comitissa, quondam uxore mea, dono totam villam de
 Manguaneses ecclesie sancti Salvatoris de Zemora et eiusdem
 ecclesie episcopo domno Martino; et eam cum toto pleno iure
 suo et omnibus pertinentiis suis pro remedio anime mee et
 patris et matris mee et omnium parentum meorum ecclesie
 sancti Salvatoris in perpetuum concedo ita tamen quod in
 tota vita mea medietatem predicte ville teneam et percipiam
 nomine ipsius ecclesie. Et prefata comitissa aliam eiusdem
 ville teneat et percipiat medietatem nomine prefate ecclesie
 per totam vitam suam; ita quod post mortem alterius eius
 tota medietas et post mortem utriusque totum redeat ad
 ecclesiam predictam sancti Salvatoris que totam predictam
 villam de Manguaneses cum pleno iure suo et omnibus
 pertinentiis suis in pace teneat et imperpetuum possideat.
 
 Ego vero Stephania comitissa totam hanc donationem predicti
 Fernandi comitis de Cabreria benigne et spontanee concedo et
 omni toti iuri quod in predicta villa de Manguaneses per
 donationem arrarum mearum habeo vel aliquo modo habere
 videor irrevocabiliter abrenuntio et predicte ecclesie
 sancti Salvatoris illud totum imperpetuum concedo et ita
 quod prout predictum est medietatem predicte ville in tota
 vita mea teneam et percipiam et post mortem meam redeat ad
 predictam ecclesiam sancti Salvatoris.
 
 Et ego Stephania comitissa, uxor quondam Fernandi comitis de
 Cabreria abrenuntio omni et toti iuri quod in villa de
 Manguaneses per donationem arrarum mearum habeo vel aliquo
 modo habere videor et illud totum ecclesie sancti Salvatoris
 de Zemora et eiusdem ecclesie episcopo domino Martino in
 pace et in perpetuum concedo et totam donotionem quam
 predictus comes facit predicte ecclesie sancti Salvatoris de
 villa de Manguaneses irrevocabiliter concedo ita tamen quod
 in tota vita mea medietatem predicte ville teneam et
 percipiam nomine supra-

[ 54 ]
 dicte ecclesie
 sancti Salvatoris que post mortem meam tota cum pleno iure
 suo redeat ad prefatam ecclesiam sancti Salvatoris; et
 huiusmodi abrenuntiationem meam et donationem et
 concessionem meam signo in eo confirmo.
 
 Facta karta era Ma CCa XXXVIII, IIIIo kalendas novembrium;
 regnante rege Anfonso in Legione, in Gallecia, Asturiis et
 Extrematura; eius maiordomus Fernandus Garsie; mandante
 Zemoram Roderico Petri; eius maiordomo Mainete; in sede
 compostellana Petro archiepiscopo IIIo, cancellarius regis
 Petrus Vele; legionensis episcopus Manricus; astoricensis
 episcopus Lupus; salamantinus episcopus Gonsalvus;
 civitatensis episcopus Martinus.


[ 55 ]
 
 In Dei nomine. Ego domna Maria Vele ob remedium anime mee et
 avi mei comitis domni Poncii et patris mei domni Vele
 Guterri et matris mee comitisse domne Sancie Poncii et
 fratrum meorum Fernandi Vele, Petri Vele, Iohannis Vele,
 Poncii Vele, dono et imperpetuum concedo domno Martino
 zemorensi episcopo et ecclesie sancti Salvatoris villam que
 vocatur Xema cum omnibus terminis et pertinentiis suis
 omnique lure quod habet et habere debet, quam habui in
 concambium pro monasterio

[ 56 ]
 sancti Cipriani de
 Mozoth ab inclito rege Fernando cum voluntate et consensu
 fratrum meorum, excepta porcione fratris mei domni Poncii
 Vele.
 
 Quicumque ergo tam de meis quam de extraneis hanc donationem
 meam infringere voluerit sit maledictus et excomunicatus et
 cum Iuda traditore dampnatus; et persolvat predicte ecclesie
 et episcopo ipsius sedis et regie postestati tria milia
 aureorum.
 
 Facta carta donacionis apuz Zemoram XVo kalendas februarii,
 era Ma CCa XLa IIa; regnante rege A. cum uxore sua regina
 domna Beringaria in Legione, in Gallecia et in Asturiis,
 maiordomo curie regis Gonsalvo Roderici; cancellario regis
 domno Fernando compostellano decano; tenente Zemoram et
 Taurum et Extremadura Roderico Petri de Villalobos.

 In Dei nomine. Ego Adefonsus, Dei gratia rex Legionis et
 Gallecie, per hoc scriptum semper duraturum notum facio
 presentibus et futuris quod (confirmo) Deo et ecclesie
 sancti Salvatoris de Cemora et vobis domno Martino eiusdem
 ecclesie episcopus ... illam donationem de Xema quam vobis
 et ecclesie vestre domna Maria Velo fecit; et si quid est
 ... que ad me pertineat, totum vobis et ecclesie vestre cum
 omni lure suo do et concedo.
 
 Hoc autem facio ob remedio anime mee et animarum patris mee
 et avorum meorum et pro servicio quod michi fecistis et quia
 in orationibus que in vestra ecclesia Deo cotidie exhibentur
 eo largiente partem desidero promereri.
 
 Quicumque igitur tam de genero meo quam de extraneo hanc
 cartam revocare voluerit aut modo aliquo infringere iram Dei
 habeat et regiam indignationem incurrat et quod invaserit
 duplet et pro temerario ausu regie voci in pena mille
 morabetinos persolvere compellatur et tandem cum Iuda,
 Domini traditore, et cum Datan et Abiron quos vivos terra
 absorbuit penas luat perpetuas in inferno.
 
 Facta carta apud Pirarium mense februario, era Ma CCa XLIIa.
 
 Ego rex domnus A. hanc cartam quam fieri iussi roboro et
 conf. et sigillo meo conmunio.
 

[ 57 ]
 
 Petro IIIo compostellano archiepiscopo; Manrico legionense
 episcopo; Iohanne ovetense episcopo; Lupo astoricense
 episcopo; Martino cemorense episcopo; Gunzalvo salamantino
 episcopo; Roderico lucense episcopo; Adefonso auriense
 episcopo.
 
 Iohanne Fernandi regis maiordomo tenente Trastamaram et
 Montem Rosum, Ruderico Petri tenente Extrematuram et
 Transserram; Ruderico Gunzalvi tenente Sarriam et Montem
 Nigrum; Laurentio Suariz regis signifero.
 
 Petrus Petri regis notarius scripsit domno Fernando
 compostellano decano tenente cancellariam.


[ 58 ]
 
 In nomine domini nostri Ihesu Christi. Amen. Hac presenti
 pagina notum sit omnibus tam presentibus quam futuris quod
 ad habundantem cautelam et ne aliqua super hoc de cetero
 dubitatio vel controversia oriretur, tempore dedicationis
 ecclesie sancte Marie que sita est in vega de Tauro iuxta
 dorium, inter M. Dei gratia zemorensem episcopum et M.
 Sancli maiorem comendatorem in regno legionense et alios
 fratres Hospitalis hierosolimitani qui presentes erant talem
 convenientiam intercessit quod si prefata ecclesia sancte
 Marie de Veiga divina gratia ullo unquam tempore haberet
 parrochianos qui eidem ecclesie de suis bonis decimas
 darent, de illis decimis percipiat zemorensis ecclesia sine
 fraude ac diminutione terciam partem absque contradictione
 et molestia fratrum; et ipsa eadem ecclesia zemorensi
 ecclesie debitam subiectionem recognoscat.
 
 Facta carta mense iunii sub era M CC XLVI.
 
 Ego Martinus cemorensis episcopus conf.


[ 59 ]
 
 In nomine domini nostri Ihesu Christi. Amen.
 
 Ego Sol Lupiz et vir meus Thome Dominguiz facimus cartam
 venditionis per alfabetum divisam in perpetuum valituram de
 vineis quas habemus in Morales que sunt coniuncte cum vineis
 Martini Martiniz canonici sancti Salvatoris et sunt divise
 in quatuor parte. Has itaque vineas et ius posturie quod
 habemus in bago Petri Iohannis de Almeida vendimus capitulo
 sancti Salvatoris pro LXXXa morabetinis quos iam recepimus.
 
 Et damus maneirum Petrum de Lamas qui debet predictas vineas
 bene excolere et omnibus diebus vite sue ita tenere ut non
 habeat potestatem vendendi vel aliquo modo alienandi; et
 ipse predictus Petrus obligavit se ut singulis annis
 persolvat VIIII morabetinos de predictis vineis capitulo
 sancti Salvatoris in tercia die ante Ramis Palmarum in
 anniversario domini Fulcherii; quod si predictos aureos die
 prefixa non persolverit, sequenti die secundum consuetudinem
 ecclesie sancti Salvatoris eos duplabit; et si predictas
 vineas secundum forum terre non excoluerit perdet vindemiam
 ipsius anni et habeat eam capitulum sancti Salvatoris et
 persolvat predictos VIIII morabetinos in pace.
 
 Facta carta sub era Ma CCa XLa VIa.
 
 Isti sunt testes qui viderunt et audierunt et presentes
 fuerunt:
 
 Martinus Romaniz conf. Fernandus Stephani conf. Gil Dominguiz
 conf. Gil Domenguez conf. Petrus Ruderici conf. Dominicus
 Velio conf.
 
 Rudericus Diaz conf. Petrus Martini conf. Martinus Michaelis
 conf. Dompnus Roman conf. Munio Romaniz conf. dompnus Iohan
 conf.
 

[ 60 ]
 
 Dominguacho conf. Fernandus Gordo conf. Fernandus Garsie
 presbiter conf. Iohanin Calveth conf. Dominicus Martini
 conf. Fernandus Ainda conf.
 
 Petrus Moreirola conf. Munio Roderici decanus conf. Dompnus
 Michel et frater eius conf. Iohan Fernandi conf. Dominicus
 Cuber. conf. Petrus Salgado conf. Pelagius Mantha conf.
 
 Michael Ruderici notuit.

 Notum sit omnibus tam presentibus quam futuris quod ego M.
 Dei gratia zemorensis episcopus una cum consensu et
 voluntate totius capituli eiusdem ecclesie do et concedo
 canonice et perpetue totum forum quod ecclesia zemorensis
 habet vel habere debet in ecclesia sancti Pelagii de
 Ripadorii et totum forum quod eadem ecclesia zemorensis
 habet vel habere debet in ecclesia de Villa de Galegos
 cuidam capellano quem Martinus Menendi in tota vita sua
 capitulo zemorense prepresentaverit qui celebret divina in
 capella sancti Michaelis de Claustro in perpetuum pro anima
 regine domne Urrace et filii eius A. regis Legionensis. Post
 mortem vero predicte regine et predicti Martini Menendi
 capitulum zemorense habeat potestatem pleno iure instituendi
 capellanum qui semper celebret divina in predicta capella
 pro animabus iamdicte regine et iamdicti filii eius A. regis
 legionensis.
 
 Eadem enim capella et proventus eius spectat ad ipsum dictum
 capitulum zemorense.
 
 Et non liceat michi episcopo vel capitulo vel alicui de
 successoribus nostris hoc unquam aliquo modo revocare.
 
 Facta carta apud Zemoram mense februarii sub era Ma CCa XIa
 VIIa.


[ 61 ]
 
 Notum sit omnibus quod ego M. Dei gratia zemorensis episcopus
 vobis domno Stephano facio tale pactum et convenientiam quod
 de quantocumque laboraveritis in fluvio de Ezla circa
 Almendra habeatis vos inde medietatem et ego aliam
 medietatem; de azenia vero que ibi est lam facta habeatis
 vos duas partes et ego terciam quia comparastis eam vestro
 precio ab heredibus ipsius loci.
 
 Et si vendere volueritis, michi vel successoribus meis
 vendatis dum emere voluero.
 
 Et promitto vos habere unum solum in ipsa villa de Almendra
 ubi faciatis domum ea tamen conditione quod si dampnum
 manifestum michi vel ipsi ville inde venerit et ammonitus
 emendare nolueritis ego emam ... ibi factam et vos liberetis
 eam.
 
 Ego autem iam dictus Stephanus grato animo et spontanea
 voluntate do et concedo ecclesie sancti Salvatoris pro
 anniversario meo et parentum meorum terciam partem de
 quantocumque ibi adquisitum habuero in die obitus mei.
 
 Facta carta mense februarii, sub era M CC XL VIIa.
 
 Isti sunt homines qui presentes fuerunt quando convenientia
 ista facta fuit: Magister Iohannes zemorensis decanus conf.
 Munio Longus canonicus conf. Martinus Menendi capellanus
 regine domne U. conf. Archidiaconus magister Florentius
 conf. Domnus Gundisalvus canonicus conf.
 
 Michael Ruderici notarius domni M. zemorensis episcopi.


[ 62 ]
 
 In nomine domini nostri Ihesu Christi. Amen.
 
 Ego Dominicus Pelagii et uxor mea domna Meentia, filia de don
 Jacob, vobis domno Egee cantori zemorensi facimus textum
 scripture firmitatis et cartam venditionis in perpetuum
 valituram de quadam media azenia quam habemus in zuda de
 Matarranas que dicitur Cuturrima prima et est de Pisones.
 Hanc igitur predictam mediam azeniam vobis ab integro
 vendimus et firmiter concedimus pro precio nobis et vobis
 bene conplacabili videlicet C morabetinis fortis monete
 regis quos a vobis iam recepimus et nichil aput vos remansit
 in debito ad solvendum.
 
 Ab isto ergo die et tempore de nostro iure sit ablata et
 abrasa vestroque iuri ac dominio sit tradita et confirmata;
 habeatis eam, possideatis, vendatis, donetis et omne velle
 vestrum de ea faciatis in perpetuum.
 
 Si quis vero tam de nostro genere quam de extraneo contra hoc
 nostrum voluntarium factum venerit vel venire temptaverit,
 quisquis ille fuerit, sit maledictus et quicquid invaserit
 duplet et ipsam vobis azeniam duplatam in tali loco vel
 meliorato componat; et pro temerario ausu regie maiestati
 exsolvat. Et hoc nostrum voluntarium factum semper maneat in
 pleno robore firmum.
 
 Insuper damus vobis fideiussores et remotores Petrum Diaz et
 uxorem eius domna Susannam sobrinam domni Sacriste qui
 tenentur vobis eam defendere ab omni impetitione in omni
 vita vestra; et post mortem vestram cui vos eam dimiseritis.
 
 Facta carta mense septembre sub era M CC XI, VIII.
 
 Isti sunt qui presentes fuerunt:
 
 Martinus Martini canonicus conf. Geraldus Moniz canonicus
 conf. Domnus Gunsalvus canonicus conf. Helias sub conf.
 

[ 63 ]
 
 Garsias Fernandi conf. Martinus Teliz conf. Garsias Velasquiz
 conf. Pelagius alma sen farina conf. Filius eius Mancebo
 conf.
 
 Domnus Pelagius Ferrarius conf. Domnus Pelagius de Claustra
 conf. Fernan Mathei conf. Martinus Martini de Pena de Leende
 conf.
 
 Petrolinus filius de Lobo Feiviz conf. Petrus Ferrarius
 medicus conf. Domnus Ysidorus portionarius clericus episcopi
 conf. Nicholaus portionarius conf. Ysidorus clericus domni
 Munionis Moniz conf.
 
 Domnus Pelagius capellanus decani conf. Dominicus Quadratus
 decanus conf. Melendus capellanus episcopi conf. Petrus
 Auricula presbiter conf.
 
 Michael Ruderici notarius episcopi notuit.


[ 64 ]
 
 In Dei nomine.
 
 Notum sit omnibus hac presenti scriptura quod ego M. Del
 gratia cemorensis episcopus concedo Petro Lupi alumpno meo
 ut habeat medietatem illorum molendinorum que edificavit in
 villa Sancti Mametis et si qua alia ibi habet omnibus diebus
 vite sue iure hereditario possidenda, tali conditione quod
 nullam habeat potestatem vendendi, donandi nec supignorandi
 vel aliquo modo alienandi nisi episcopo cemorensi; et sit
 semper suus vasallus et serviat ei tanquam vasallus. Et si
 sine sobole decesserit totum devolvatur ad ecclesiam sancti
 Salvatoris; si vero filium vel filiam, nepotum vel neptem
 reliquerit modo supradicto possideant et post eorum obitum
 ad ecclesiam predictam totum devolvatur.
 
 Et ut hoc in dubium venire non possit hanc inde sibi kartam
 sigillo meo muniri feci.
 
 Facta carta apud Cemoram VIo die martii sub era Ma CCa LIIa.
 
 Et notandum quod si predicta non serva(ta) fuerint ipsam
 hereditatem omnino perdat.


[ 65 ]
 
 In nomine Patris et Filii et Spiirtus Sancti.
 
 Ego M. Dei gratia Zamorensis episcopus omnibus hanc presentem
 scripturam cernentibus salutem in Domino.
 
 Huius auctoritate scripture quod ea continetur in perpetuum
 servari
 
 Si quis vero tam de nostro genere quan de extraneo contra hoc
 volumus et iubemus; instantia canonicorum et clericorum
 tocius episcopatus zamorensis ad hoc nos induxit ut eos in
 eo statu et libertate ac consuetudine servaremus et in
 perpetuum servari faceremus in qua in inicio nostri
 episcopatus eos invenimus; ea scilicet libertate ut de rebus
 suis quoquo modo adquisitis tam in vita quam in morte
 secundum suum dispnant arbitrium; de decimis etiam quas de
 propriis laboribus habuerint secundum consuetudinem in qua
 usque ad nostra tempora fuerunt faciant et desponant.
 
 Adicimus etiam ut nullus regum vel principum terrenorum vel
 eorum vicariorum vel quelibet secularis potestas in eorum
 rebus tam in vita quam in morte habeat potestatem.
 
 Unde ego M. zamorensis episcopus una cum consensu eiusdem
 ecclesie capituli hanc libertatem et consuetudinem universis
 canonicis et clericis nostri episcopatus concedo et eius
 cartam auctoritate et proprio sigillo et capituli confirmo.
 
 Facta carta apud Zamoram mense decembri, era M CC L III.


[ 66 ]
 
 Isti sunt homines qui viderunt et audierunt quando don
 Remondo el sacristán comparavi quatuor quiniones vinee de
 domna Velesquida mulier de Ioan Cervin pro LIIII
 morabetinis. Et nullus homo qui demandaverit illas vineas
 domna Elvira lo arredre.
 
 Firmas: don Vincente canonicus conf. Pedro Pedrez canonicus,
 Don Pedro Sanchez conf. Pedro Stevanez conf. Gonsalvino
 Monacino conf. Martin Dente monazino conf. don Pelao de
 Claustra conf. Pedro Monedeiro conf. Pedro Michel monedeiro 
 conf. don Giraldo de sub porta de Olivares, Salvador Rico
 conf. Salvadorino carnifex conf. don Fernando carnifex conf.
 Pedro Rodriguez irmano de don Isidro conf. don Velide de las
 Eiras, don Pelao ferreiro conf. Pedro salmenteiro conf. don
 Pelao zapateiro conf. Ioan Sarrano conf. Stevan Franco
 pescador, Iulian conf. pater eius Pedrelino sapatero conf.
 Domingo, Pedro Farto sapateiro conf. Domingo Fernandez
 alfaate, don Beltran conf. Peronete, Domingo Martinez
 Pedreiro conf. Martin Dente corredor conf. Domingo Malmozo.
 
 Facta karta sub era Ma CC L II.
 
 Isti sunt homines qui viderunt et audierunt quando dona
 Velesquida mandavit a Petro Farto zapatero et a Martino Dent
 el corredor que entregassen a don Roman de supradictis
 vineis; testes: Iohan Correnero, don Matheos Correnero,
 Petro Saago, Dominico filio de Maria Argolo, Petro Romanez,
 Iohan filio de Marina Cidiz, don Roman fratri suo et don
 Fernando et don Andres et don Pelai Frolez, don Roderico suo
 cognato, Martin Melendez nepos Guaraldi, Martin pelitero et
 frater suus Iohannes, Petro Iohannes, Pedro Dominico filius
 de Dominico Fulola et suo subrino Benedicti, Petro Manlebo
 de Marina Cidiz, Julian filio de Martin Constans.


[ 67 ]
 
 In nomine Patris et Filii et Spiritus Sancti. Amen.
 
 Notum sit omnibus tam presentibus quam futuris quod ego
 Petrus Petri dictus Pequenezeyme una cum uxore mea Marina
 Iohannis et filiis et fiilabus nostris dedimus II.as vineas
 que sunt in loco qui dicitur Lamas capitulo sancti
 Salvatoris; et hoc fuit factum in concambio quia nos
 tenebamus de capitulo sancti Salvatoris in Requeixo bonam
 hereditatem quam vendidimus Ramiro et quia ipsam hereditatem
 nullo modo capitulo reddere potuimus, predictas vineas de
 Lamis prefato capitulo dedimus iure hereditario in perpetuum
 possidendas. Et canonicos ipsius capituli in presentia
 bonorum hominum in possessionem predictarum vinearum tunc
 misimus.
 
 Sed quia post mortem Petri Petri uxor eius contra verum
 dicebat ipsas vineas in vita sua se debere tenere et
 canonicos multum inquietabat, tandem de consilio prudentium
 virorum et iudicum et de consensu et voluntate utriusque
 partis sic inter eos compositum est videlicet quod predicti
 canonici dederunt predicte Marine Iohannis et filiis suis X
 morabetinos tali pacto quod de cetero nec ipsa nec aliquis
 ex parte sua predictos canonicos super has vineas
 inquietaret.
 
 Si quis igitur contra hanc kartam ad irrumpendum venerit, sit
 maledictus et cum Iuda traditore dampnatus et insuper
 CCC.tos aureos regie voci persolvat, karta nichilominus in
 suo robore permanente.
 
 Facta karta apud Zamoram sub era Ma CCa LVa, VIo idus
 sebtembris.
 
 Isti sunt testes qui interfuerunt quando Petrus Petri misit
 canonicos in vineas de consensu et voluntate uxoris sue:
 archidiaconus Munio Muniz, archidiaconus magister
 Florentius, Martinus Martini canonicus, Stephanus Geraldi
 canonicus, Iohannes Scriba canonicus, Dominicus Martini
 canonicus, Salvador Petri, Salvador Calarius, Martinus
 Salvadoriz presbiter eius filius, Martinus Scriba et
 Velascus Petri, Michael presbiter de coro.
 
 Isti fuerunt presentes in currali iudicum zemorensi quando
 Marina Petri cum filiis suis renuntiavit vineas: de
 (iudicibus) Fernandus Iohannis canonicus, Pelegrinus,
 domnus Velascus Petri, Fernandus Garsie; de iuratis: Petrus
 Didaci Ferratus, Rodericus Pelai, Dominicus Petri Muleto,
 Dominicus Petri Cabeza, Garsia Muniz miles.
 
 Nicholaus filius Velasci Zapateyro, Iohanninus et Gometius
 frater eius, Didacus sancti Petri clericus, Pelagius
 Gunsalvi clericus, Lupus Fro-

[ 68 ]
 chel,
 Iohannes Gudiz, Petrus de Ribeyra, Pelagius de Claustro,
 Petrus Stephani clericus de coro, Petrus Mathei clericus
 eiusdem cori, magister Venege canonicus et procurator
 capituli, Dominicus Martini dictus quadratus et
 portionarius.
 
 Alii testes: domnus Guterius abbas sancte Marie Nove, Petrus
 de Cubelis, Petrus Enxemez, Gomecius Petri, Petrus Muniz
 Longus, Michael Vinarius, Dominicus Orguli de Burgo, Petrus
 Toderez, Iohannes Lagartixa, Fernandus Petri, Pelagius
 Mastrero, Menendus Martini, Menendus Pelai, Matheus Regis,
 Munio Huzin, Geraldus Calvus, Petrus Gunsalvi, Petrus Fedus
 de Rua, Michael Ferradu, Iohannes Petri maiorinus, Isidorus
 Martini, Fernandus Ramiriz.

 In nomine domini nostri Ihesu Christi. Amen.
 
 Notum sit omnibus tam presentibus quam futuris quod ego M.
 secundus Dei gratia Camorensis episcopus una cum consensu
 tocius capituli çamorensis ecclesie do ad populandum quosdam
 solos quos çamo-

[ 69 ]
 rensis ecclesia habet in Morales,
 de termino de Tauro, et quasdam terras que iacent prope
 ecclesiam sancti Tome in eadem villa, tali conditione quod
 populatores qui ibi populaverint sint absoluti a nuncio et a
 manaria et a roso et persolvant singuli duos solidos pro
 fumalga et unum pro iantar in festo sancti Martini episcopo
 çamorensis ecclesie; et sint vasalli eiusdem episcopi et
 parrochianos ecclesie sancti Tome predicte ville et dent ibi
 primicias et decimas et oblationes. Et ipsi populatores
 veniant ad episcopum çamorensem super omni iudicio et
 episcopus iudicet eos secundum forum Çamore. Et si aliquis
 de dictis populatoribus domum suam vendere voluerit vendat
 episcopo et si episcopus emere noluerit vendat tali homini
 qui faciat forum quod ipse faciebat et moretur ibi.
 
 Hanc igitur cartam pro me et pro sucessoribus meis facio et
 confirmo et ut hoc in posterum in dubium non veniat proprio
 sigillo facio conmuniri.
 
 Et quicumque hoc factum violare presunserit sit maledictus et
 excomunicatus.
 
 Facta carta sub era Ma CCa L VIIIa, mense iunii; rege
 Aldefonso regnante in Legione et in Gallecia et Asturiis et
 in omni regno suo; tenente Çamoram comite Gundisalvo et
 Fernando Fernandi et tenente Taurum Egidio Manrich.

 Notum sit omnibus tam presentibus quam futuris quod nos M.
 secundus Dei gratia zamorensis episcopus, attendentes
 helemosinam inter

[ 70 ]
 cetera pietatis opera a Domino
 comendatam, intuitu pietatis et misericordie, damus et
 concedimus in perpetuum albergarie canonicorum quam tenet
 decanus terciam decimarum sancti Symonis et terciam
 decimarum sancti Iuliani de Mercato ad sustentationem
 pauperum ad dictam albergariam confluencium.
 
 Et ut ista concessio, quam sicut credimus licite facere
 possumus cum non extra ecclesiam nostram set pocius ipsi
 ecclesie sine dubio fiat, imperpetuum robur obtineat
 firmitatis sigillo nostro presentem cartam fieri communiri.

 Notum sit omnibus quod ego M. zamorensis episcopus concedo
 Pelagio Ferradez et a Martino Zapatero illas domos quas
 habet zamorensis ecclesia in Ledesma, que fuerunt de Vermuo
 Nariz et de Iohanni Ruvio, ita ut ipsi et heredes eorum
 habeant et in festo sancti Micahele per singulos annos
 persolvant singulas quartas de morabeti episcopo zemorense.
 Et si forte sine herede vel heredibus decesserint, ipsi vel
 heredes eorum, predicte domus pleno iure ad ecclesiam
 zamorensem revertantur.
 
 Viderunt et audierunt: don Salvador canonico conf. Ioan
 Florez conf. Ioane capelan conf. don Melendo conf. Gomez
 Pedrez conf. Martin Cibrian conf. Ioan Ramiadiz conf. Monio
 Paiz, Petruz clericus de Santaren, Ioan Dominguez conf. Rui
 Gomez conf. Capifol conf. Ariaz Pedrez conf. Pedro Nunez
 conf. Pelai Martinez conf. Martin Finde conf. Vasallo, Pedro
 Grinon.


[ 71 ]
 
 Reverendis dominis et amicis M. Dei gratia zamorensi episcopo
 et magistro M. archidiacono toletano et magistro M.
 segobiensi canonico.
 
 Universitas clericorum ecclesie sancti Stephani de Burgis
 salutem et cum manuum osculamine debitam reverentiam.
 
 Noverit discretio vestra quod in controversia que inter nos
 et burgensem episcopum vertitur D. subdiaconum socium
 nostrum procuratorem constituimus ratum habituri quicquid in
 predicta controversia duxerit faciendum.
 
 Quia vero proprium sigillum non habemus sigillum capituli
 sancti Ioannis de Ortega apponi fecimus.


[ 72 ]
 
 In nomine Domini. Amen.
 
 Que sunt in tempore ne labantur cum tempore poni solent
 lingua testium et scripti memoria perhennari
 
 Notum volo fieri tam presentibus quam futuris quod ego
 Dominicus Batagones tenens unam octavam de azenia de rio que
 dicitur de Pinel que spectat ad ecclesiam sancti Iuliani pro
 XXV morabitinis quos in opere illius azenie expendi, cum
 domno Ysidoro eiusdem ecclesie clerico super prenominata
 octava me volente inpetere, per manum domni Y. arcidiaconi
 zemorensis compositionem talem feci: quod illam octavam
 prehabitam in vita mea pacifice possiderem, post meum vero
 obitum illa octava ad ecclesiam redeat memoratam.
 
 Insuper dedi et concessi pro compositione prehabita et pro
 remedio anime mee aliam octavam de azenia quam habeo in la
 Bacalezna ecclesie sancti Iuliani pro meo anniversario tali
 pacto ut illam similiter haberem in vita mea et post mortem
 meam remaneret ecclesie sepedicte.
 
 Et quia nec ego nec domnus Ysidorus sigillum proprium
 habebamus cartam istam sigilli domni Y. archidiaconi
 munimine fecimus sigillari.
 
 Facta carta sub era Ma CC L VIIII, XIo kalendas decembris.

 Notum sit omnibus presentem paginam inspecturis quod nos P.
 Petri abbas Cellenove et conventus eiusdem facimus vobis
 domno Y. archidiacono zemorense vestrisque successoribus
 tale pactum quod pro directuris illis quas habetis in
 ecclesiis de Val de Perdizes et Sancto Petro de Estula pro
 petito et procuratione persolvantur vobis tres fanege ab

[ 73 ]
 eisdem ecclesiis annuatim una scilicet de
 tritico et una de ordeo et altera de centeno et pro
 solutione ista ego Y. archidiaconus promitto pro me et
 successoribus meis quod ab ecclesiis memoratis pro
 supradictis directuris preter illas tres fanegas nichil
 exigam.
 
 Et ne factum istud calumpnia attentetur sigillis domini M
 secundi episcopi zemorensis suique capituli et Y.
 archidiaconi nominati et vestro ac vestri conventus cartam
 fecimus sigillari.
 
 Facta carta sub era Ma CCa LXa.


[ 74 ]
 
 (Christus). Notum sit omnibus presentibus et futuris quod
 orta controversia inter nos clericos de Belveer, scilicet
 
 Martini et Dominicum Martini et Facundum ex una parte et
 abbatem sancti Facundi ex altera
 
 et parrochianorum de Belveer, ad ultimum cognita veritate sic
 est inter nos sopita
 
 quod de facto in predictis ecclesiis habebamus et nos habere
 debebamus de iure nostro
 
 coactione aliqua abrenunciamus, presente episcopo zamorense
 et Iohanne monacho procuratore dicti abba
 
 Nos vero Guillelmus II Dei gratia abbas dicti monasterii cum
 assenssu fratrum meorum concedimus vobis
 
 Salvatoris de Villa Ceth sive de Belbeer ita quod provideatur
 vobis ibi in cibo et potu honeste et
 
 vestes emendas quilibet vestrum recipiat a priore V
 morabetinos annuatim, medietatem ad festum sancti
 
 terciam partem mortuariorum et medietatem oblacionum que
 proveniunt ex confessionibus iniungendis et.
 

[ 75 ]
 
 promittimus predictis eclesiis nos honeste et fideliter
 servituros secundum arbitrium et beneplacitum prioris
 
 priorem in his in quibus tenemus amonitus usque tertio si non
 emendaverit amittat porcionem. Actum
 
 concilio de Belveer.
 
 Et ego Martinus eipscopus zamorensis confirmo et sigillum
 meum appono.
 
 Facta karta (era Ma CCa LXa IIa) anno ab incarnatione Domini
 Mo CCXXo IIIIo in mense.


[ 76 ]
 
 Nos M. Dei gratia secundus cemorensis episcopus notum facimus
 omnibus presentem paginam inspecturis quod cum controversia
 verteretur inter P. Petri comendatorem milicie sancti Iacobi
 in regno Legionis a magistro eiusdem milicie F. Petri datum
 procuratorem et F. Iohannis canonicum ecclesie nostre nomine
 cemorensis ecclesie petentem solum in Castro Toraphe cum
 parte edificii inde constructi ab archidiacono P. Petri
 domini regis cancellarii et cum cortina ibi iacentia prout
 cemorensem ecclesiam contigere asserebat, pro bono pacis
 inter eis talis convenientia intercessit quod fratres
 milicie supradicte possideant in perpetuum solum, cortinam
 et edificium memoratu.
 
 In cuius recompensationem solum illud quod fuit fratrum
 Domini Sepulcri prope eclesiam sancti Nicholay in eodem
 castro memorato, F. Iohannis nomine camorensis ecclesie
 concessum est perpetuo possidendum.
 
 Et ne super hoc in posterum dubitetur, instrumentum inter eos
 confectum sigillo nostro et magistri eiusdem milicie
 munierunt necnon et suorum firmavere munimine sigillorum.
 
 Sub era M CC LXIII, mense aprili.


[ 77 ]
 
 A. Dei gratia legionensis rex.
 
 Concilio et alcaldibus de Tauro. Salutem et gratiam.
 
 Mando vobis firmiter quod non contrarietis hominibus de
 Venialvo laborare et curtare in suo termino quomodo
 laboraverunt et curtaverunt ab antiquo, quia non volo nec
 teneo pro directo quod pro divisione termini inter vos et
 illos de Zamora facta episcopus perdat suam hereditatem in
 termino vestro.
 

[ 78 ]
 
 Et qui vero super ... homines de Venialvo contrariaverit
 michi M. morabetinos pectabit.
 
 Datum in Castrotorafe, kalendas augusti.
 
 Et mando firmiter etiam Dominico Petri quod si aliquis contra
 istud venerit vos passetis ad illum pro ...nto unde aliud
 non sit.

 Quod in presenti mundus ordinat oblivionis nule deleri
 tegitur nisi litterarum beneficio inmitantur, hinc est quod
 ego dompnus Petrus Petri, fratris Vimani, testamentum meum
 sub hac forma dignum dari tenore presencium muniendum:
 
 In primis mando canonicis ecclesie sancti Salvatoris XXX
 morabetinos pro anniversario meo; in die sepulture mee IIII
 morabetinos; eisdem pro anniversario matris mee XX
 morabetinos; pro quodam annali done Vide X morabetinos.
 
 Clericis eiusdem ecclesie portionem non habentibus, pro
 anniversario meo X morabetinos; in die sepulture mee II
 morabetinos; eisdem pro anniversario domne Vide X
 morabetinos.
 
 Voto sancte Marie VI morabetinos.
 
 Leprosis II morabetinos.
 
 Confratrie sancte Marie II morabetinos quibus comparentur
 mante.
 
 Confratrie sancti Laurencii II morabetinos pro mantis.
 
 Falagariis pauperibus ad ianuam meam residentibus II
 morabetinos.
 
 Marine alumpne mee, filie dompni Menendi, V morabetinos.
 
 Fratribus predicatoribus pro pitancia IIII morabetinos.
 
 Fratribus minoribus pro pitancia II morabetinos.
 
 Scolaribus pauperibus II morabetinos.
 
 I. thesaurario cemorensi VIII morabetinos.
 
 Pro pane et vino in die sepulture mee ad opus pauperum IIII
 morabetinos.
 

[ 79 ]
 
 Petrolino alumpno meo L morabetinos ita quod singulis annis
 solvantur ei ad opus indumentorum II morabetinos quousque
 perveniat ad quintum decimum annum; si vero decesserit
 antequam sint soluti et mater supersters fuerit abeat de
 illis X morabetinos; residuum vero si ibi fuerit pro anima
 mea et uxoris mee in pietatis operibus expendatur.
 
 Marine matri eiusdem Petri V morabetinos.
 
 Dolium quidem meum F. decanus si voluerit recipiat et solvat
 pro illo XIII morabetinos pro anima mea.
 
 Mando canonicis pro uno annali pro me celebrando X
 morabetinos.
 
 Omnia supradicta compleantur de domibus meis in quibus
 habito, quas habeant canonici sancti Salvatoris pro CLa
 morabetinis computato in se quod illius ecclesie pro me et
 uxore mea lego; reliquum solvant et de dolio meo similiter
 et de aliis rebus meis ubicumque potuerint inveniri; et si
 bona mea non sufficerint ad premissa complenda diminiatur
 pro rata de singulis legatis; et si aliquis residuum fuerit
 expendatur pro anima mea et uxoris mee in operibus pietatis.
 
 Hoc testamentum relinquo in manu I. thesaurarii zemorensis et
 ut per manus eius predicta omnia compleantur; omnia alia
 testamenta que feci aliquando revoco et confirmo istud solum
 et ultimum valere volo.
 
 Actum sub era Ma CCa LXVIII mense augusto.
 
 Et ne de eo in posterum dubietas oriatur sigillis F. decani
 et Iohannis archidiaconi illud roborari feci.


[ 80 ]
 
 In nomine domini nostri Ihesu Christi. Amen.
 
 Quoniam religiosorum virorum precibus quantum cum Deo
 possumus annuere et cultum divinum pro posse augere tenemur,
 idcirco nos M. secundus Dei gratia episcopus zamorensis de
 consensu capituli zamorensis concedimus vobis domno Willelmo
 abbati et conventui monasterii sancti Facundi quod
 edificetis unam ecclesiam in Tauro, in suburbio, in solo
 quod habetis iuxta ecclesiam sancti Thome, ita quod ipsa
 eadem eoclesia episcopo zamorensi, lege diocesana et lege
 iurisdicionis semper sit subiecta et matrici ecclecie
 zamorensi omni tempore sit obediens et devota sicut alie
 parrochiales ecclesie de Tauro episcopo et ecclesie
 zamorensi sunt et debent esse obedientes et devote.
 
 Et clericus qui ibi instituendus fuerit ad presentationem
 abbatis sancti Facundi qui pro tempore fuerit per episcopum
 zamorensem perpetuis instituatur et si destituendus fuerit
 per episcopum zamorensem destituatur; et ipse clericus
 episcopo zamorense et archidiachono ipsius loci sit
 subiectus sicut alii clerici parrochiales de Tauro sunt et
 debent esse subiecti.
 
 Et ipsa ecclesia non recipiat pro parrochianos aliquem de
 illis qui fuerint parrochiani alicuius ecclesie de Tauro
 nisi ibi elegerit sepulturam vel ibi accesserit moraturus in
 possessionibus monasterii sancti Facundi; et aliqua ecclesia
 de Tauro non recipiat aliquem de parrochianis ipsius
 ecclesie nec ab ipsa ecclesia quam vobis concessimus
 edificandam ipsi sui parrochiani secundum pravam
 consuetudinem loci se possint expedire et ad aliquam vel
 aliquas alias se transferre nisi in ipsis elegerent
 sepulturam vel mutarent domicilia et desinerent morari in
 possessionibus sancti Facundi.
 
 Et procuratio una annuatim episcopo zamorense si ad ipsam
 ecclesiam accesserit causa visitationis habende conferatur
 ab illo qui domum tenuerit ex parte abbatis.
 
 Et in ipsa ecclesia interdictum episcopi zaorensis et
 archidiachoni loci et archipresbiteri quando positum fuerit
 inviolabiliter observetur et illa reverencia et obediencia
 episcopo zamorense in ipsa ecclesia exhibeatur que debet et
 solet exhibi in aliis ecclesiis parrochialibus de Tauro.
 
 Et terciam omnium decimarum quas dicta ecclesia perceperit
 vel percipere debuerit integre sine contraditione aliqua
 episcopus zamorensis percipiat et in ipsa eclesia plenum ius
 episcopale obtineat; reliquas vero duas tercias decimarum et
 oblationes omnes abbas sancti Facundi percipiat et honeste
 provideat clerico ibidem instituto et in fabrica ipsius
 ecclesie reficiat que refficienda fuerint et in omnibus
 necessariis ipsius ecclesie provideat secundum ecclesie
 facultates.
 
 Permittimus etiam vobis ut cum generale interdictum positum
 fuerit in Tauro liceat abbati et monachis suis, excluso
 populo et exclusis exco-

[ 81 ]
 municatis et
 interdictis, ianuis clausis, non pulsatis campanis, sibi et
 familie sue divina officia celebrare et debita peragente
 sepulture.
 
 Et nos abbas et conventus sancti Facundi dictam concessionem
 dicto modo recipimus et predicta fona fide nos promittimus
 servaturos.
 
 Et ut hec robur firmitatis obtineant presentem inde cartam
 per alfabetum divisam sigillorum nostrorum scilicet M.
 secundi episcopi et capituli zamorensis et Willelmi abbatis
 et conventus monasterii sancti Facundi munimine fecimus
 roborari.
 
 Actum sub era Ma CCa LXa VIIIIa, in kalendis ianuarii, anno
 ab incarnatione Domini Mo CCo XXXo.

 Sanctissimo patri ac domino G. Dei gratia socrosancte romane
 ecclesie summo pontifici.
 

[ 82 ]
 
 M. miseratione divina zamorensis ecclesie minister humilem
 peduum osculum et obedientiam filialem.
 
 Sanctitati vestre presentibus ignotescat me a paternitate
 vestra recepisse litteras sub hac forma: «Si magister et
 fratres et cetera»; harum igitur auctoritate magistrum et
 fratres ordinis milicie sancti Iacobi sepius admonui et
 eisdem auctoritate vestra frequenter precepi ut Castrum
 Toraph in meis manibus vestro nomine restitui procurarent;
 et multis super hoc ad instanciam illustris regis nostri et
 matris sue datis iudiciis adhuc Castrum ipsum restituere
 neglexerunt; postmodum vero quidam fratres eiusdem ordinis a
 sanctitate vestra michi obtulerunt litteras in hunc modum:
 «Quanto carissimi et cetera».
 
 Ego vero de multorum virorum prudentium consilio cum iam papa
 dictorum magistri et fratrum negligentiam ecclesias et
 personas ipsorum interdicto supposuisset, ipsi magistro
 notificavi qualiter ipsas litteras sanctitatis vestre
 receperimus et quia quidam fratres sui ordinis instabant ut
 eos ab interdicto absolveremus qui parati erant probare se
 appellasse et contradixisse et appellationem ratam habuisse
 sicut in vestris litteris continebatur et si vellet per se
 vel per procuratorem veniret iusurus personas testium et
 eorum iuramenta auditurus, ipse vero magister licet vocatus
 et post terminum diu expectatus nec per se nec per
 procuratorum venire curavit.
 
 Ego igitur sanctitati vestre in omnibus obedire paratus,
 receptis quorundam fratrum pro revocatione instantium
 testibus et diligenter examinatos et attestationibus eorum
 diligenter inspectis, inveni probatum quod maior comendator
 in regno Legionis nomine P. Petri cum quibusdam fratribus
 suis dicte donationi faciende pro se ac aliis fratribus
 absentibus contradixit et ne fieret, appellante expresse;
 qoud factum ratum habuerunt absentes cum pervenit ad eorum
 noticiam; unde quod fecerim circa personas ipsorum qui
 intentionem suam probarunt legitime revocavi.
 
 Dictum magistrum qui in sua contumacia perseverabat et
 quoslibet fratres eius ordinis qui ei ad hoc consilium,
 auxilium vel favorem prestiterunt excomunicationis vinculo
 innodavi; cumque postmodum idem magister in gravi
 infirmitate teneretur ita quod de vita eius eciam ipsi
 phisici desperarent, litteras suas et sollempnes nuncios ad
 me misit humiliter supplicando quatinus in tanto periculo ei
 «iuxta formam et cetera» absolutionis beneficium impenderem.
 Ego vero de prudentium virorum consilio per quendam
 archidiaconum astoricensem eum secunduni formam et cetera
 absolvi feci, qui postmodum in nostra presencia personaliter
 constitutus humiliter et devote michi promisit quod quicquid
 ei super ea de Castro Toraphe mandaremus pro posse modis
 omnibus

[ 83 ]
 adimpleret; obtulit eciam michi toletani
 archiepiscopi et quorundam episcoporum sigillatas litteras
 sub hac forma:
 
 - «Notum sit omnibus hanc cartam inspicientibus quod cum nos
 archiepiscopus toletanus, N. astoricensis, B. segobiensis,
 P. oxomensis, D. episcopi apud monasterium sancte Marie
 Regalis essemus in presencia domini regis, accessit nobis
 presentibus vir religiosus magister milicie sancti Iacobi
 cum fratribus suis, videlicet domno P. Alvari, maior
 comendatore tocius Castelle, et domno Roderico, comendatore
 tocius regni Legionis, et aliis fratribus eiusdem humiliter
 suplicantes et flexibus genibus cum lacrimis a domino rege
 petentes ut eis Castrum Toraph restituere dignaretur, quo
 habito -dicebant- se in omnibus per omnia velle mandatum
 apostolicum adimplere.
 
 Ad hec dominus rex respondit predictum castrum nullatenus se
 daturum tam quia in compositione super regno legionense cum
 sororibus suis facta redditus illius castri fuerant
 predictis suis sororibus assignati, interposito iuramento,
 pro bono pacis et terre tranquillitate, tam etiam propter
 alia impedimenta rationabilia suis temporibus assignanda,
 qua re predictum castrum restituere non poterat nec debebat
 et super hiis omnibus dicebat se sollempnes nuncios ad
 curiam destinare de quorum missione nobis R. archiepiscopo
 et predictis episcopis evidenter constabat.
 
 In cuius rei testimonium presentem cartam sigillis nostris
 munitam ad magnam instanciam predictorum magistri et fratrum
 duximus conscribendum».
 
 - «Venerabili patri et amico in Christo M. Dei gratia
 zamorensi episcopo. M. eiusdem miseratione burgensis
 episcopus, salutem et sincere dilectiones affectum.
 
 Magister ordinis milicie sancti Iacobi nobis instanter ac
 humiliter supplicavit ut de hiis que coram nobis et aliis
 multis gesta fuerunt vobis scribere dignaremur; noverit
 igitur vestra paternitas quod nos vidimus, et hoc testamur,
 predictum magistrum et maiorem comendatorem eiusdem ordinis
 et alios fratres suos, viros honestos, circa festum omnium
 Sanctorum primo preteritum prostatos ante pedes domini regis
 et domine nostre regine genitricis eius petere cum multa
 instancia et humilitate devota a domino rege ut dignaretur
 accipere quecumque vellet de bonis ipsius ordinis, villas
 seu castra vel possessiones et faceret inde quicquid sibi
 placeret vel ad opus sororum suarum dum modo restitueret eis
 Castrum Toraph ut possent ipsum tradere ad satisfaciendum
 voluntati domini pape; nec semel hoc fecerunt, ymmo bis vel
 ter sicut retolo me presente. Dominus autem rex,
 deliberatione prehabita, respondit eis precisse quod nulla
 ratione restitueret eis predictum Castrum nec auferret
 sororibus suis quia non decebat eum et quia posset esse ipsi
 valde dampnosum et hoc rationibus probare nitebatur».
 
 - «Venerabili in Christo fratri et amico carissimo M. Dei
 gratia za-

[ 84 ]
 morensi episcopo. T. eadem
 palentinus episcopus, salutem in domino Ihesu Christo.
 
 Magister milicie sancti Iacobi et fratres eiusdem ordinis
 nobis humiliter supplicarunt ut eis ad vos nostras litteras
 testimoniales concederemus super hiis qui in curia domini
 regis super facto de Castro Toraph in nostra et aliorum
 multorum presencia sunt peracta.
 
 Noverit igitur vestra fraternitas nos presentes fuisse et
 vidisse quando supradictus magister et maior comendator cum
 multis fratribus eiusdem ordinis et hoc non semel sed sepius
 fixis genibus ante pedes domini regis et matris eius cum
 magna instancia postulabant ut dominus rex Castrum Toraph
 eis restituere dignaretur, ut de eo possent voluntatem summi
 pontificis adimplere, et ad satisfaciendum sororibus suis de
 castris aliis sive villis eiusdem ordinis acciperet quicquid
 vellet.
 
 Rex vero, consilio habito, eis precise respondit quod non
 faceret ullo modo cum hoc non solum sibi sed eciam utriquqe
 regno videretur indecens pariter et dampnossum; preterea
 nobis constat quod supradictus magister paratus est
 incontinenti super eodem facto ad romanam curiam speciales
 nuncios destinare».
 
 Ego autem semper de prudentium virorum consilio procedens et
 vobis semper in omnibus obedire cupiens sub religione
 prestata iuramenta predicto magistro mandavi quod preceptum
 vestrum pro posse sub modis omnibus adimpleret et quia
 tantorum testimonia receperam virorum et super hiis quidam
 dicebant contra magistrum et fratres amplius procedendum non
 esse cum ipse pro posse quantum in eo fuerit mandatum
 vestrum adimplesset; alii vero in contrarium asserebant,
 sanctitati vestre hoc volui ut in hoc facto quod sciencie
 vestre visum fuerit procedatur.

 In nomine domini. Amen.
 
 Hac presenti carta per alfabetum divisa notum sit omnibus tam

[ 85 ]
 presentibus quam futuris quod cum controversia
 verteretur inter capitulum canonicorum zemorensis ecclesie
 ex una parte et dominam Agnetem Alvari nobilem mulierem
 uxorem quondam domni Alvari Roderici ex altera super pane et
 vino, bobus et aliis rebus mobilibus que inventa sunt
 tempore obitus ipsius domni Alvari in hereditate de Paliares
 et de Coresis quas ab ecclesia zemorensi in diebus suis idem
 domnus Alvarus tenere debebat, dicta domina asserente
 medietatem dictarum proventuum ad se de iure consuetudinario
 spectare debere, capitulo vero nostrum proponente quod ipsa
 de prefactis proventibus nichil de iure petere poterat ut
 patebat per instrumentum autenticum a domna Taresia Petri
 confectum que dictam hereditatem pleno iure contulerat
 ecclesie zamorense; unde licet clarum esset et manifestum
 dictam dominam de predictis omnibus nichil de iure petere
 posse tamen eidem domine canonici gratiam facere volentes
 medietatem dictorum proventuum et mobilium ratione
 predictarum hereditatum ad eos spectantium eidem domine
 concesserunt.
 
 Ipsa vero domina attendens gratiam quam zemorense capitulum
 fecit sibi pro se et pro filiis suis renunciarunt illi
 questioni quam domnus Alvarus vir eius adhuc vivens moverat
 contra domnum M. secundum zemorensem episcopum necnon et
 contra capitulum racione supradicte hereditatis super quadam
 summa pecunie et pena quam dicebat sibi solutam non fuisse.
 
 Et ipsum capitulum zemorense renunciavit omni questioni et
 accioni quan habebat contra domnum Alvarum super dampnis et
 deteriorationibus in predictis hereditatibus illatis; et ab
 utraque parte fuit statutum et approbatum quod illa pars que
 contra ea que superius continentur venire temptaverit pectet
 alteri parti mille marabitinos, carta nichilominus in suo
 robore permanente.
 
 Facta Zamore duodecimo die septembri, era M CC LXXo.
 
 Ut autem presens carta perpetuum robur obtineat sigillis
 domni M. episcopi et capituli zemorensis et abbatisse sancte
 Columbe et ipsius domne Agnetis Alvari fuit de consensu
 parcium roborata.


[ 86 ]
 
 Notum sit presentibus et futuris quod nos M. secundus Dei
 gratia zamorensis episcopus una cum consensu et voluntate
 capituli ecclesie zamorensis damus vobis Dominico Petri
 clerico, capellano quondam ecclesie sancte Marie de la Orta,
 quandam terram quam habemus inmediate iuxta ortum qui fuit
 de Fotron in ripa fluminis Dorii circa mercatum in
 concanbium pro quadam vinea vestra que est in vega de domno
 Aam inter duas vineas de Garsie Iohannis inmediate.
 
 Et ego Dominicus Petri clericus predictus recipio illam
 terram vestram et do vobis et concedo vineam meam predictam
 et istud concanbium factum de consensu et voluntate
 utriusque partis acepto sicut superius est expressum.
 
 Et si aliquis tam de mea parte quam de vestra contra istud
 concanbium ire presumpserit pectet alteri parti C.
 morabetinos, concanbio in suo robore nichilominus
 permanente.
 
 Et ut istud concanbium ratum et stabile perseveret nos domnus
 M. episcopus predictus de beneplacito et consensu predicti
 Dominici Petri clerici presentem cartam per alfabetum
 divisam sigilli nostri et capituli memorati fecimus munimine
 roborari.
 
 Actum est oc mense octobris, sub era CCa LXXa.

 (In Dei) nomine. Amen.
 
 Hac presenti pagina per alfabetum divisa notum sit tam
 presentibus quam futuris quod nos (M). secundus Dei gratia
 (episcopus) et capitulum çemorense concedimus et confirmamus
 ecclesie Dominici Sepulcri et vobis D. priori et fratribus
 eiusdem in Yspania et (successoribus vestis) in perpetuum
 omnes ecclesias cum pertinenciis suis quas habetis in
 episcopatu çamorense, salvo iure in omnibus quod competit
 vel competere debet ecclesie çamorense.
 
 Et quia quidam de predictis ecclesiis pauperes sunt et tenues
 et sustancia providere de procurationibus que ratione
 visitationis nobis debentur sicut duximus providenda
 videlicet quod singulis anis nobis et

[ 87 ]
 successoribus
 nostris in ecclesia sancte Marie de Ripa Dorii una
 procuratio a fratribus tribuatur cum ratione visitationis
 accesserimus ad eandem; alia vero procuratio detur nobis
 similiter in anno pro omnibus ecclesiis quas nunc predicti
 prior et fratres habent ibidem; alia procuratio etiam in
 Fontibus Predatis detur nobis. Omnes aliee ecclesie quas
 habetis in episcopatu çamorense dent cum aliis ecclesiis in
 procuratione nostra vel episcopi qui pro ipse fuerit sicut
 dare consueverunt.
 
 Hoc autem facimus ob reverenciam crucifixi et eius
 sanctissimi sepulcri et quia semper vos exibuistis nobis et
 ecclesie çamorense humiles et devotos.
 
 Nos vero prior et fratres predicti ordinis approbamus et
 accepimus pro nobis et successoribus nostris omnia iam dicta
 et ea curabimus adimplere prout superius sunt expressa.
 
 Hec acta sunt era Ma CCa LXXI mense augusti.
 
 Ad maiorem roboris firmitatem sigillo et episcopi et capituli
 çamorensis et D. prioris sancti Sepulcri in Yspania hec
 presencia sunt munimine roborata.

 In Dei nomine.
 
 Noverint universi quod ego P. Petri canonicus çamorensis a
 domno M. secundo episcopo nostro datus auditor in causa que
 inter I. Petri nomine ecclesie porcionarium ex una parte et
 clericos de Asparigos ex altera super quodam iantari quod
 ratione fori dictus I. Petri sibi annuatim persolvi ab
 eisdem petebat clericis vertebatur, ad petitionem eorundem
 clericorum dierum partibus assignavi in qua utraque pars ius
 quod pro se habebat veniret in mea presencia ostensura.
 
 Die vero adveniente dicto I. Petri ex una parte et dictis
 clericis scilicet Martino Pardo et I. dicto archipresbitero
 ex altera coram me comparentibus iidem clerici de plano liti
 cedentes recognoverunt ad predictum iantare solvendum I.
 Petri eisque successoribus nomine çamorensis ecclesie se
 teneri.
 

[ 88 ]
 
 Ego vero quia de consuetudine aprobata reperii ut ubi forum
 panis nomine tercie datur ibidem iantare eadem ratione
 solvitur et quia dicti clerici ad id se tenere ore proprio
 recognoverunt sentenciando mandavi quod clerici ecclesie
 sancti Martini de Asparigos petitum iantare dicto I. Petri
 eisque successoribus idem prestimonium habituris nomine
 çamorensis ecclesie annuatim persolvant secundum quod moris
 est circunmiacencium ecclesiarum.
 
 Actum est hoc Çamora in palacio meo.
 
 Presentibus Garsia Iohannis, Petro Petri, Dominico Egidii
 clericis de coro; Dominico Iohannis, Martino Adriani laicis,
 Fernando Aprilis, Petro Alfonso et I. Petri clericis domini
 episcopi.
 
 Sub era Ma CCa LXXIa in festo beati Luce.
 
 Et ut hec in dubium venire non possit presentem cartam feci
 sigilli mei munimine roborari.

 Era Ma CCa LXXIa.
 
 Isti sunt testes quos produxit domnus S. episcopus
 ulixbonensis contra regem Portugalie: In Ouren: de sancta
 Maria clerici: Menendus Pelagii don Pao, Iohanes Iulianez,
 I. Roi don Gil Matheo; de sancto Iohanne: Petrus Meendez,
 Garsia Martini, Iohannes Petri; de sancto Iacobo: Martinus
 Suares, Petrus Petri; de sancto Petro: Pedro Leal, Michael.
 De Olival: Petrus Sandio, Dominicus Boerro, Dominicus
 Peláez, Rodericus laici.
 
 Isti sunt qui iuraverunt apud Poitum Molarum: Petrus Fernandi
 archipresbiter, Pao de Porto, don Armigo clerici sancti
 Iohannis; Martinus Martini et Iohannes Paez clerici sancte
 Marie; don Aparicius, Petrus Iohannis clerici sancti Petri;
 Pedro Sinal, don Gomez, Martin Diez, Farpado, Pedro
 Gonzalvez, Petrus Meendez iudez, alius Petrus Meendez,
 Martinus Gonzalvez, Meende Gonzalvez laici.
 
 Petrus Pelagii de Olival iuratus et interrogatus dixit se
 scire quod ecclesia sancte Marie de Olival fuit fundata de
 consensu regis domni Sancii ,avi istius qui nunc superest,
 et de consensu episcopi elborensis, nunc est, in solo
 conmorancium ominum de eodem loco; et dixit se audi-

[ 89 ]
 visse quod episcopus ulixbonensis
 domnus S., qui nunc est, posuit cum clericis sancte Marie
 castri de Ouren quod vicissim servirent ecclesie dicte de
 Olival secundum quod ab ea percipiebant beneficia.
 Interrogatus si scit aliquando clericum alium positum fuisse
 per dictum episcopum ulixbonensem specialiter, respondit
 quod vidit Pelagium Sinal ibi esse et ministrare in eclesia
 memorata qui dicebat se positum per S. episcopum proxime
 dictum. Requisitus si ille clericus fuit eiectus per aliquem
 respondit quod non vidit eum expelle sed audivit ab eodem
 clerico quod metu Petri Iohannis dimisit ecclesiam.
 Interrogatus quis percipiat fructus ecclesie dicte tempore
 isto, respondit quod homines Gundisalvi Godinez militis
 recipiunt medietatem oblationum et terciam decimarum nomine
 filii sui cui, sicut homines dicunt, concessit rex qui nunc
 est ecclesiam ipsam. Interrogatus quanto tempore percepit
 fructus illius ecclesiae per omines suos respondit quod per
 ¿duos? annos.
 
 Interrogatus si percipiebat quolibet anno terciam ipsarum
 decimarum episcopus ulixbonensis respondit quod sic;
 interrogatus quomodo scit, dicit quod ipse interfuit sepius
 quando dividebantur decime et partem contingentem episcopo
 recipiebant homines sui; adiecit etiam quod partem decimarum
 preteriti anni recepit Iohannes Roderici clericus ecclesie
 sancte Marie de Ouren nomine ipsius episcopi, ut ipse
 dicebat; partem vero decimarum istius anni pertinentem ad
 episcopum recepit Iohannes Michaelis iudex de Ouren qui, ut
 dicebatur, arrendaverat eam ab episcopo memorato.
 
 Rodericus Duran de Olival iuratus et interrogatus de
 institutione clerici in predicta ecclesia dixit se nichil
 scire sed vidit ibi existente Pelagium clericum supradictum
 ac recessisse ab eadem metu clericorum sancte Marie de Ouren
 ut dicebatur.
 
 Interrogatus de divisione decimarum dicte ecclesie respondit
 se presentem fuisse hoc anno quando dividebantur decime et
 Iohannes Michaelis iudex de Ouren recepit partem
 contingentem episcopum quam arrendaverat, ut ipse dicebat,
 ab archidiacono episcopi.
 
 Dominicus Boero iuratus et interrogatus dixit de
 constructione ecclesie et positione Pelagii clerici idem
 quod primus et de recessu eiusdem iddem similiter quod
 primus; de divisione decimarum et promotione clerici qui
 nunc ibi est respondit iddem quod primus et addidit quod
 prior iste, scilicet filius Gundisalvi Gondinez ut ipse
 credit positus ets ibi per regem.
 
 Dominicus Pelagii de Olival iuratus et interrogatus dixit
 iddem de constructione ecclesie memorate de Olival quod
 primus; iste testis interrogatus in cuius solo fundata esse
 ecclesia iam dicta respondit iddem quod primus; de
 institutione Pelagii iam dicti dixit iddem de visu quod
 primus ae credulitate; de recessu eiusdem clerici respondi
 iddem quod

[ 90 ]
 primus; de divisione decimarum et de
 positione prioris idem quod Dominicus Boero.
 
 Menendus Pelagii de Olival iuratus et interrogatus dixit
 iddem de institutione Pelagii clerici iam dicti in ecclesia
 de Olival quod Dominicus Pelagii et quod primus; de recessu
 eiusdem dixit idem quod primus; de eclesia sancti Petri de
 Ouren dixit quod rex ammovit ab ea archipresbiterum
 Michaelem Iuliani cui concesserat episcopus ulixbonensis
 eandem ecclesiam eo presente.
 
 Don Pao clericus de Ouren iuratus et interrogatus respondita
 quod, ut audivit, episcopus ulixbonensis qui nunc est
 instituit pro priore I. Fernandi in ecclesie sancte Marie de
 Ouren et, ut dicebat, ad presentationem regis istius; et
 dicit se vidisse quod iste prior dividebat cum aliis
 clericis sicut consuetum est dividi inter clericos et
 priorem et deferebant ei tanquam suo priori; interrogatus si
 credit quod institutus fuerat ad representationem regis
 respondit quod sic credit quia aliter non venire ad eam
 auderet ut credit. Post istum Petrus Iohannis dedit eandem
 ecclesiam, ut dicebatur, filio suo; interrogatus qualiter
 sciebat quod filius Petri Iohannis haberet eam respondit
 quod Petrus Pieles serviens Petri Iohannis recipiebat
 fructus ex ea pro dicto clerico tanquam pro priore.
 Postmodum rex dedit eam filio Gundisalvi Godinez;
 interrogatus quomodo sciebat respondit quod vidit et legit
 litteras domini regis per quas significabat episcopo et
 canonicis ulixbonensibus quod ipse presentaban predictum
 filium G. Godinez ad prefatam ecclesiam sancte Marie de
 Ouren; interrogatus de tempore quando vidit litteras
 respondit quod in festo sancti Nicholay proxime preterito
 fuerunt III anni. Interrogatus si episcopus concessit ei
 dictam ecclesiam respondit quod nescit; interrogatus si
 vicarius eius concessit ei respondit se nescire sed
 comendavit eam preposito qui daret de ea iura sua clericis,
 episcopi et priori vel illi qui erat loco prioris.
 
 De constructione ecclesie de Olival et de institutione
 clerici dixit idem quod Dominicus Pelagii, sed dixit quod
 ipsemet erat ille clericus et addidit quod metu Petri
 Iohannis recessit ab ea; interrogatus quantum tempus esse
 quod recessit ab ea respondit quod quinque anni vel parum
 plus.
 
 Interrogatus de ecclesia sancti Iohannis de Ouren respondit
 se nichil scire sed audivit quod dominus rex dedit eam
 cuidam habenti tonsuram laicalem.
 
 Interrogatus super ecclesia sancti Petri respondit quod
 interfuit quando parrochiani et clerici ipsius ecclesie
 presentaverunt Alfonsum Pelagii clericum episcopo elborense
 qui pro tempore erat et ipse concessit ei prioratum et
 inpositionem pallei; postmodum dedit eam rex Martino Garsie;
 interrogatus quomodo sciebat respondit quod vidit eum
 accipientem eandem ecclesiam per portarium regis;
 interrogatus quomodo

[ 91 ]
 sciebat ipsum esse portarium
 regis respondit quid vidit signum baculi quod ducere
 consueverunt portarii regis; et facto concanbio consensu
 episcopi, ipso presente, transtulit eam in Michaelem Iuliani
 archipresbiterum quem postmodum rex eiecit de ipsa ecclesia
 per portarium suum; interrogatus quomodo sciebat ipsum esse
 portarium regis respondit quod deferebat baculum quem
 deferre consueverunt portarii regis. Post eiectionem ipsius
 archipresbiteri rex dedit eam Iohanni Menendi clerico
 colimbriense; interrogatus quomodo scit respondit quod vidit
 eum accipientem eandem ecclesiam per portarium regis;
 interrogatus quomodo scit quod per portarium regis respondit
 quod supradicto modo.
 
 De ecclesia sancti Iohannis requisitus quis eam habeat et
 qualiter habeat respondit quod, ut dicitur, rex dedit eam
 domno Martino priori de Soure qui per voluntate sua posuit
 clericum in eadem ecclesia scilicet Martinum Suerii et
 eiecit inde Michaelem Menendi qui positus fuerat in ipsa
 ecclesia per episcopum istum ulixbonensem; interrogatus
 quomodo scit respondit quod presens erat in ecclesia sancti
 Petri ubi sigillatim in qualibet ecclesia castri de Ouren
 assignavit suos clericos inter quos in ecclesia sancti
 Iacobi posuit Michaelem Menendi; interrogatus quomodo scit
 quod prior domnus Martininus eiecit Michaelem Menendi
 respondit quod se vidente et petenti Michaeli Menendi
 egrotatam portionem suam extitit denegata et sic ex
 necessitate secessit in Thomar.
 
 Interrogatus super ecclesia de Tamarellas respondit quod
 vidit episcopum ulixbonensem eicientem de ea fratres sancte
 Crucis de Colinbria et dantem claves cuidam Petro Gundisalvi
 spondenti quod restitueret episcopo quando sibi placeret
 locum memoratum; sed iste suscipiens habitum de Alcobaza
 tradidit locum ipsum ipsis fratribus de Alcobaza.
 
 Interogatus si rex vel homines sui abstulerunt aliquid
 episcopo memorato respondit quod presens erat quando
 Stephanus Midez, vassallus regis, abstulit de frumento
 episcopi VI modios nomine regis, ut ipse miles dicebat.
 
 Interrogatus quando eiecit portarius regis prefatum
 archipresbiterum de ecclesia si extendit manus suas ad bona
 eiusdem respondit quod vidit eum occupantem domum
 archipresbiteri; de aliis nichil scit.
 
 Petrus Petri clericus sancti Iacobi de Ouren iuratus et
 interrogatus dixit quod nunquam vidit regem presentantem nec
 instituentem episcopum priorem in aliqua ecclesia de Ouren
 sed vidit quod clericos presentabant priores episcopo
 ulixbonense et ipse ordinabat eos; istum testem presentavit
 Benedictus Bricii episcopo ulixbonense ad ecclesiam sancti
 Iacobi.
 
 Interrogatus si vidit quod per regem vel per homines suos
 aliquid auferretur domino episcopo de redditibus
 contingentibus eundem respondit quod nichil vidit eidem
 auferri sed vidit quod domnus Peires alcaide de Ouren
 prohibebat clericis penes quos fructus deponebantur

[ 92 ]
 ecclesiarum quod nichil darent episcopo
 ulixbonense; et hoc prohibebat, ut ipse dicebat, de mandato
 regis; adiecit etiam quod nunc recordabatur quod Stephanus
 Midez vasallus regis traxit de quadam fovea frumentum quod
 dicebatur esse domini episcopi sed nescit quantum.
 
 Garsias Martini clericus sancti Iohannis de Ouren iuratus et
 interrogatus super ecclesia sancti Petri dixit quod vidit
 presentari per clericos et parrochianos priorem ad ecclesiam
 sancti Petri episcopo elborensi qui pro tempore erat et ipse
 concessit eum eis; et postmodum requisieret assensum regis
 et obtinueret quod placebat ei; postmodum in ausencia
 episcopi concessit Martino Garsie quo mortuo concessit eam
 Iohanni Menendi quem excomunicavit episcopus ulixbonensis
 quia acceperat eam de manu regis et interdixit ipsam
 ecclesiam; adiecit etiam quod presens fuit quando rex
 requisivit archipresbiterum quare sic detineret ecclesiam
 illam per concanbium et exponenti archipresbitero seriem rei
 et supplicanti regi rex permisit ei quod admonens de cetero
 talia clericis non contingerent.
 
 Interrogatus super ecclesia sancti Iohannis qui proposuit
 priorem in ea respondit quod nescit sed Petrus Thomar fuit
 tempore istius testis quousque fuit defunctus; interrogatus
 quando mortuus est prior ille respondit quod in fine mensis
 augusti proximo preteriti fuerunt duo anni elapsi; postmodum
 in vigilia sequenti apostolorum Symonis et Iude concessit
 eam rex in comendam cuidam puerulo filio Stephani Midez per
 litteras suas quas iste et vidit et legit et testis; et
 adiecit quod pretor et iudez castri de Ouren induxerunt
 ipsum puerum in possessionem ecclesie per claves et canpanas
 et hoc, ut ipse credit, pretor et iudex faciebant inviti sed
 non poterant resistere mandato regali; puero vero mortuo
 dedit eam rex Dominico Petri qui venit ad eclesiam cum
 portario regis et cum litteris vicarii et portarius expresse
 mandavit clericis ex parte regis quod reciperent eum in
 priorem; vicarius vero mandabat per litteras suas quod
 nichil contingeret inde ille Dominicus Petri sine voluntate
 episcopi.
 
 Dicit etiam quod vivente alio priore primo abstulerunt
 fructus unius anni episcopo memorato.
 
 Interrogatus si postmondum rex eiecit dictum archipresbiterum
 de predicta ecclesia cui iam permiserat respondit quod sic,
 interrogatus quomodo scit respondit quod vidit per portarium
 regis eici memoratum archipresbiterum de ecclesia supradicta
 et capi domum eius et continuo tradi ipsam ecclesiam Martino
 Garsie.
 
 Isti sunt testes qui iurati deposuerunt in Alcobaza de Poitu
 Molarum: Petrus Fernandi archipresbiter, Pao de Porto, don
 Armigo clerici sancti Iohannis; Martin Martiniz, Iohannes
 Paez clerici sancte Marie; don Aparicius, Petrus Iohannis
 clerici sancti Petri; Pedro Sinal, don Gomez, Martin Diez,
 Farpado, Pedro Gonzalvez, Pedro Meendez iudex, Martin
 Gonzalvez, Pedro Meendez, Meende Gonzalvez laici.
 

[ 93 ]
 
 Don Pedro Fernandi clericus sancti Iohannis de Poitu Molarum
 iuratus et interrogatus si rex vel aliquis pro eo spoliavit
 episcopum ulixbonensem aliquibus fructibus ecclesiarum
 eiusdem loci anno preterito vel currenti respondit se
 nescire; credit tamen quod non.
 
 Don Ermicho clericus sancti Iohannis eodem modo interrogatus
 eodem modo respondit sicut precedens.
 
 Don Pelagius de Poitelo clericus sancti Iohannis dixit idem.
 
 Aparicius clericus sancti Petri iuratus et interrogatus dixit
 idem.
 
 Petrus Iohannis clericus sancti Petri iuratus et interrogatus
 dixit idem.
 
 Martinus Martini clericus sancte Marie iuratus et
 interrogatus dixit idem.
 
 Iohannes Pelagii clericus sancte Marie iuratus et
 interrogatus dixit idem.
 
 Petrus Meendez laicus iuratus et interrogatus dixit idem.
 
 Gomecius Petri iuratus et interrogatus dixit idem.
 
 Petrus Meendez iuratus et interrogatus dixit idem.
 
 Pedro Gonzalver iuratus et interrogatus dixit idem.
 
 Martinus Gonzalvez iuratus et interrogatus dixit idem.
 
 Martinus Pelagii iuratus et interrogatus dixit idem.
 
 Don Pedro Sinal iuratus et interrogatus dixit idem.
 
 Farpado iuratus et interrogatus dixit idem.

 Notum sit omnibus quod ego Ferrandus, Dei gratia rex Castelle
 et Toleti Legionis et Gallecie, inveni cartam patris mei
 factam in hunc modum:
 
 «In Dei nomine ...».
 
 Et ego prenominatus rex Ferrandus supradictam cartam concedo,
 aprobo, roboro et confirmo mandans firmiter et statuens quod
 inviolabiliter observetur.
 
 Si quis vero hanc cartam infringere seu in aliquo diminuere
 presumpserit iram Dei omnipotentis plenarie incurrat et
 regie parti mille aureos in cauto persolvat et dampnum super
 hoc illatum concilio de Frimoselli restituat dupplicatum.
 
 Facta carta apud Cemoram XXIIIa die aprilis era Ma CCa
 septuagesima secunda.


[ 94 ]
 
 In nomine domini nostri Ihesu Christi. Amen.
 
 Nos Dei gratia M. secundus zamorensis episcopus notum facimus
 presentibus et futuris quod cum questio moveretur contra
 Dominicum Petri clericum hereditariorum super dispositione
 ecclesie sancti Michaelis de Montamarta necnon super
 receptione decimationum quas clerici et patroni quidem
 dicebant eum indebite recipere et Martinus Fernandi datus
 fuisset procurator a militibus et a clericis ad petendum
 coram nobis ordinationem ecclesie memorate, nos de voluntate
 clericorum et hereditariorum et patronorum seu procuratoris
 eorum mandamus et ordinamus quod deinceps novem tamen
 clerici sint in ecclesia predicta qui ad perpetuam
 institutionem sic presentabuntur pos mortem canonice
 institutorum: duo clerici ab hereditariis presententur, unus
 a Roderico Pelagii, unus a Fernando Gomecii, unus a Martino
 Fernandi, alius a Tellio Fernandi et domna Urraca cum
 generationibus suis; alius a filiis Fernandi Vitalis, alius
 a Roderico Iohannis et uxore sua et filiis Vermudi Fernandi
 cum generationibus suis, alius a Iohanne Iohannis.
 
 Et mandamus secundum ius canonice quod de omnibus
 decimationum tercia sine diminutione ecclesie zamorense
 solvatur; et salva decimatione fabrice quam consuevit
 percipere predicta ecclesia totum residuum penes aliquem
 fidelem vel plures colligatur et collectum equaliter
 dividant inter se clerici memorati.
 
 Mandante etiam quod portionarium numerus qui sunt novem in

[ 95 ]
 predicta ecclesia ulterius minime augeatur nec
 deinceps ad aliam villam vel ecclesiam decimationes de
 Montamarta transfferantur eo salvo quod parrochiani sancti
 Salvatoris ad ecclesiam sancti Michaelis non possint
 converti nec parrochiani sancti Michaelis ad ecclesiam
 sancti Salvatoris.
 
 Et si forte alia ecclesia construeretur in eadem villa illi
 idem patroni qui sunt in ecclesia sancti Michaelis milites
 et hereditarii sint in ista ecclesia patroni et ab ipsis
 clerici presententur, salva non minus in eadem ecclesia
 tercia decimarum ecclesie zamorense.
 
 Et si vicarius ecclesie zamorensis vel clericis de Montamarta
 in suspicati fuerint aliquem male solvere decimas suspectus
 per iurandum ubi defecerit probat(urus) quod bene solverit
 se compurget.
 
 Oblationes quin etiam et mortuaria equaliter inter eos sicut
 decime dividantur.
 
 Et ne oblivioni tradatur quod agimus sed robur et futurum
 obtineat firmitatis, has kartas per alfabetum divisas inter
 ecclesiam zamorensem ex una parte et ecclesiam sancti
 Michaelis de Montamarta ex altera sigillo nostro fecimus
 conmuniri.
 
 Acta sunt hec sub era Ma CCa LXXa IIa in principio maii.
 
 Testes qui ad hoc vocati fuerunt: F. decanus, G. cantor, Y.
 archidiaconus, I. thesaurarius, P. Petri canonicus, dompnus
 Parens canonicus zamorensis, Rodericus Pelagii, Martinus
 Fernandi, Rodericus Iohannis milites.

 In Dei nomine.
 
 Ego Martinus Martini canonicus zamorensis facio testamentum
 et dispono de rebus meis quod de eis fieri velim post obitum
 meum.
 
 In primis mando omnes vineas meas quas habeo in Morales
 canonicis sancti Salvatoris de Zamora pro anniversario meo
 et patris et matris mee et fratrum meorum; eisdem in die
 sepulture mee VIII morabetinos. Mando etiam vineam meam que
 dicitur Pousa Romani Cidiz et predictis

[ 96 ]
 canonicis
 taliter ut dividant inter se medietatem fructum singulis
 annis in festo sancte Trinitatis et aliam medietatem dent
 pauperibus orfanis, viduis et peregrinis.
 
 Mando clericis de coro non habentibus portionem cortezellam 
 meam que est apud sanctum Nicolaum et duas domunculas que
 ibi sunt pro anniversario meo; et pauperes qui ibi
 habitaverint in morte mea habeant illas omnibus diebus vite
 sue; post mortem illorum pauperum reddeant ad predictos
 clericos de coro; mando etiam illis alias duas domos quas
 habeo apud sanctum Claudium que respiciunt domos quondam
 domini Romani; eisdem in die sepulture mee II morabitinos.
 
 Mando vineam meam de sub Pisones voto beate Virginis Marie ad
 refectionem pauperum; et alium quinionem que tenet domnus
 Clemens.
 
 Mando vineam de Tembraio ecclesie sancti Martini de
 Mercadelo, medietatem pro anniversario meo et medietatem ad
 luminaria eiusdem ecclesie.
 
 Mando III.es quiniones quos habeo sub Teliares ad luminaria
 sancte Trinitatis.
 
 Mando unum quinionem qui est in Valle Aurea ad luminare
 sancti Salvatoris de Cortidores.
 
 Mando sancto Martino de Xema quandam vineam in Valle de
 Perales quam excolit Iohannes Didaci.
 
 Mando capitulo clericorum civitatis III.es quiniones in Valle
 de Perales, illum scilicet in quo sunt faculnee et alios
 duos sibi coniunctos et quandam vineam quam habeo in Rego de
 Lube pro anniversario meo.
 
 Mando operi turris sancti Salvatoris XXVII morabitinos quos
 debet michi Petrus Petri canonicus in festo Pasce.
 
 Mando Marine Petri alumpne mee quasdam domos in quibus
 moratur Ioglarino, cum cortezella sibi coniuncta; mando
 etiam sibi XXX morabetinos et meum cum omni paratu suo et
 meam et pallium destamine.
 
 Mando Dominico alumpno meo IIIIor quiniones in Valle de
 Perales, quorum unum fuit domne Susane, alterus Iohannis
 Didaci, alterum Petri Criado et domne Gontine, alterum
 neptis Alvari Roderici.
 
 Mando Roderico alumpno meo unum quinionem qui iacet iuxta
 vineam quam excolit Didaci.
 
 Mando Petro Cordii nepoti meo X morabitinos et vineam meam.
 
 Domno Stephano diacono capam de coro, garnacham meam novam
 cum pena et unum superpelicium.
 
 Thesaurario sancti Salvatoris X morabetinos.
 
 Guterrerio presbiterio X morabetinos.
 

[ 97 ]
 
 Petro Sancii presbitero X morabetinos et capam pellem meam et
 unum superpellicum.
 
 Domni V morabetinos.
 
 Fratribus de Peleis pro pitancia V morabetinos operi eiusdem
 loci V morabetinos.
 
 Fratibus predicatoribus pro pitancia V morabetinos.
 
 Minoribus pro pitancia V morabetinos.
 
 Domne Marthe servienti mee III morabetinos.
 
 Nunno alumpno meo II morabetinos.
 
 Domne Tarasie nepoti mee pallium meum de Brunete.
 
 Domne nepoti mee X morabetinos et garnacham meam de Brunete.
 
 Petro Martini nepoti meo capam meam garnacham meam cum
 manicis et aliam novam de Stamin.
 
 Martini nepti mee X morabetinos.
 
 Petro filio Marine Iohannis Xufaiada XII morabetinos.
 
 Petro Monio capellano pelicum meum.
 
 Operibus ecclesiarum de Zamora in quibus faciantur de novo
 singulos morabetinos.
 
 Fernando Petri clerico.
 
 Pro indumentis pauperum XVIII morabetinos.
 
 Velasquide alumne mee.
 
 Albergarie decani V morabetinos.
 
 Hec omnia compleant de rebus meis mobilibus et inmobilibus
 per manus I. thesaurarii zemorensis et P. Sancii presbiteri
 sancte Columbe et de Guterrii presbiteri sancti Claudii et
 si bona non sufecerint ad complenda diminuatur pro rata de
 singulis legatis; si quid vero residuum fuerit per manus
 istorum in pietatis operibus expendatur.
 
 Mando etiam quod ea que superius lego Marine mee habeat in
 diebus suis et vivat de illis et expendat si necesse fuerit;
 si que vero superfuerint in obitu eius dentur pro anima mea
 et sua.
 
 Acta sunt hec mense iulio sub era Ma CCa LXXIIIIa.
 
 Et ut hec omnia maneant inconcussa ea sigilli mei munimine
 facio roborari.
 
 Notum sit omnibus presentem paginam inspecturis quod nos M.
 secundus Dei gratia zamorensis episcopus reducimus ecclesiam
 sancte Marie de Villavelide ad commune ius et statum aliarum
 ecclesiarum episcopatus nostri, videlicet ut habeat ibi
 ecclesia nostra catedralis terciam omnium decimarum sicut in
 aliis ecclesiis iam dicti episcopatus.
 
 Et hoc facimus de consensu et beneplacito patronorum eiusdem
 eccle-

[ 98 ]
 sie, scilicet Pelagii Munionis
 et filii eius Petri Pelagii - necnon et consensu Dominici
 Petri eiusdem ecclesie prelati olim perpetuo instituti.
 
 Et nos supranominati patroni et prenominatus Dominicus Petri
 clericus approbamus ordinationem domini episcopi et
 consentimus eidem.
 
 Facta carta era Ma CCa LXXVa.

 Nos M. secundus Dei gratia zamorensis episcopus hac presenti
 pagina per alfabetum divisa notum fieri volumus tam
 presentibus quam futuris

[ 99 ]
 quod cum abbas et
 conventus monasterii de Mataplana, ciscterciensis ordinis,
 palentine diocesis, quasdam possessiones in aldea que
 dicitur Villavelid sita in episcopatu nostro, videlicet tres
 iugarias Pelagii Munionis et unam iugariam a Bernaldo et
 Maria sorore eius post lateranense concilium comparassent, a
 nobis cum instancia postularunt ut eos a prestatione
 decimarum de iugariis predictis eximere dignaremur.
 
 Nos igitur favorem ordinis et statum eiusdem monasterii
 attendentes retentionem decimarum de predictis IIIIor
 iugariis de consensu capituli nostri abbati et conventui
 memoratis pietatis intuitu duximus concedendam si tamen
 manibus suis aut sumptibus easdem excoluerint iugarias.
 
 De aliis vero possessionibus in predicta aldea post predictum
 concilium adquisitis et de cetero acquirendis, decime
 integre ecclesie sancte Marie de Villavelid persolvantur;
 quo iure censeri decernimus possessiones ab eisdem fratribus
 ante predictum concilium acquisitis si eas personis aliis
 tradiderint excolendas.
 
 Statuimus etiam de ipsorum abbatis et fratrum connivencia et
 consensu ut quicumque habitantes in predicta aldea tenuerint
 aliquam vel aliquas de possessionibus memoratis aut ibidem
 habitaverint in domibus vel in solo monasterii sepefati
 ecclesie sancte Marie de Villavelid parrochiani existant. Ad
 hoc clericus sepefate ecclesie qui pro tempore fuerit
 fratribus et familiis dicti monasterii ibidem morantibus et
 aliis quos illo venire contigerit gratis serviat in divinis.
 
 Nos autem E. abbas et conventus approbamus omnia et singula
 supradicta et ne super hoc possit dubitatione suboriri ego
 abbas sigillum meum et nos conventus sigillum abbatis de
 Spina presentibus duximus apponenda.
 
 Actum est hoc VII idus aprilis, era Ma CCa LXXa Va.


[ 100 ]
 
 Reverendis in Christo patribus et amicis archiepiscopo,
 episcopis, vicariis et capitulis, abbatibus et prioribus et
 universis ecclesiarum prelatis ac cunctis in regno
 Portugalie constitutis.
 
 M. diivna gratia episcopus zamorensis et M. abbas sancti
 Iohannis de Tarouca iudices a summo pontifice delegati et I.
 prior monasterii de Pelyas cui abbas dicti monasterii de
 Pelyas tercius coniudex comisit interim vices suas, salutem
 in domino Ihesu Christo.
 
 Noveritis causam que inter domnum S. illustrem regem
 portugalensem ex una parte et S. bone memorie ulixbonensem
 episcopum ex altera vertebatur, nobis episcopo et sancti
 Iohannis et de Pelyas abbatibus qui abbas qui interesse non
 poterat suo priori de Pelyas ad relevandum interdictum
 comisit interim vices suas esse a summo pontifice delegatam
 sicut per rescriptum apostolicum si expedierit potestis
 plenius edocere; verum quia vacante ecclesia ulixbonense
 capitulum eiusdem nobis per suas litteras et per I. Dominici
 canonicum humiliter supplicavit ut relevaremus ad aliquod
 tempus competens interdictum occasione ulixbonensi ecclesie
 positum in locis ad que rex Portugalie deveniret, et quia
 dominus rex coram nobis satisfieri si offenderat se obtulit
 semper promptum, promisit etiam per suas litteras coram
 nobis quod satisffaceret si offendit quociens requiratur,
 considerantes statum ecclesie atque regni et habito multorum
 consilio peritorum interdictum occasione ulixbonensi
 ecclesie positum in locis ad que regem Portugali contingeret
 devenire usque ad festum Natalis Domini proximo venturum et
 ab ipso festo usque ad aliud festum Natalis Domini
 subsequens inclusive, ad preces dicti capituli relevamus
 nobis nichilominus reservantes ut possimus terminum breviare
 si viderimus expedire vel etiam ulterius prorogare.
 
 Quapropter universitati vestre, auctoritate qua fungimur, sub
 pena suspensionis precipimus et mandamus quatinus visis
 litteris dicto rege divina officia celebretis et ad
 quecumque loca devenerit faciatis eidem

[ 101 ]
 A. vobis
 et ab aliis celebrari exibendo sibi infra terminum
 pretaxatum quociens opus fuerit omnia ecclesiastica
 sacramenta.
 
 Actum Zamore in domo episcopi, octava die Assumptionis beate
 Marie virginis gloriose, sub era Ma CCa LXXa VIa.
 
 Et quia ego I. dictus prior monasterii de Pelyas sigillum
 proprium non habeo appositionem sigillorum meorum coniudicum
 approbo et concedo.


[ 102 ]
 
 Nos P. divina permissione çamorensis electus per hoc scriptum
 per alphabetum divisum inter parrochianos ecclesie sancte
 Marie de Tauro ex una parte et eiusdem ecclesie rectorem
 domnum Guilielmum ex altera notum fieri volumus presentibus
 et futuris quod de consensu et connivencia nostra et
 beneplacito partium predictorum inter eos talis permutatio
 intercessit: predicti parrochiani dederunt memorato rectori
 Guilielmo et in ipsius dominium trastulerunt domos quas
 reliquid operi sancte Marie domna Paula filia quondam Garcie
 Pratu; et ipse concessit predictis parrochianis tres domos
 quas emit a Petro Alfaate et aliam domum quam emit ab uxore
 Petri Entrochu. Et earum dominium transtulit in ecclesiam
 sancte Marie ad opus specialiter operis memorati; solvit
 etiam dictus Guilielmus pro domibus quas recepit XL
 morabetinos.
 
 Et ut hec permutatio in dubium non veniat sed rata in
 posterum robur obtineat firmitatis presentem cartam inter
 partes memoratas per alphabetum divisam ad instanciam
 ipsarum parcium sigillo nostro fecimus conmuniri.
 
 Actum est hoc sub era Ma CCa LXXa VIIIa mense iunii.
 
 Testes qui presentes fuerunt et sunt. P. Petri archidiaconus
 in Tauro, Garsias Iohannis canonicus, magister Arias
 canonicus çamorensis, Iohannes Dominici portionarius, P.
 capellanus domini electi, P. Alvari canonicus çamorensis,
 magister Ascensius clericus domini electi.


[ 103 ]
 
 Eu don Iohan capelan de la reyna dona Iohana e abade de
 sancta Maria d'Arvas con conssello de nostros companneros 
 Alfonso Pelaz e Martin e Garcia Rodriguez vendo a vos
 Domingo Perez e a vos sua moller Elvira Garcia elas casas
 que furon de Pedro Cozina que son eno cemiterio de sancta
 Maria d'Arvas que iazen entre nos e Pedro Gutierrez el
 pelitero; e vendovalas por L maravidades de herdade en Rois
 para la casa d'Arvas. E yo vendedor e fiador e fazerlas
 sanas de quien quier que las demande así como ye derecho.
 
 E que esta cosa non sea dada a oblido.
 
 Yo robro esta carta con mío seyelo.
 
 Firmas que viron e que hoyron: Iohan Cerdera clerigo e Pedro
 Fernandez clerigo, Pedro d'Arvas, Pedro Dezembrio, Ruy
 Sanchez cunado de Domingo Perez, don Lazareno, Pedro Zamarra
 e so yerno don Lope, Mateu Xafarrero e Monio Seguin, Martin
 de Bonaventura, Alfonso Governado, don Pedro yerno de Martin
 de Pena e don Yvanes so ermano, Ruy Millanez e don Yllan el
 portero, Pedro Guitierrez el pelitero, don Domingo el
 baffador e Ruy Diente e Miguel Diente, don Luis el zapatero 
 e Fernan Revel, Martin escrivan, Montesino.
 
 Fecha esta carta eno mes de novembrio en dia de san Martin a
 salida de la misa, sub era Ma CCa LXXXa.


[ 104 ]
 
 Noverint universi presentem paginam inspecturi quod ego
 Rodericus Petri legionensis archidiaconus in Maiorica ob
 reverentiam domini mei M. secundi quondam episcopi
 zamorensis qui me nutrivit ac beneficiis exaltavit volo et
 concedo quod capitulum zamorense nomine meo ad supplendum
 anniversarium episcopi memorati recipiat et sibi satisfaciat
 ad valorem C.m morabetinos de primis redditibus qui
 obvenerint ex prestimonio vel prestimoniis que domnus P.
 episcopus zamorensis michi promisit in eadem ecclesia
 liberaliter assignare; et si de primis redditibus sibi
 satisfieri plene nequiverit de subsequentibus usque ad
 predictam quantitatem recipiat supplementum, michi residuum
 reservando.
 
 In cuius rei restimonium presentem kartam feci sigilli mei
 munimine conmuniri.
 
 Facta karta mense agusti in festo assumptionis beate Marie,
 era Ma CCa LXXXa prima.


[ 105 ]
 
 Hac presenti pagina per alfabetum divisa notum sit omnibus
 presentibus et futuris quod cum inter P. episcopum et
 capitulum zamorense ex una parte et S. abbatem et conventum
 monasterii de Morerola ex altera super decimis quarundam
 possessionum quas dictum monasterium in Bustello, aldea de
 Tauro, a Fernando Iohannis milite et in Quintanella sita
 super Aradoy, zamorensis diocesis, a domno Durano post
 concilium per concambium ut dicitur adquisivit questio
 verteretur, tandem pro bono pacis et favore religionis que
 per Dei gratiam in eodem monasterio laudabiliter iuget
 episcopus et capitulum antedicti dicte questioni cesserunt
 ita scilicet quod dum ipsi fratres dictas possessiones
 propriis manibus excoluerint aut expensis de eis decimas
 solvere non cogantur sicut nec de aliis ante concilim
 adquisitis; iugarii vero et persone alie quecumque sint qui
 dictas possessiones vel partem ipsarum ad rationem vel
 censum vel in prestimonium tenentes excoluerint de eis
 decimas persolvant secundum consuetudinem diocesis
 zamorensis. Hoc addito abbate ac conventu prefatis
 consentientibus quod de decimis possessionum de Quintanella
 eclesia zamorensis terciam recipiat pontificalem.
 

[ 106 ]
 
 Et ne super hiis dubitetur in posterum presenti carte nos P.
 episcopus et capitulum zamorense et S. abas monasterii de
 Morerola sigilla nostre duximus aponenda.
 
 Acta sunt hec era Ma CCa LXXXa IIa et mense may.

 In nomine Domini. Amen.
 
 Conozuda cosa sea a quantos esta (carta vieren) cómo yo
 Domingo Prez de Toro omne del rey dono a vós mía (mulier)
 dona Elvira García quanto yo hó en Venaffarezes qe compré
 ante que cassasse con Maor Garcia; e dóvola con heredat e
 con boes e con casas e con semente e con todo apareyamento e
 con quanto perteneze a esta heredat.
 
 E dóvolo livre e quita e yo soc dador e fiador destas arras 
 per mí e per toda mía bona.
 
 E dóvolo per entregamento sob ella vinna que fu de dona
 Corneya per

[ 107 ]
 vostras arras e per casamento que
 die a mía fija Maor Domínguez seyendo con vosco.
 
 E mando que se alguno quisier demandar o contrariar estas
 arras a dona Elvira García que peche quinentos maravedís e
 caya de la demanda.
 
 E dólelas arras assí commo nostro foro manda e do a Rodrigo
 Roiz per mío perssonero que la meta en estas arras assi
 commo de suso ye dito.
 
 E que este- placito- sea firmi e estavre e que nenguno non
 sea osado de demandar a dona Elvira García estas arras que
 dessuso son ditas asseello esta carta de mio seyello.
 
 Testes: Roi Goterrez, Gomez Roiz de Ledesma, Monio Roiz,
 Velasco Perez, Rodrigo Roiz que mora en Pobladura, Gomez
 Perez, Velasco García escudero de don Rodrigo Alffonsso,
 Petro Iohannes fi de Yuan Taffur, don Briz el que ha la
 heredat eno Fito, Miguel Longo, Rui Millaniz, don Rodrigo de
 Maria Bolla, Yuan Diaz, don Brito amo de Domingo Perez, don
 Lugu, don Guillelmo so criado, Dominico Iohannes marido de
 la cedacera, Ioan Martiniz Çafaduela, Domingo Tomas,
 Alffonsso Roiz fi de Rui Perez, don Bertholame gerno de
 Domingo Vicentez, Miguel Fechor, Iohan Iohannis fi de Yuan
 Longo, don Goterre fi de Monio Roxo, Arias Eanes el freire
 de la Pobra, Martin Iohan escrivan de Domingo Pérez.
 
 Facta carta eno mes de ianero III dias andados del mes, sub
 era Ma CCa LXXX VIa.


[ 108 ]
 
 Notum sit omnibus presentem paginam inspecturis quod nos
 Petrus, zamorensis episcopus divina permissione, de consensu
 capituli nostri et Munio Sancii civis zamorensis inter nos
 tale cambium facimus videlicet nos dictus episcopus damus
 predicto M. Sancii in aldea que Almaraz vulgariter
 appellatur quoddam solum nudum sine aliqua terra quod iacet
 inter palacium quod Fernandus Petri de Sancta Lucia in eodem
 loco habuit et domum Dominici Monaçini, pro quadam terra sua
 que iacet desuper areras et protendit usque ad eas inter
 terram Garsie Sancii clerici eiusdem loci et terram cuiusdam
 hominis dicti Oveyeiro, filii domni Velasci.
 
 Et ego Munio Sancii do predictam terram pregato episcopo pro
 supranominato solo.
 
 Et ne hoc processu temporis in dubium revocetur, nos
 episcopus hanc cartam inter nos et dictum M. per alphabetum
 divisam nostro et zemorensis capituli sigillis facimus
 conmuniri; et quia ego Munio Sancii sigillum auctenticum non
 habeo eidem carte apponi facio sigillum concilii zamorensis.
 
 Actum Zamore, kalendas octobris, era Ma CCa LXXXa VIIa.

 Noverint universi presentes litteras inspecturi quod ex parte
 domni P. episcopi et capituli zamorensis nobis P. Petri
 episcopo et capitulo salamantino presentata fuit carta
 prohibitionis domni Aldefonsi regis

[ 109 ]
 ut illam
 examinaremus diligenter ex examinatam et aprobatam faceremus
 transcribi roborantes ipsius transcriptum sigillis nostris
 ad perpetuam rei memoriam faciendam, cuius tenor talis est:
 
 «A. Dei gratia legionensis rex. Concilio el alcaldibus de
 Tauro ...».
 
 Hanc igitur examinamus cartam et in carta littera atque
 sigillo et in aliis omnibus que examinari debebatur;
 invenimus cartam ipsam sine aliquio vici ......prehensione
 carte, littere atque sigilli et non viciatam, non
 cancellatam, non abolitam, non continentem
 superlineare...... et a primo usque ad ultimum eadem manu
 conscripta; et ideo cartam ipsam ... legitimam existentem
 transcribi fecimus et sigillis propriis ad perpetuam rei
 memoriam consignari.
 
 Facta carta Salamantice III idus marcii, era Ma CCa LXXXa
 VIIIa.

 Hec est manda qque faz don Matheus por sua anima:
 
 A los calonigos de san Salvador todos los maiolos de carrera 
 de Saago por sua anima et de so padre e de sua madre.
 
 A los clérigos del choro que non an ración una vina en
 Barceal de la Mazanal cerca la vina de la fila de Martín
 Stephanez de una parte e de la otra parte Pedro Pedrez de la
 Ponte Vela; e IIII morabedis pora sepultura.
 
 A la confrería de san Iacobo X maravedís.
 
 Al chantre una tagara de plata e III maravedís pora fazer un
 pie.
 
 A don Thomé la heredade de Vilar Seco e quítole XII
 maravedís.
 
 A Sancha sua criada fila de María García e a sua madre el
 maiolo del Castro con la vina que fue de Salvador Rico de
 las Almendrales e la vina que fu de don Guzberte e la cuba 
 de XXII terrazas e la carral de XII terrazas e la tina; et
 se María García casar saque el chantre todo lo que mando a
 la nina pora casamento; et se por aventura morisse la nina 
 Sancha ante de casamento la meidade de quanto le mandó don
 Matheus a la nina tome María García e la otra meadade partan
 por

[ 110 ]
 medio los calónigos e los clerigos del choro
 que non an ración pora sos anniversarios.
 
 A su hermana Marina Martín una longuera de vina eno Castro
 que fu de Ioan Martíniz e una carral de VIII terrazas e I
 tocino e el manto con la pena.
 
 A Nicolao Gil XV fanegas de centeno que son en Vilarseco.
 
 A Vermo Gil III fanegas de trigo.
 
 A Fernán Gil III fanegas de trigo.
 
 Et a so ermano que fue de la dona de Lenguar otras tres
 fanegas de trigo.
 
 A Sancha que mora en sua casa I manto sen pena e la garnacha con
 mangas e I alfamar e I xumazo e III fanegas de trigo e I quinnón de
 vina que fu de don Salvador el ferrero.
 
 A so ermano don Ioanín las vinas de San Iuste e la cuba 
 grande con la bodega.
 
 A Fernando Osorez so maestro II moravedís.
 
 A Mariabona sua ermana IIII fanegas de trigo.
 
 A Miasol sua sobrina II fanegas de trigo.
 
 A so afilado Nuno Thomás II fanegas de trigo.
 
 A sua afilada fila de Alfonso García IIII soldos.
 
 A Marina Domingo II soldos de casa del chantre.
 
 A sua madre María Iuanes IIII soldos.
 
 A Marina de casa del chantre I soldo.
 
 A la otra marina pequenina II soldos.
 
 A don Estevan sochantre I moravedí.
 
 A Ioan Pelaiz clerigo I moravedí.
 
 A Pedro de Lentis II soldos.
 
 A Pedro de Moral II soldos.
 
 A Pedro Domingo II soldos.
 
 A Ioan Moro IIII soldos.
 
 A Pedro Portero I soldo.
 
 A Fernán Martíniz II soldos.
 
 A Stevan de Lentis II soldos.
 
 A María Pédrez II soldos.
 
 A Ruiz Pedrez I spada.
 
 A don Fortes VI fanegas de cevada.
 
 A frei Pedro Pédrez III moravedís.
 
 A don Gil un quinnón de vina que comparara de mulier de Roy
 Negro e III octabas de cevada.
 
 A Domingo II soldos.
 
 A Adán II soldos.
 

[ 111 ]
 
 Et II tocinos e medio a María García e V fanegas e quarta de
 trigo e todas las alfaas que furen de María García e I
 moravedí.
 
 A sua ermana Marina Martín I scano.
 
 Et a María García la cadera.
 
 A los predicadores el so lecho con una cocedra e con tres
 xumazos.
 
 Et viendan la cuba del vino e la mula et la carral de XVIII
 terrazas e otra questá con trigo e una tina e paguen toda la
 manda e la debda, et lo que fuer den a sua ermana Marina
 Martín que faga missas cantar por sua anima e de so padre e
 de sua madre en san Salvador e pora saales pora pobres
 vestir.
 
 La meadade de las azadas e de los azadones den a María García
 e la otra meadade a Marina Martín.
 
 Et el maiolo de la Cabeza de Iunciel la meadade ie de los
 calónigos e la otra meadade comparó don Matheus e véndanlo e
 denlo por sua anima por manu de Marina Martín.
 
 A Gómez Núnez so afilado II fanegas de trigo.
 
 A Pelao de casa del chantre I soldo.
 
 Et esta manda lexa en manu del chantre, presentibus
 predicatoribus duobus et multis aliis.
 
 Et ut presens testamentum robur firmitatis obtineret ex
 rogatu domini cantoris et ad maius munimentum hoc
 transcriptum fecimus sigillo domini I. decani sigillari et
 penes eum penitus reservari.
 
 Facta carta VI idus maii sub era Ma CCa LXXXa VIIIa.

 Conosçuda cosa sea a quantos esta carta vieren cómmo yo don
 Ferrán por la gracia de Dios rey de Castilla, de Toledo, de
 León, de Gallicia, de Sevilla, de Córdova, de Murcia e de
 Jahén, otorgo que reçebí cuenta de vos Domingo Pérez do Toro
 mío omne en Sevilia en el mes de agosto

[ 112 ]
 que fue
 en la era desta carta de quantas cogechas cogiestes por mío
 mandado desde el anno que fue en el era de mill e dozientos
 e ochaenta e tres annos fatal día desta cuenta, tan bien de
 viçesimas e de subsidios e de emprestidos commo de
 fonsaderas e de la moneda de Salamanca e de dezmeros e de
 azemilas e de bestias e de terçias e de judíos.
 
 Et de toda esta cuenta de cómo me la diestes e las cartas que
 me mostrastes e quánto diestes por cada carta e a quién lo
 pagastes mandélo screvir en el mío quaderno e las cartas
 fueron rotas al día desta cuenta; et montó toda esta cuenta
 que vos me diestes ciento e quarenta e una vezes mill 
 moravedís e quatrocientos e quareynta e dos moravedís e un
 sueldo leonés. Et de todo esto me mostrastes mis cartas de
 cómo lo diestes por mío mandado, et otorgo que so pagado de
 vos destos ciento. e quareynta e una vezes mill e
 quatrocientos e quarenta e dos moravedís e un sueldo
 leoneses. Et si por aventura yo fallare por verdad que
 cogiests más moravedís destas cogechas o omne por vos o de
 otras cosas algunas o que non diestes tantos moravedís
 quanto vos me contastes a mí por vestras cartas esto non vos
 lo quito yo nin me fago pagado dello.
 
 Datum apud Sebilla rege expresso XX die agusti. Garsias
 scripsit.
 
 Era Ma CCa LXXXa nona.

 Esta he manda que faz el chantre don García Peláez por sua
 anima:
 
 A los clérigos del coro XX moravedís; por so aniversario X
 moravedís he pora la festa de sant Ieminián X moravedís.
 
 A los predicadores X moravedís.
 
 A los frades menores V moravedís.
 
 A las Descalças V moravedís.
 

[ 113 ]
 
 A la confraría de los clérigos XX moravedís por so
 aniversario.
 
 A los frades de Peleas V moravedís por pietança.
 
 A los frades de sant Migael del Monte V moravedís por
 pietança.
 
 A dona Sancha mía sobrina de monesterio de Vega X moravedís.
 
 A Marina pequenna e a so yrmano Alfonso XXX moravedís, he si
 el uno morier que fiquen al otro.
 
 A María Yuanes X moravedís e a sua filla Marina Domingo X
 moravedís.
 
 A Marina la maor X moravedís pora casamiento.
 
 A don Morán XV moravedís.
 
 A Gilberto XV moravedís.
 
 A dona Perona X moravedís.
 
 A sua filla de dona Perona la que está ena Orden V moravedís
 pora vestirse.
 
 A las filas de Munio Pérez mío sobrino cinco moravedís.
 
 A Pero Lentis X moravedís.
 
 A Pero Domingo fillo de María Yuannes V moravedís.
 
 A Cibrián X moravedís.
 
 A Stevaneste el Çuepo III moravedís.
 
 A Stevan de Lentis II moravedís.
 
 A Pedro Portero II moravedís.
 
 A Miguael de la Muga IIII moravedís.
 
 A María mía criada filla de Pedro Domingo de Moral III
 moravedís.
 
 Mando a la eclesia de san Ieminiani quantos malolos ey enno
 xano de Xema he la vinna que fue de dona María del Otero.
 
 A Iohan García clérigo del Oyolo V moravedís.
 
 A Pedrelino e a sua mulier X moravedís.
 
 A Stevan de Moral X moravedís.
 
 A Pedro Domingo so capellán III moravedís e la capa de coro.
 
 A Bertolomey III moravedís.
 
 A Pero García este mío tornadiço II moravedís e fágolo livro
 e quito depoys de mía morte.
 
 A Pelayo mío criado III moravedís, e sua madre dona Iusta II
 moravedís.
 
 A Iohan Mouro XV moravedís pora fazer ela albergaria que fue
 de mía avola.
 
 E Mando a don Gil, sochantre, X moravedís que vaya por mi a
 Santiago.
 
 E mando a Marina pequena I lecho e I chumaço e una manta
 nova.
 
 E mando a las fillas de Gil Marquiz ela concedra que me echou 
 so padre en pindres.
 
 A Pedro Morán II moravedís.
 
 E mando a don Pedro Peláez mío yrmano e sou fillo García
 Pédrez ela heredade del Oyolo dalende en que está Mingacho,
 con boys e con

[ 114 ]
 so apareyamiento; e de esta
 heredade tienga don Pedro ela meatade en sos días e so fillo
 Garcia Perez la outra meatade, e quando morir don Pedro ela 
 meatade de Pedro fiquel a García Pédrez so fillo.
 
 E a Pelay Rodriguez elas vinnas de Valdeconeyo, elas casas de
 Xema en que mora Migael.
 
 E mando a Teresa García, mulier de Alfonso Gunzalvez L
 moravedís e la heredade de Villadelcanpo e non aya poder de
 venderla nen malmeterla mays viva en ella e poys de sua
 morte fique a sous fillos.
 
 E mando a García Muniz el calónigo L moravedís.
 
 E Mando a don Gil sochantre X moravedís e VII moravedís e
 medio que me devía.
 
 E mando que por estas deuedas he mandas mías non sean
 contringudos los míos terceros ata que ellos ayan elos
 moravedís que me deve dar García Muniz a los pracios como
 son postos.
 
 E lexo por míos terceros a don Pero Vermuiz e a maestre Pero
 e Pelay Rodríguez, e si otra manda yo fiz en algún tienpo
 desfágola e mando que ésta sea firme e valga.
 
 E porque esta manda a este mi testamento sea mays firme mando
 poner mío seyllu en esta carta.
 
 E mando a Fernant Calero V moravedís.
 
 E mando a don Assenssio del Pinnero mío criado X moravedís.
 
 E mando a don Adán V moravedís.
 
 E mando a los terceyros sobredictos sennos vasos de plata.
 
 E mando a la capiella de san Migael una taça de plata pora un
 calçe.
 
 Et ista in dubium venire non possint presentem cartam feci
 sigilli mei munimine roborari.
 
 Sub era Ma CCa LXXXa IXa pridie kalendas novenbris.

 Ego Garsias Pelagii, cantor zamorensis, vivus et in meo
 sensu, divido de superletilibus et mobilibus meis.
 
 Mando Pelagio Roderici III cocedras et tres xumaços et tres
 façolos; et quandam culcitram meliorem cum uno pulvinari
 filiabus de Egidii Marquez sine aliquo precio; et aliam
 Garsie Petri quam ipse tenet, cum suo pulvinari et cum suo
 alfanbari et cum suo lecto.
 

[ 115 ]
 
 Et aliam culcitran cum uno pulvinari et cum uno lecto et cum
 una manta nova Marine Pequenne ad matrimonium contraendum.
 
 Item, volo quod de culchis albis habeat frater Petrus,
 predicator, unam novam quam tenet de super me.
 
 Item, alliam magnam nigram habeat domnus Pelagius cum quadam
 alba; et aliam habeat Garsias Petri.
 
 Item, aliam magnan ruptam et veterem habeat Marina Iohanis.
 
 Item, los raceles et los tapedes et el cobertor de cuniculis
 habeat domnus Pelagius.
 
 Item, palium meum de panno de Paris habeat domnus Petrus
 Remerii capellanus.
 
 Item, de duabus garnachis unam, quam voluerit, habeat petrus
 Dominici presbiter noster.
 
 Item, domnus Bartolomeus presbiter Sancti Marcii habeat II
 ¿cocedras? loco garnacie hee et quandam mantam quam tenet.
 
 Item, de aliis quoatuor pulvinaribus habeat dona Perona II et
 dona Tarasia alia duo.
 
 Item, duo paria manutergiorum mense habeat domnus Pelagius.
 
 Item, habeat donnus Pelagius superpelicium meum et duas
 archas: unam magnam et aliam parvam in qua est subtilis
 clavis, et valorem illius parve que fuit Iohanis Pelagii
 recipio in VII morabitinis et dimidio in quibus michi
 tenebatur.
 
 Item, de mantis habeat Iohannes unam, Petrus de Leretis
 aliam, Ciprianus aliam, Egidius Botus aliam.
 
 Item, illas quas tenent Maria Iohanis et Marina Dominici et
 Marina Magna, habeant.
 
 Item, mensas, entremisos, scannos et caderas, bolsas,
 redomas, maletas et arguenas et arqueta de candelas et
 superlectilia alia pertinecia ad coquinam habeat donnus
 Pelagius.
 
 Item, volo quod capam rotundam veterem de aqua habeat aliquis
 presbiter pauper.
 
 Item, ferra ad faciendas obleas habeat donnus Pelagius.
 
 Item, volo quod Maria Iohanis habeat VI fanecas tritici et VI
 fanecas ce(n)teni.
 
 Item, Marina ela Grande habeat quandam tunicam panni
 palentini.
 
 Item, mando Pelagio Roderici IIIIor cubas de la mía bodega.
 
 Item, a dona Perona V fanecas tritici et V de centeno; et a
 dona Elvira et a Martín Pérez, su marido, V fanecas tritici
 et V fanecas de centeno.
 
 Petro de Lentis VII fanecas de trigo.
 
 Item, Marie Iohanis VI fanecas tritici et VI fanecas de
 ce(n)teno.
 
 Item, donne Marine, que olim fuit uxor donni Arie, V fanecas
 tritici et V fanecas siliginis.
 

[ 116 ]
 
 Item, donne Tarasie et viro suo Alfonso Gundisalvi X fanegas
 tritici et tantum panem huius anni qui est in Outer
 d'Aguila.
 
 Item, donne Iuste et donne Marine si(n)gulas fanecas tritici.
 
 Item, filie Munionis Pedreç, S. Sancie Munioni III fanecas
 tritici.
 
 Item, a Mioro I faneca tritici, mater de Amador.
 
 Item, donne Tarasie III fanecas tritici, sorori Marie
 Hernandi.
 
 Et filie sue Miasol II fanecas tritici.
 
 Item, Marine Pequenne mando quandam carralenm que stá fora de
 la bodega.
 
 Item, a donna Julia V fanecas de centeno.

 Noverint universi presentes litteras inspecturi quod ego
 Garsias Pelagii cantor eclesie camorensis in bona memoria
 constitutus doto ecclesiam sancti Geminiami del Oyolo pro
 remedio anime mee et parentum meorum et dono ecclesie
 supradicte omnes vineas meas quas habeo eno xano de Xema et
 duas alias vineas quas habeo enna costa et aliam vineam de
 la corvera que fuit Menen Petri; item aliam vineam que es in
 Valdecuniculi que fuit Menen Petri del Otero et quasdam
 domos quas habeo in Xeambrina; item quandam cupam que
 vocatur d'Aviadiello et unam carral.
 
 Et ut ista donatio non valeat in dubium revocari uius
 donationis cartam sigilli mei munimine roboravi.
 
 Sub era Ma CCa LXXXa VIIIIa, pridie kalendas novembris.


[ 117 ]
 
 Conosçuda cosa sea a quantos esta carta vieren cómo yo don
 Alfonso por la gracia de Dios rey de Castilla, de Toledo, de
 León, de Gallicia, de Sevilla, de Córdova, de Murcia e de
 Iahén vi carta del rey don Ferrando mio padre fecha en esta
 manera:
 
 «Conosçuda cosa sea a quantos esta carta vieren ...».
 
 E yo, sobredicho rey don Alffonso otorgo e confirmo esta
 carta del rey don Ferrando mío padre.
 
 Fecha la carta en Badaloz por mandado del rey, XX días de
 novienbre era de mill CC e novaenta años.
 
 Maestro Ferrando notario del rey la fizo.


[ 118 ]
 
 Coneçuda cosa sea a los que son e an de venir que yo Domingo
 Pérez vendo e atorgo a donna Elvira García mía mulier ela 
 mía parte quanta que yo ei e quanta mi pertenez en Adalia de
 la Fonte por CC moravedís que die mía fiya Iohanna Dominguez
 en son casamiento.
 
 E yo así le lo vendo e así le lo atorgo con casas e con vinas
 e con suelos e con na meatade del uerto e con entradas e con
 salidas; así cumo lo yo avíe así vo lo vendo e así lo
 atorgo.
 
 E neguno que de mía parte venga ni fiyo ni fiya ni otro
 neguno non sea osado dir escontra esta heredade por
 demandarla e se alguno o alguna quesier pasar a esto pora
 demandar peche en coto D moravedís e non le valga ela 
 demanda.
 
 E por esto ser mays firme e mays estravre mando yo Domingo
 Pérez poner y mío seyello pendiente.
 
 E este preyto fuy fecho en Toro joves XV días andados de
 mayo, era Ma CCa LXXXXa prima.
 
 Testes: frey Pedro gardián de la casa de Toro, frey Rodrigo,
 Fernán Roiz de Vega, don Ioan Pérez de la Rua Nova de
 Santiago, Martín Caliza, Loppe Çamora, Ioán yerno Pedro
 Vinzentez, Monio García, Martín Moniz, Domingo Moniz, Don
 Pedro de María Vela, so fiyo Ioán Pérez, Pedro Franco
 d'Arvás, don Pedro el capelán, Domingo García sacristán, don
 Nicolás criado d'Arvás, Pedro Ioán de las Terceras, Ruy
 Iulianiz, don Frechos, so hermano don Pelaio, Migael
 d'Adalia, Ioán Pérez de Pedro d'Arvás, don Beneyte fi de
 donna María de las Terceras, Domingo Miguel fi de don
 Salvador el merchán, so cunado Domingo de Nogales, don
 Sesgude, so yerno don Iuanes, don Yuanes fi de Pedro
 Martinez cambiador, don Peai e so fiyo Iuan Pelai, Domingo
 Bessador, Juan Canorio, don Babilés.


[ 119 ]
 
 Connoscida cosa sea todos los omnes que esta carta vieren
 cuémo yo don Alffonso por la gracia de Dios rey de
 Castiella, de Toledo, de León, de Galizia, de Sevilla, de
 Córdova, de Murcia e de Iahén do e otorgo a vós don Pedro
 por la gracia de Dios obispo de Çamora en el aldea que
 dizíen en tiempo de moros Iaucena a que yo pus nombre
 Villahermanos quarenta arançadas de olivar e de figueral del
 heredamiento que y a; e que ayades vestra parte de todo lo
 al que y oviere assí de vinnas commo de huertas como de
 molinos como de casas como de heredat de pan a la razón 
 deste heredamiento que vos yo do e que é dado a los otros
 que é heredado en esta aldea sobredicha. E do vos y diez
 aranzadas de vinnas e do vos seys iugadas de bueyes de
 heredad pora pan a anno e vez en Notias.
 
 Et este heredamiento sobredicho vos do e vos otorgo que lo
 ayades libre e quito por iuro de heredad pora siempre iamás
 pora vós o pora quien lo vestro oviere de heredar, pora dar,
 pora vender, pora empennar, pora camiar, pora enagenar e
 pora fazer dello todo lo que vós quisierdes cuemo de lo
 vestro mismo.
 
 Et mando e defiendo firmemientre que ninguno non sea osado de
 yr contra esta mi carta deste mi donadío nin de quebrantarla 
 nin de minguarla en ninguna cosa, ca qualquiere qque lo
 fiziesse avríe mi yra e pechar mi a en coto mil moravedís e
 a vos o a quien vestra boz toviesse todo el danno doblado.
 
 Et porque este mi donadío sea más firme e más estable mandé
 seellar esta carta con mío seello de plomo.
 
 Fecha la carta en Sevilla por mandado del rey, siete días
 andados del mes de setiembre, en era de mill e dozientos e
 nonaenta en un anno.
 
 Alvar García de Frómesta la escrivió el anno segundo que el
 rey don Alffonso regnó».

 Universis presens scriptum cernentibus innotescat quod nos
 Petrus, divina permissione çamorensis episcopus, capitulo
 eiusdem ecclesie pro anniversario nostro concedimus ac
 donamus et in ipsum iure dominii et proprietatis
 transfferimus quicquid excellentissimus domnus Alfonsus

[ 120 ]
 illustris rex Castelle ac Legionis nobis
 donavit ex acquisitione quam clare memorie dominus rex
 Fernandus pater suus et ipse in terra seu de terra
 sarracenorum fecerunt, super qua donatione idem rex
 Alffonsus cartam talis existit:
 
 «Connoscida cosa sea a todos los omens...».
 
 Sane nos supradictus episcopus ut prelibata nostra donatio
 probationem habeat evidentem perpetueque robur obtineat
 firmitatis presenti carte sigillum nostrum duximus
 appendendum.
 
 Actum Zamore XIII kalendas ianuarii era Ma CCa XCa II anno
 Domini Mo CCo Lo IIIIo.

 Hec sunt que nos Petrus zamorensis episcopus emimus et
 melioravimus in episcopatu:
 
 Emimus in Zamora domos subtus almoxavagan pro LXX
 morabetinis; fecimus fieri domum carceris que constitit XXX
 morabetinos; item emimus III carrales bonas pro XX
 morabetinis et II cupas pro XL morabetinis.
 
 In Manganeses emimus III paria domorum et cortezellam prope
 palacium episcopi pro LXII morabetinis et III arançatas 
 vinearum pro XL morabetinis; et posuimus III boves cum omni
 apparatu suo.
 
 In Iunciel emimus I carralem et fecimus tapiari totam vineam;
 et fecimus ibi populam.
 
 In Fradexas emimus quemdam ortum pro XII morabetinis et
 quasdam domos in popula pro XI morabetinis et I cupam pro X
 morabetinis; fecimus tapiari magnum ortum de duplici
 tapiali.
 

[ 121 ]
 
 In Fraxino de Riparia emimus III arançatas vinearum pro XL
 morabetinis et II carrales pro XV morabetinis; posuimus ibi
 VI boves cum omni apparatu suo et III et portandum petram
 pro çuta; emimus partem riparie et acenie pro XXV
 morabetinis; emimus ibi II dornas bonas ad mittendum petram
 ad çutam; fecimus palacium de fundamento quod constitit LX
 morabetinos; melioravimus açenias de fundamento;
 adquisivimus in termino vineas Dominici Martini clerici.
 
 In Sancto Martino posuimus II iuga boum cum omni paratu suo.
 
 In Almendra emimus terciam partem acenie et riparie pro LXX
 morabetinis et quasdam domos cum cortezella pro VIII
 morabetinis; fecimus domos que constiterunt LXX morabetinos;
 fecimus poni vineam et alias a vasallis de quibus debet
 habere episcopus terciam partem.
 
 In Villa de Campo emimus V cortes cum parte devise unius
 clerici pro CXXX morabetinis et aceniam de Viençola cum
 medietate cannalis et portus pro DC et L morabetinis;
 fecimus palacium et cameram que constiterunt LXX
 morabetinos.
 
 In Almaraz emimus I iugariam boum cum domibus pro L
 morabetinis; fecimus repari domos que erant quasi dirupte;
 emimus in acenia de Ranero III quinnones pro X morabetinis.
 
 In Sancta Maria de Valle emimus V arançatas vinearum pro LXX
 morabetinis; item emimus alias III arançatas pro XXX
 morabetinis ut credimus; adquisivimus I ortum in media
 villa; emimus terciam partem unius molendini; posuimus ibi
 III boves cum omni paratu suo; emimus I faceram pro VI
 morabetinis.
 
 In Venialvo emimus in popula quandam domum cum currali suo
 pro V morabetinis, et quandam aliam domum pro XVII solidis;
 emimus II quinones vinearum pro VI morabetinis; fecimus
 presam molendini; fecimus porticum ante ecclesiam et aliam
 in introitu domus; melioravimus torcularia et emimus vigam
 in torculari quod est prope ecclesiam; fecimus in popula
 quoddam currale ad servandum paleam et ligna.
 
 In Fonte Sambuci emimus quandam terram prope aceniam, soutum,
 pratum, ortum et I solum et domos pro bobus pro LXIII
 morabetinis; emimus IIII cupas novas et II alias pro XCIII
 morabetinis; posuimus in Valle de Garona III cupas; fecimus
 lagare novum et melioravimus aliud; fecimus portas cum
 cancellis pro potecha; melioravimus porticum, cameras et
 tuneas ad tenendum panem, quorum omnium impendia extimamus
 in LX morabetinis.
 
 In Villa Amor emimus I cortem et quandam domum; posuimus ibi
 I iugum boum cum omni paratu suo.
 
 In Maalde fecimus palacium et duas domos que constiterunt LX
 morabetinos.
 
 In Moraleya melioravimus domos.
 

[ 122 ]
 
 In Tauro emimus III domus subtus almoxavagan pro XXXVI
 morabetinis; item emimus VII dolia et I carralem et II tinas
 que fuerunt domni Willelmi pro CXXX morabetinis; et emimus
 ibi aliud dolium novum pro XV morabetinis; melioravimus
 ecclesiam sancti Dominici que constitit CXX morabetinos;
 fecimus I lagare et I cameram prope ipsum de novo et
 melioravimus almoxavagan et fecimus ibi alias meliorationes
 que omnia extimamus in C morabetinis.
 
 In Aveçanes fecimus II domos de novo pro bobus; posuimus ibi
 I iugum boum cum omni paratu suo.
 
 In Bustiello fecimus domos pro bobus.
 
 In Morales populavimus hereditatem.
 
 Pro requisitione et necessarii apparatus instructione necnon
 melioratione hereditatis de Sevilia quam dominus rex nobis
 donavit enpendimus C morabetinos et plus.
 
 Summa emptionum et meliorationum preter ea que non fuerunt
 extimata MM et CCCC et IX morabetini.
 
 Hec omnia suprascripta lecta et recitata fuerunt in presencia
 capituli zamorensis IIIo nonas ianuarii, era Ma CCa XCa
 IIIa.

 Cognoszuda cosa sea a todos aquellos omnes que esta carta
 viren que yo Mioro Migueliz ensembra con mío marido Andrés
 Domínguez vendemus a vos maestre Pelayo canónigo de Çamora
 quanto avemos e aver devemos en San Cibrán e en so término e
 en Castrotorafe e en so término, convién a saber: casas,
 terras, vinnas, vuertos, heredades e todo quanto hy avemos e
 aver devemos e commo los nós oviemos e aver devemos.
 
 Esta devandicha heredade e cosas assí commo dicho es vendemos
 a vós devandicho maestre Pelayo por LX moravedís bonos
 leoneses que recebimos de vós conplidos a VIII soldos el
 moravedí.
 
 E porque esta vendición sea mays firme feziemos vós esta
 carta e

[ 123 ]
 rogueymos a don Iohán deán de Çamora e
 al arcidiagno maestre Pedro que posiessen en ella sos
 siellos; et yo devandicho don Iohán, deán de Çamora por rogo
 de los devandichos Mioro Miguelez e Andrés Domínguez
 vendedores e del devandicho maestre Pelayo comprador puse en
 esta carta mío siello pendiente; e yo arcidiágano maestre
 Pedro por rogo de los devandichos Mioro Miguelez e Andrés
 Domínguez vendedores e del devandicho maestre Pelayo
 comprador puse en esta carta mío siello pendente.
 
 Facta die mércoles postremeyro de fevrero en era de mil e CC
 e XC e III annos.
 
 Firmas que viron e que ouiron: Domingo Yuanes arcipreste, so
 capelán Fernán Páez, Vasco Páez clérigo del coru, Pedro
 Giráldez clérigo el fiyo de don Giraldo texedor, Alfonso
 Gonzalvez ierno del chantre, Domingo de Benavente, Domingo
 Yuanes fiyo de Yuan Pepina, don Helías fiyo de dona Doce, so
 primo don Helías, Iohán Rodríguez scriván del conceyo de
 Çamora.

 Don Alfonso por la gracia de Dios rey de Castilla, de Toledo,
 de León, de Gallicia, de Sevilla, de Córdova, de Murcia e de
 Iahén.
 
 Al conceio de Toro, salut e gratia.
 

[ 124 ]
 
 Sepades que se los derechos de sancta eglesia fueron bien
 parados por los otros reyes que fueron ante de mí, mi
 voluntat es que sean bien parados agora en el mío tiempo e
 que sse non menoscaben nin se pierdan por mingua de justicia
 et de derecho.
 
 Agora feciéronme entender que ha tales en vostra villa et en
 su término que no quieren soffrir que los tercieros o los
 que han de recabdar los dieçmos que estén delante quando
 ellos cogen su pan nin quieren que sepan quánto es ante me
 diçen que se hy se quieren allegar por veer se lles dan su
 derecho o quieren saber quánto es por se non menoscaben los
 dieçmos que los maltraen et los fieren et los corren ende.
 Et diçen que ha hy otros que por esconder el su derecho a
 sancta eglesia que cogen sus montones de noche et a furto 
 sin sabidoría daquellos que han de recabdar los dieçmos et
 que daquí nacen contiendas et baraias et juyçios et muchos
 enxecos entrellos et los terceros que lles demandan los
 dieçmos porque ellos an de iurar et dizen que sse periuran 
 et que assí pierden las almas et sancta eglesia sus
 derechos.
 
 Otrossí diçen que las sentencias que ponen los obispos et los
 prelados sobresta raçón que las non tienen et que muerren
 muchos omnes descomulgados et en la sentencia.
 
 Et yo por toller todos estos males et sacar ende toda dubda
 et guardar su derecho a sancta eglesia et a Dios que lo da
 todo, tengo por bien et mando que desdes todos vestros
 dieçmos et todos vestros derechos bien et entregamientre a
 sancta eglesia; et porque los dieçmos sean meior parados et
 meior recabdados et los derechos de sancta eglesia non se
 pierdan nin se menoscaben mando et defiendo firmemientre que
 ninguno non sea osado daquí adelante de coger nin de medir 
 su montón de pan se non desta guisa: que repique la canpana 
 tres vegadas a que vengan los terceros o aquellos que an de
 recabdar los dieçmos et ninguno non sea osado de los
 maltraer nin de los menaçar nin de correr porque ellos non
 osen estar delantre a veer se dades sus derechos a sancta
 eglesia daquello que cogedes et por non aver dubda entre vos
 et ellos et por non venirdes depués a otras contiendas nin
 andedes a iurar nin caer en otras sentencias tale al
 semeiaria que lo façiedes por asconder et por menoscabar los
 sus derechos a sancta eglesia ca quien quier que lo feçiesse
 ho contra estas cosas sobredichas que yo mando veniesse
 pesar mí e et al cuerpo et a quanto oviesse me tornaríe por
 ello. Demás mando a los alcaldes de vestra villa quqe lo
 fagan conplir assi commo yo mando et se al feçiessen a ellos
 me tornarie por ello.
 
 Dada en Valladolit, el rey la mandó XXVIII días de julio.
 
 Johán Pérez de León la fiço.
 
 Era de mill et CC et novaenta et tres annos.


[ 125 ]
 
 Conosçuda cosa sea a todos los omnes que esta carta vieren
 cuemo yo don Alfonso, por la gracia de Dios rey de Castilla,
 de Toledo, de León, de Gallizia, de Sevilla, de Córdova, de
 Murcia e de Jahén vi carta del rey don Ferrando mío padre
 fecha en esta guisa:
 
 «Notum sit omnibus quod ego Ferrandus ...».
 
 E yo, sobredicho rey don Alfonso otorgo esta carta e
 confírmola, e porque sea más firme e más estable mandéla
 seellar con mio seello de plomo.
 
 Fecha la carta en Valladolit por mandado del rey, XII días
 andados del mes de agosto en era de mille e dozientos e
 novaenta e tres años.
 
 Millán Pérez de Aallón escrivió el año quarto que el rey don
 Alfonso regnó.

 Conozuda cousa sará a quantos esta carta viren que eu don
 Rodrigo González confesso et reconosco qe vós F. et Sanso do
 Touro fezestes a min paga inteyramente de III mil moravedís
 que eu tegno del rey ena martinega de Touro, de quaes
 moravedís meu tegno por muy bien pagado et ainda eu don
 Rodrigo González desuso dito gaaney carta del rey que todo
 homne que me fezesse manleva que el rey que o outorgava et
 que lle plazía ende, a quel carta a vos dey.
 
 Et que esta carta sará firme et en dultanza vinir non possa
 fiz a eu asseelar de meu seelo pendente.
 
 Feyta a carta en Mayorga XX días andados de septembre en era
 mil et duzentos et novaenta et tres annos.


[ 126 ]
 
 Don Alfonso por la gracia de Dios rey de Castiella, de León,
 de Gallizia, de Sevillia, de Córdova, de Murcia et de Iahén.
 
 A todos los conceios de las villas et de las aldeas del
 obispado de Çamora. Salut et gratia.
 
 Porque nostro sennor Ihesu Christo es rey sobre todos los
 reyes et los reyes por él regnan et dél an el nombre et él
 quiso et mandó guardar los derechos de los reyes et
 sennaladamientre quandol quisieron temptar los judíos et le
 demandaron si darien a César su tributo et so pecho, porque
 si él respondiesse que non gelo devíen dar quel pudiessen
 reprehender que tollíe los derechos a los reyes et él
 entendiendo sos malos pensamientos respondió et díxoles:
 «Dat a César los derechos que son de César»; et pues que los
 reyes deste sennor et deste rey avemos el nombre et dél
 tomamos el poder de fazer iusticia en la tierra et todas las
 onrras et todos los bienes dél nacen et dél vienen et él
 quiso guardar los nostros derechos sin que él es sennor
 sobre todo et puede fazer como él quisiere en todo, por el
 amor que él nos muestra en guardar los nostros derechos,
 grand razón es et gran derecho que nós le amemos et quel
 temamos et que guardemos la su onrra et los sus derechos et
 mayormientre el diezmo que él sennaladamientre guardó et
 retovo pora si por mostrar que él es sennor de todo et dél
 et por él vienen todos los bienes.
 
 Et porque el diezmo es debdo que devemos dar a nostro sennor,
 ninguno non se puede escusar de non lo dar ca si los moros 
 et los judíos et los gentiles que son de otras leyes et que
 non an connoscencia de la verdadera fe dan los diezmos
 derechamientre segunt los mandamientos de su ley, mucho más
 lo devemos nós dar complidamientre et sin enganno que somos
 fijos verdaderos de sancta eglesia.
 
 Et estos diezmos quiso nostro sennor pora las eglesias cuemo
 pora las cruzes, pora calzes, pora vestimentas et pora
 sustentamientos de los obispos que predican la fe et pora
 los otros clérigos por quien son dados los sagramientos de
 la christiandad et otrosí pora los pobres en tiempo

[ 127 ]
 de fambre, et pora servicio de los reyes a pro 
 de si et de su tierra quando mester es.
 
 Et pues que esto se parte et se despiende en tan buenas
 huebras et en tantas guisas et tan a pro et todos
 comunalmientre hy an parte, cada uno lo deve dar de grado et
 de buena voluntad et sin otra premia ninguna si quier por el
 acrescentamiento del temporal que viene dent, lo que promete
 nostro sennor a cada uno quil diere complidamente el so
 diezmo que es so derecho que es grant pro et grant salut de
 las almas de cada uno quel dará habundancia de los fructos
 et de los bienes et esto provamos et veemos cada dia por
 fecho que aquellos que bien et derechamientre lo fazen que
 acrescenta Dios sus bienes.
 
 Et porque nostra voluntad es que en el nostro tiempo non se
 mengüen nin se pierdan los derechos de Dios por mingua de la
 nostra iusticia mas que crescan cada día a servicio dél et a
 onrra de sancta eglesia et de nós, por ent mandamos et
 establecemos por siempre que todos los omnes de nostro regno
 que den su diezmo a nostro sennor complidamientre de pan et
 de vino et de ganados et de todas las otras cosas que se
 deven dar derechamientre segunt manda sancta eglesia. Et
 esto mandamos tan bien por nós cuemo por los que regnaren
 después de nós cuemo por los ricos omnes cuemo por los
 cavalleros cuemo por los otros pueblos que demos cada uno el
 diezmo derechamientre de los bienes que Dios nos da segunt
 la ley manda. Otrossí tenemos por bien que todos los obispos
 et la otra clerezía que den diezmo derechamientre de todos
 sus heredamientos et de todos los otros bienes que an los
 que non son de sus eglesias.
 
 Et porque fallamos que en dar estos diezmos se fazíen muchos
 engannos defendemos firmemientre daquí adelant que ninguno
 non sea osado de coger nin de medir so montón de pan que
 toviere limpio en la era si non desta guisa: que sea
 primeramientre tannida la campana tres vezes a que vengan
 los terceros o aquellos que deven recabdar los diezmos; et
 estos terceros o aquellos que los deven recabdar defendemos
 que non sean menazados de ninguno ni corridos ni feridos por
 demandar so derecho; et non lo coian de noche ni a furto mas
 paladinamientre et a vista de todos.
 
 Et qualquier que contra estas cosas sobredichas fizier, peche
 el diezmo doblado, la meetad del doblo poral rey et la
 meatad poral obispo, salvas las sentencias que dieren los
 obispos et los prelados contra todos aquellos que non dieren
 el diezmo derechamientre o fueren en alguna cosa contra este
 nostro establecimiento que queremos que las sentencias sean
 guardadas por nós et por ellos de guisa que el poder
 temporal et el espirital que viene todo de Dios se acuerde 
 en uno; et las sentencias que los prelados pusieran sobre
 estas cosas sean bien tenidas fata que la emien-

[ 128 ]
 da sea fecha, et quando la emienda fuere
 fecha la sentencia sea luego tollida.
 
 Et porque esta carta sea firma et estable mandéla seellar con
 mi seello de plomo.
 
 Fecha la carta en Burgos por mandado del rey, XXIII dias
 andados del mes de octubre en era de mill e dozientos et
 novaenta et tres annos. Millán Perez de Aellón la escrivió
 el anno quarto que el rey don Alfonso regnó.

 In Christi nomine. Amen.
 
 Anno Domini Mo CCo Lo Vo VIIIo idus novembris.
 
 Noverint universi quod nos, magister, Egidius cantor et
 Martinus canonicus çamorensis et Sancius Petri canonicus
 palentinus, arbitri a partibus electi in questione que super
 tercia pontificali ecclesiarum de Villar de Frades inter
 çamorensem et palentinam eclesias vertebatur, attendentes
 universa que circa questionem eandem credidimus attendenda
 et ad diffinitionem ipsius procedentes prout ex forma
 compromissi eam debuimus diffinire, ordinamus, statuimus et
 mandamus quod sequestrationen predicte tercie que apud
 homines de Villar de Frades de consensu utriusque partis
 extitit sequestrata suis patentibus litteris revocet pars
 utraque ita quod salvum ius remaneat eoclesie çamorense
 super fructibus ex inde perceptis ab eo tempore quo
 sequestratio facta fuit.
 
 Item arbitrali diffinientes sentencia prohibemus ne episcopus
 et capitulum palentinum deinceps impediant vel impediri
 procurent quominus çamorensis ecclesia libere percipiat ac
 quiete possideat terciam prelibatam.
 
 Preterea, quia nobis iustum et equum videtur quod emolumento
 penes çamorensem ecclesiam remanente palentine non sit
 ecclesia in dampno totaliter remansura, ordinamus,
 decernimus et mandamus quatinus par-

[ 129 ]
 tem
 honeris expensarum quas pro iam dicta tercia eruenda de
 manibus clare memorie Alfonsi regis Legionensis palentina
 fecit ecclesia çamorensis agnoscat ecclesia CL morabetinos
 burgalensis monete reffundens ecclesie palentine quas tunc
 solvi volumus et mandamus cum primo possessionem predicte
 tercie facta fuerit ecclesia çamorensis; super qua solutione
 eandem ecclesiam prestare decernimus palentine fideiussoriam
 cautionem, prohibentes ne çamorensis ecclesia de predicta
 tercia quicquam percipiat antequam de dicta summa pecunie
 facta sit plena solutio ecclesie palentine.
 
 In cuius rei testimonium nos predicti arbitri presenti carte
 sigilla nostra duximus appendenda.

 Don Alffonso por la gracia de Dios rey de Castilla, de
 Toledo, de León, de Gallicia, de Sevilla, de Córdova, de
 Murcia et de Iahén.
 
 Al conceio de Villar de Frades. Salut et gracia.
 
 Sepades que sobre contienda que era entre la eglesia de
 Palencia e la eglesia de Çamora sobre las tercias que
 pertenescen al obispo en las eglesias de Villar de Frades, a
 plazer de ambas las partes metiéronse en mano de amigos que
 estodiessen en su mandado et aquella parte que no estodiesse
 a su mandado que pechasse al otra parte mill aureos; et
 estos amigos avenidos mandaron que estas tercias fuessen de
 la eglesia de Çamora; et depués desto el obispo de Palencia
 e el obispo de Çamora enviaronme pedir merçed que lo
 mandasse complir, onde vos mando que recudades al obispo et
 a la eglesia de Çamora con estas tercias sobredichas e que
 ge las paredes bien et las dedes a quien el obispo de Çamora
 mandare e non fagades end al.
 
 Dada en Urdunna XIX dias de dezembre en era de mill et
 novaenta et tres annos.
 
 Miguel Fernández de León la mandó de mandado del rey; Diego
 Eánez la fizo.


[ 130 ]
 
 Connoscuda cosa sea a quantos esta carta vieron cómo yo
 Estevan Domingo de Toledo, omne del rey, vendo a vós don
 Suero Pérez obispo de Çamora treinta arançadas de olivar con
 su figueral et las mis casas et la mi parte del molino et la
 vinna que yo he en Pilas, aldea de Sevilla, el qual
 heredamiento a mí ovo dado el rey don Alffonso por su carta
 plomada; todo este heredamiento sobredicho vos vendo yo
 Estevan Domingo por ciento moravedís alffonssís a quinze
 sueldos de pepiones el moravedí o a siete sueldos et medio
 de burgaleses el moravedí los quales yo recebí de vos et so
 pagado dellos.
 
 Et por estos ciento moravedís sobredichos vos vendo yo
 Estevan Domingo a vós don Suero Pérez todo este heredamiento
 sobredicho con entradas et con exidas et con todas sus
 derechuras las que ha et las que deve aver. Et desoy que es
 fecha esta carta que sea vuestro aver de vuestros averes et
 que fagades dello et en ello lo que vós quisiéredes commo de
 vuestro. Et de todo este heredamiento sobredicho me
 desapodero yo Estevan Domingo el sobredicho et non retengo
 en él pora mí nin pora nengún omne por mí nenguna demandança 
 nin nenguna derechura por nenguna manera, pues de todo me
 desapodero yo Estevan Domingo et apodero a vós don Suero
 Pérez que sea vuestro assi como sobredicho és.
 
 Et todo este eredamiento sobredicho con su figueral et con la
 mi parte del molino et con las casas et con la vinna assí
 como sobredicho es vos vendo yo Estevan Domingo el
 sobredicho como fuero es de Sevilla en las compras et en las
 véndidas con María Darac.
 
 Et porque esta carta sea firme et estable et non benga en
 dubda yo Estevan Domingo fago testigos de sobre mí a los que
 metrán sus nonbres en fin della.
 
 Facta carta sábado XV días de enero era de mill et CC et
 LXXXXIIIIa annos.
 
 Ego Micael Domínguez fijo de Domingo Çambrano testis. Ego
 magister Fernandus çemorensis canonicus domini regis fisicus
 testis et ego Garsias

[ 131 ]
 Fernandi canonicus
 lucensis et domini regis scriptor testis. Ego Petrus Egidii
 çamorensis domini regis scriptor testis.
 
 Et yo García Gómez de Almoguera escreví esta carta et so
 testigo della.

 Conoscida cosa sea a todos aquelos que esta carta viren,
 partida por a.b.c. que nós don Iohán deán el cabildo de
 Sançalvador de Çamora

[ 132 ]
 porque entendemos fazer
 prol de nostra egrisia fazemos cambio con Pedro Pereç leygo 
 de Cubielos en esta guisa: Nós don Iohán et el cabildo damos
 a esse Pedro Pérez unas casas que avemos en Cubielos alí hu
 está la carniçaría et de la otra parte cerca elas están elas 
 casas desse mismo Pedro Pérez. Et Pedro Pérez da a nós por
 cambio destas casas otras casas que avía en Moreyrola de
 Miro que iazen de la una parte cerca las casas de Justa
 Salgada et de la otra parte cerca las casas que foron de don
 Lobo; et danos con estas casas dos quinones de vinas de los
 quales el uno iaz cerca la vina que fu de Martín López, el
 otro iaz cerca la vina que fu de don Lobo.
 
 Et por tal que este cambio sea estable et estas cartas
 firmes, nos don Iohán et el cabildo ponemos en ella nostro
 seello; et eu Pedro Pérez roguey a los juices et al conceyo
 de Çamora que mandassen en estas cartas poner el seello del
 conceyo, et nós juizes et conceyo manámolo assi fazer.
 
 Facta carta era Ma CCa XCa IIIIa in mense julii, regnante in
 regnis Castelle et Legionis domno rege Alfonso; domno
 Sugerio existente episcopo in ecclesia zamorense, magistro
 Stephano et magistro Petro existentibus archidiaconis en
 eadem.

 In Dei nomine. Amen.
 
 Notum sit omnibus presentis scripti seriem inspecturi quod
 nos magister Petrus archidiaconus ecclesie zamorensis in
 Tauro et Gomecius

[ 133 ]
 Petri canonicus çamorensis,
 fratres, de omnibus bonis patrimonialibus scilicet tam de
 domibus que olim fuerunt patris nostri que sunt inter
 ecclesiam sancti Martini et ecclesiam sancte Marie Nove
 Çamorensis quam de hereditate paterna que est in Canpeán et
 de mobilibus ipsorum bonorum talem facimus ordinacionem:
 
 Volumus et statuimus quod sorores nostras dompna Maria et
 dompna Xemena predicta bona cum cupis et bobus et aliis
 mobilibus ad ipsa pertinentibus ab hac hora in antea habeant
 et retineant quo ad usumfructum dum vixerint possidenda; et
 si altera illarum decesserit, altera remaneat in usufructu
 predicto. Post mortem vero quarum et nostram alter fratrum
 nostrorum qui indigentior fuerit recipiat omnia predicta quo
 ad usumfructum similiter possidenda sed antequam bona
 predicta recipiat extimentur boves et instrumenta seu
 apparatus ipsius hereditatis et prestet sufficientem
 cautionem quod dictam extimationem cum cupis et aliis
 omnibus bonis hereditariis supradictis in morte sua
 relinquet alteri fratri suo si supervixerit vel si frater
 superstes non fuerit relinquet illi clerico qui de legitimo
 matrimonio natus proximior nobis fuerit de genere patris et
 matris nostrorum linea recta descendens.
 
 Et antequam ipse clericus adeat bona predicta volumus quod
 coram episcopo vel loci archidiacono et aliis consanguineis
 nostris cupe, boves et alia mobilia extimentur et prestet
 eisdem sufficientem cautionem quod nichil de bonis predictis
 vendet, pignorabit vel aliquo alio modo alienabit, et quod
 reficiet domos quocienscumque opus fuerit et culturam
 debitam ipsis possessionibus adhibebit et quod omnia bona
 predicta et extimationem cuparum si a bonitate sua nimis
 descenderint vel si ad huc in bonitate sua perstiterint et
 ipsas cupas et extimationem aliorum mobilium per se vel per
 alium in morte sua restituet alteri clerico suo consanguineo
 nobis prosimiori ut supra dictum est patentes nostros recta
 linea contingenti.
 
 Et hec forma semper servetur circa omnes alios clericos qui
 ad successionem predictorum bonorum fuerint evocandi ut non
 laycus exceptis predictis fratribus nostris sed semper
 clericus dum repertus fuerit de predicto genere nostro linea
 recta descendens ad sucessionem huius sub predictis
 cautionibus admittatur dum modo filios non habeat et ad
 clericatus ordinem idoneus iudicetur.
 
 Item volumus quod iste clericus qui bona predicta possideat
 pro modo suo possibilitatis aliis suis consanguineis nostri
 generis indigentibus benefacere teneatur; et si tempore
 procedente in continentie deditus filios procreaverit aut
 cum possit benefacere nostris consanguineis, ut predictum
 est, noluerit, ab eo aufferantur bona predicta et alii
 clerico eiusdem generis sub predictis cautionibus
 assignentur.
 
 Et si duo vel plures clerici in eodem gradu reperti fuerint,
 dicta bona

[ 134 ]
 sub predictis cautionibus ei qui
 moribus et sciencia ad olericatum aptior fuerit assignentur.
 
 Et quocienscumque fuerint alicui assignanda per litteram
 domini episcopi vel archidiaconi qui pro tempore fuerint
 datis predictis sufficientibus cautionibus assignentur et
 has cautiones aliis consanguineis proximioribus tam laicis
 quam clericis quasi intersit eorum teneantur prestare.
 
 Item volumus quod si post mortem sororum nostrarum aliquis
 nostrum in seculari conversatione superstes fuerit libere
 valeat recipere et retinere dicta bona ita quod promittat
 bona fide quod post mortem suam restituet dicta bona alteri
 fratrum nostrorum qui indigentior fuerit vel proximiori
 clerico de genere nostro prout superius est expressum; post
 mortem vero nostra prehabita discussione coram episcopo vel
 archidiacono supradictis assignentur ut dictum est illi
 clerico cui fuerint assignanda.
 
 Et si aliquis clericus de legitimo matrimonio natus repertus
 non fuerit et aliquis illegitimus de soluto et soluta
 progenitus de predicto genere linea recta descendens ad
 clericatum aptus inveniatur iam dicta bona ut dictum est
 superius assignentur.
 
 Item, si nullus clericus tam legitimus quam illegitimus de
 genere parentum nostrorum linea recta descendens repertus
 fuerit sepefata bona illi clerico proximiori qui ex linea
 transversali consanguinitatem parentum nostrorum attigerit
 sub prefatis cautionibus assignentur.
 
 Et ego dopna Maria soror vestrum domini archidiaconi et
 dompni Gomecii predictorum volo ut post mortem meam quicquid
 iuris habeo in dictis bonis patrimonialibus transfferatur ad
 fratres et clericos generis nostri ut Illud habeant in
 usumfructum dum vixerit successive tenendum iusta formam que
 a vobis superius est expressa.
 
 Item adicimus quod si nullo clerico de genere nostro prout
 dictum est superius repertus fuerit dicta bona ad zamorense
 capitulum transferantur et si ob aliquod impedimentum dictum
 capitulum dicta bona retinere non potuerit prefata bona
 distraat et precium recipiat ex eisdem.
 
 Item volumus quod post mortem nostram, sororum et fratrum
 nostrorum quocienscumque memorata bona fuerint alicui
 clerico assignanda fiat illa asignatio presente aliquo pro
 capitulo çamorensi si illi assignationi voluerint interesse.
 
 Et ut hec in dubium venire non possint nos archidiaconus et
 Gomecius supradicti sigilla nostra duximus presentibus
 adpendenda.
 
 Et ego dicta Maria quia sigillum proprium non habeo per me
 appositione sigillorum fratrum meorum presentibus aprobavi.
 
 Actum est hoc Zamore IIo idus octobris, anno domini Mo CCo Lo
 VIIo.


[ 135 ]
 
 Conoçuda cousa sea a quantos esta carta viren que nós, Ruy
 Pelayz, fiyo de Pelay Rodríguez de Touro, e Elvira
 Rodríguez, marido e muyier, por tal que podamos mays
 desenbargadamientre fazer servicio a nuestro

[ 136 ]
 señor
 Ihesu Christo, anbos ensenbla e cada uno por sy, de nuestra
 buena e livre voluntade renunciamos al sieglo. E yo, Roy
 Pelayz, renuncio al derecho que hey de morar e de vevir con
 mia moyer doña Elvira Rodríguez, e outrossy renuncio a todo
 el outro derecho que you ey en sua persona e prometo
 perpetua continencia e doume a la Orden de la Cavallería de
 Santiago e dou licencia a mía moyer doña Elvira Rodríguez
 que tome la sobredicha Orden ou outra qual le plouguier.
 
 E porque esta cousa sea cierta e non venga en dubda, nós,
 sobrenombrados Roy Pelay e Elvira Rodríguez rogueymos al
 prior e al convento de los predicadores e a mestre Gil,
 chantre de Çamora, e a don García Móniz, canónigo, vigario 
 del bispo de Çamora que metan sous seyellos en esta carta.
 
 E nós, prior e convento e chantre e García Móniz devandictos,
 a rogo de marido e de la moyier sobredictos metimos nostros
 seellos en esta carta.
 
 Actum Zemore, in eclesia fratrum predicatorum, anno Domini Mo
 CCo Lo VIIIo.

 Conocida cosa sea a quantos esta carta viren cómo yo donna
 Elvira García, muyer de Domingo Pérez de Toro, alcayde del
 re, dimito aquella rienda que tien Domingo Pérez del cabildo
 de Sanctiago, tan bien de vinnas como casas como heredat;
 que yo nin mios fiyos non queremos dello parte, que se
 avinier pasamiento de mi o de Domingo Pérez, mío aver nin de
 míos fiyos, elo ganado el por ganar no lo obligamos en esta
 rienda por pagar en ella cosa del mundo; e lo contradigo que
 se alguna cosa avinier que nunqua faga entrega en no mío
 aver nin en no de míos fiyos.
 
 E esta defensión fago yo por mí e por míos el anno que fue
 ela gran xena de los ríos, seyendo Domingo Millán de
 Salamanca alcayde en Toro; esta deffenssion fuy fecha sábado 
 otro día de sancti Beneyto, X dias por andar de marcio, era
 Ma CCa et LXXXXa VII annos.
 
 Firmas: Domingo Millán allcayde en Toro, don Bertholamé, don
 Assenssio, Alfonso Sánchez, Gomez Ferrandez yerno de Tiboba
 et so cunnado

[ 137 ]
 Domingo Juanes, Martín Carro,
 Vinián Sánchez et Matheo Sánchez et Ruy Fernández et Gutier
 Moniz que facía esta carta et Iohán Pérez canóligo de
 Santiago et don Assenssio hermano de Tiboba.

 Cunctis hanc scripturam cernentibus innotescat quod ego P.
 Benedicti magisterscolarum zamorensis, vicarius magistri
 Stephani archidiachoni eiusdem loci, ad instanciam Roderici
 Pelagii militis zamorensis graviter conquirentis quod domna
 Elvira Roderici uxor sua se cohabitare sicut uxor viro
 indebite detractabat, et ipsam districtione compelli
 ecclesiastica ad cohabitationem debitam postulantis, citavi
 eandem dominam cuius procuratore ac viro coram me pro
 tribunali sedente in prefixo termino constitutis, ex parte
 predicte uxoris quoddam instrumentum in iuditio exibitum
 fuit et lectum, cuius tenor totaliter de verbo ad verbum
 inferius est insertus, quo perlecto, supradictus vir
 universa in eadem instrumento contenta confessus est esse
 vera, ipsa etiam tunc expressim approbans et aceptans; quam
 ob rem ego prenominatus vicarius presentibus testibus
 infrascriptis diffinitivam inter eosdem coniuges tuli
 sentenciam sub hiis verbis:
 
 «Ego P. Roderici magisterscolarum zamorensis, vicarius
 magistri Stephani archidiachoni eiusdem loci, petitionem
 Roderici Pelagii militis zamorensis quantum contra domnam
 Elviram Roderici uxorem suam michi proposuit intellecta,
 tenore etiam instrumentorum quod ex parte ipsius uxoris
 coram me in iuditio fuit exibitum diligenter perpenso,
 considerata insuper confessione prefati R. viri sui quantum
 in iure fecit super articulis in eodem instrumento
 contentis, memoratam domnam Elviram uxorem iuditiali absolvo
 sententia ab inpetitione Roderici Pelagii viri sui».
 
 Nomina testium qui presentes fuerunt hec sunt. Mestre Gil,
 chantre de la eglisia de Çamora; Gil Meyrino, racionero desa
 misma eglisia;

[ 138 ]
 Pedro Giraldo, clérigo desa misma
 eglisia; don Estevan, clérigo de sancta Colomba; Pedro Gil,
 clérigo de sanct Martín el Pequenino, don Gil clérigo de
 sancta María ela Nova; Martín Amador, clérigo de Çamora,
 Pedro Domingo, capellán de Pelay Rodríguez, Martín Fernández
 et Symón Anaez, clérigos desse mismo Pelay Rodríguez, don
 Pedro, clérigo de Coureses; Gil Domínguez, sobrino de don
 Gil el sochantre, Martín Fernández cavallero, Fernant Gómez
 fiyo de Mioro Godina, Martín Martínez fiyo de Tereysa
 García, Domingo Pérez de sanct Lourienze, don Iohán clérigo
 de sanct Torcade.
 
 Ut autem plena super hiis habeatur omni tempore concordia ego
 sepefatus vicarius presenti carte sigillum duxi proprium
 appendendum.
 
 Actum Zamore nonas madii era Ma CCa XCVII.

 Noverint universi presentem litteram inspecturi quod ego
 Didacus Gundisalvi confiteor me recepisse a vobis venerabili
 patre S. episcopo zemorensi porcionem ecclesie sancti Petri
 que dicitur de Porta Putei Antiqui in Tauro, quam michi
 contulistis ratione iuris patronatus quod habetis in ea,
 recognoscens vos et alios episcopos zamorenses qui pro
 tempore fuerint dominos et patronos tam in temporalibus quam
 in spiritualibus.
 
 Et promitto vobis bona fide et successoribus vestris obedire
 tanquam patronis et episcopis zamorensibus in temporalibus
 et in spiritualibus ut superius dictum est iusta canonicis
 sanctiones.
 
 Et quia sigillum proprium non habeo rogavi magistrum Garsiam
 archidiaconum zamorensem in Tauro et Dominicum Iohannis
 archipresbiterum in eodem loco ut presentem cartam sigillis
 suis conmunirent; et nos magister G. archidiaconus et
 Dominicus Iohannis archipresbiter supradicti ad preces
 Didaci Gundisalvi cartam istam nostris sigillis fecimus
 roborari.
 
 Datum Tauri, Vo idus ianuarii, era Ma CCa XCa VIIIa.


[ 139 ]
 
 Noverint universi ad quos presens scriptum pervenerit quod
 nos I., Dei gratia compostellanus archiepiscopus, P.
 astoricensis, M. lucensis, I. auriensis, I. mindoniensis et
 E. tudensis episcopi vidimus, tenuimus et diligenter
 inspeximus patentem litteram domini Alfonsi clare memorie
 illustrissimi regis Legionis et Gallecie eius sigillum
 harensum habentem et non viciatam, non cancellatam, non
 abolitam in omnique parte suspicione carentem cuius tenor
 talis est:
 
 «In nomine Domini nostri Ihesu Christi. Amen...»
 
 In cuius rei testimonium presenti carte sigilla nostra
 duximus appendenda.
 
 Actum Hyspalis, idus ianuarii anno Domini Mo CCo sexagesimo.

 P. Dei gratia compostellanus archiepiscopus.
 
 Dilectis suis archidiacono de Olmedo et domno Nicholao
 canonico abulense. Salutem et sincere dilectionis affectum.
 
 Ex parte venerabilis fratris nostri episcopi et dilectorum
 nostrorum decani et capituli zemorensis nobis extitit
 intimatum quod cum inter ipsos ex una parte et R. Petri
 maiorem comendatorem, priorem et con-

[ 140 ]
 ventum
 de Alcantara Ordinis Calatravensis ex altera coram dilecto
 nostro R. cantore salamantino ex delegatione nostra super
 presentationibus, institutionibus, procurationibus
 ecclesiarum et rebus aliis quas predictus Ordo habet in
 diocesi zamorensi questio verteretur, ex parte predictorum
 episcopi et capituli contra eunden iudicem fuit in modum
 exceptionis obiectum quod cum dictus iudex prestimonium
 teneat ab ipso Ordine ex hoc et ex aliis exceptionibus
 legitimis que in actis inter ipsas partes coram eodem iudice
 confectis plenius continentur, eisdem episcopo et capitulo
 suspectus merito habebatur iudex esse non poterat in ac
 causa et quia predictus iudex exceptiones huiusmodi
 admittere recusavit, ex parte dictorum episcopi et capituli
 ad nostram audientiam extitit appellatum.
 
 Quocirca discretioni vestre mandamus quod vocatis qui fuerint
 evocandi si inveneritis predictam exceptionem vel aliquam
 aliam legitimam que in actis continentur ex quibus vel qua
 ad vos extitit appellatum esse vera iuxta tenorem litterarum
 nostrarum dicto cantori directarum tum eandem fine debito
 terminetis, nichilominus in irritum revocantes si quid
 appellationem hunc inveneritis atemptatum; alioquin partes
 ad prioris iudicis remittatis examen facientes quod
 decreveritis per censuram ecclesiasticam firmiter observari.
 
 Testes autem qui fuerint nominati si se gratia, odio vel
 timore subtraxerint censura simili erogatis virtuti
 testimonium prohibere, quod si ambo hiis exequendis
 interesse non poteritis aliter vestrum ea nichilominus
 exequatur.
 
 Datum apud Palles, XIIIIo kalendas novembris, era Ma CCa
 nonagesima octava.

 Noverint universi ad quos presens scriptum pervenerit quod
 nos B., divina providencia hyspalensis archiepiscopus, M.
 legionensis, frater P. carta ginensis, frater ...
 astoricensis episcopi, vidimus patentem litteram sigillatam
 sigillo pendenti concilii zamorensis, non cancellatam nec
 abo-

[ 141 ]
 litam nec in aliqua parte sui
 viciatam omnique etiam suspitione carentem et factam in hunc
 modum:
 
 «Cognosçuda cosa sea......»
 
 In cuius rei testimonium presenti carte sigilla nostra
 duximus appendenda.
 
 Actum hoc Hispali, XIIo kalendas ianuarii, ano Domini Mo CCa
 sexagesimo.

 Noverint universi presentem paginam inspecturi quod nos S.
 divina providencia toletane sedis archiepiscopus,
 Hyspaniarum primas et domini regis cancellarius, frater M.
 segobiensis, P. Gehenensis, F. Cordubensis episcopi,
 vidimus, tenuimus, diligenter inspeximus patentem litteram
 sigil latam sigillo pendente concilii zamorensis, non
 cancellatam nec abolitam nec in aliqua parte sui viciatam
 omnique etiam suspitione carentem factam in hunc modum:
 
 «Cognosçuda cosa sea...»
 
 In cuius rei testimonium presenti carte sigilla nostra
 duximus appendenda.
 
 Actum hoc Hispali, XIIe kalendas ianuarii, anno Domini Mo CCo
 sexagesimo.


[ 142 ]
 
 Conosçida cosa sea a quantos esta carta vieren que sobre
 querellas que ante nos don Alffonso por la gracia de Dios
 rey de Castilla, de Toledo, de León, de Gallizia, de
 Sevilla, de Córdova, de Murçia et de Jahén fizo don Suero
 por essa misma gracia obispo de Çamora por sí et por so
 cabildo del conceio de Çamora, que dezia que fueron a la
 villa de Fremoselle con senna tendida et con conçeio
 pregonado, tan bien de villa como de aldeas que el obispo
 tenía de iur et de poder et ge la entraron por fuerça et lo
 desapoderaron della et quel echaron ende sos omnes, dlérigos
 et legos, que hy tenía et que metieron hy juyzes de so mano
 et que dessondraron a los juyzes que hy pusiera el obispo
 que non judgassen; et quel derribaron sos casas de morada 
 que hy feziera et que ge las quemaron et quel despendieron 
 et destruyron so pan et so vino et otras cosas muchas que el
 obispo hy tenía et quel cortaran arvores que avía en esta
 villa sobredicha de Fremoselle.
 
 Nos aplazamos al conçeio de Çamora sobredicho por nostra
 carta en que mandamos que enviassen sos personeros ante nos
 a este janero mediado que agora pasó; et a este plaço
 venieron por el obispo et por el cabildo sobredicho Gil
 Pasqual raçionero de Çamora et Roy García clérigo del coro
 con carta de personería del obispo et del cabildo; et Lope
 Rodríguez et Velasco Meléndez et Iohán Pérez venieron por el
 conçeio con so carta de personería.
 
 Et el obispo por sí et por so cabildo presentes los
 personeros de las partes pediónos por merçet que feziessemos
 al conçeio de Çamora quel entregassen la villa sobredicha de
 Fremoselle de que estava desapoderado et quel feziésemos
 correger et emendar así commo era fuero et derecho todos los
 otros tuertos et todos los otros dannos que recebiera en la
 sobredicha villa por el conçeio de Çamora.
 
 Et porque nós sopiemos que estas querellas eran connoçudas de
 guisa que se non podían negar oviemos conseio con los
 arçobispos et con los obispos et con los ricos omnes et con
 los otros omnes bonos que eran en nostra corte, mandamos et
 tenemos por bien et por derecho que si el conçeio de Çamora
 tiene esta villa de Fremoselle que la entregue al obispo de
 Çamora ho a quien él mandare assí como la tenía ante que ge 
 la el conçeio entrasse; et se por la ventura el obispo la
 tiene por sí o por sos omnes que se la tenga et el conçeio
 non ge la entregue; et si el obispo non la tiene nin el
 conçeio mandamos a Pedro Guilelmo de Salamanca nostro
 alcalde que la entregue al obispo ho a quien él mandare en
 nostro logar; et se Pedro Guilelmo ovier algún embargo que
 non pueda hy seer a fazer esta entrega, mandamos a Estevan
 de Gá-

[ 143 ]
 rate de Çamora que faga al
 obispo esta entrega ho a quien él mandar assi commo nós
 mandamos; et qualquier dellos que hy pudier seer será
 delante et sin otra demorança si el obispo tiene esta villa
 ho si la tiene el conçeio ho se la non tien ninguno dellos
 et segunt que fallar faga la entrega assí como sobredicho
 es.
 
 Otrossí mandamos que el conceio de Çamora den al obispo ho a
 quien él mandar tanto quanto valían las casas quel
 derribaron en Fremoseelle; et demás denle la valía dotras
 tales casas segunt que las apreçiaren Pedro Guilelmo de
 Salamanca et el arçipreste et Pedro Vermuez de Çamora a que
 mandamos que vayan hy et que sepan en omnes bonos et en
 maestros iuramentados que las viron fechas ante que las
 derribassen quáles eran et las apreçien.
 
 Et mandamos que el arçipreste et Pedro Guilelmo iuren en mano
 de Pedro Vermuez que iuró en nostras manos sobresta razón
 que lo fagan bien et derechamientre por amas las partes; et
 se hy todos non pudieren ho non quisieren seer mandamos que
 sean hy los dos dellos et lo cumplan assí como sobredicho
 es.
 
 Otrossí mandamos que todos los otros dannos que el obispo
 reçebió en pan et en vino et en cubas et en todas las otras
 cosas que él avía en la villa de Fremoselle que ge las
 entregue todas el conceio de Çamora a tres doblo; et en tal
 manera que el mayordomo ho el casero del obispo que él hy
 tenía al tiempo ques el conceio entró la villa sobredicha
 que iure primeramientre quáles et quántas eran las cosas que
 hy perdió el obispo; et las cosas sabudas por iura mandamos
 que las aprecien estos omnes bonos sobredichos ho los dos
 dellos quales hy fueren et el apreciamento fecho mandamos
 que el conceio de Çamora faga la entrega al obispo ho a
 quien él mandar a tres doblo assí como sobredicho es. Et
 esta entrega le fagan tan bien del apreciamiento de las
 casas commo de las otras cosas del día que el apreçiamiento 
 fuer fecho fata quarenta días so pena del doblo; et las
 árvoles que fallaren que cortaron ho destruyron péchenle por
 cada una arvor segunt que manda el fuero de Çamora.
 
 Et esto mandamos salvo el derecho de amas las partes en todas
 cosas fueras ende aquellas cosas que aquí son mandadas.
 
 Dada en Sevilla; el rey la mandó siete dias de março.
 
 Fernán Romero la fizo.
 
 Era de mill et dozientos et noventa et nueve annos.


[ 144 ]
 
 Conocida cosa sea a quantos esta carta viren cómmo nós don
 Pedro Guilelmo de Salamanca alcalde del rey et Pedro Vermuiz
 juyz de Çamora et Domingo Juanes arcipreste desse mismo
 lugar recibimos carta del rey que fuessemos a Fermoselle de
 que sse querelló el bispo de Çamora al rey que lle la
 entrara el conceio de Çamora por forcia et lo desapoderaran 
 della et que lle derribara suas casas de morada et le
 tomaran so pan et so vino et le cortaran árbores et le
 fezieran otros dannos muchos assí como diz la carta del rey;
 et nos fumos al lugar et apreciemos las casas por mestres
 iuramentados en quatrocientos morabedís de leoneses, salva 
 la piedra et la madeyra que hy stá que sse fica pora lo
 bispo; otrossí fallemos en lo obispo et en lo maordomo del
 bispo por iuramento que perdió el bispo por el conceyo
 quarenta et seys fanegas et media de centeno et III fanegas
 et V ochavas de cevada et V fanegas et II ochavas de millo 
 et XVIII terraças de vino et II cubas que furon apreciadas 
 en X morabedís et otras cosas menudas que furon apreciadas 
 en XIIII morabedís et quarta de leoneses. Et fallamos que
 lle cortaron et destruyron sessaenta et cinco árbores.
 
 Et después, XVIII días andados de abril veniemos al concello
 de Çamora et dexiémosle de parte del rey que den elos
 quatrocientos morabedís del apreciamiento de las casas
 doblados et el pan et el vino et los X morabedís de las
 cubas et los XIIII morabedís et quarta de las otras cosas
 que lo den al bispo a tres doblo o a sos personeros; et que
 lle den otrossí por las LXV árbores que lle cortaron et
 destruyron por cada una de las árbores segundo commo manda
 el fuero de Çamora; et dexiemos et emplaçiemos al conceyo
 que diessen et complissen a mestre García arcidiagano et a
 Iohán Domínguez et a Alffonso Gasco canónigos de Çamora et a
 Iohán Pérez vicario del bispo et a Iohán García clérigo
 procuradores del bispo o a cada uno dellos todas estas cosas
 sobredichas

[ 145 ]
 deste día ata quarenta días so pena
 del dublo assí como manda la carta del rey.
 
 Otrossí yo don Pedro Guilelmo presente Pedro Vermuiz et
 Domingo Juanes arcipreste sobredichos falley por verdade en
 omne buenos que el conceyo de Çamora entraron por forcia al
 bispo ela villa de Fermoselle, et porque el concello la
 tenía non ge la pude entregar et díxelli de parte del rey
 que la entregassen a los procuradores del bispo assí como
 manda la carta del rey.
 
 Et que esto sea mays firme et non vienga en dulda yo don
 Pedro Guilelmo et Pedro Vermuiz et Domingo Juanes arcipreste
 sobredichos seellamos esta carta de nostros seyellos
 colgados.
 
 Feca la carta de Çamora XVIII dias andados de abril en la era
 de mil et CC.os et XC et nueve annos.